Zygmunt Netzer

Netzer

Zygmunt Netzer „Kryska” (ur. 5 I 1898 w Brahiłowie pow. Winnica na Podolu, zm. 23 I 1977 w Warszawie, pochowany na Cmentarzu Wojskowym Powązki, kw. 2D-3); s. Mikołaja i Józefy Bzowskiej.

Okres przed 2 wojną światową

Od 1912 uczęszczał do gimnazjum w Żytomierzu i tam w 1916 otrzymał świadectwo dojrzałości. Czynny w Polskich Drużynach Strzeleckich od 1913, a następnie od 1914 w Polskiej Organizacji Wojskowej na terenie Żytomierza i Kijowa. W 1916 podjął studia na Wydziale Matematycznym Uniwersytetu Kijowskiego.

W XII 1916 powołany do wojska i po ukończeniu latem 1917 Mikołajewskiej Szkoły Artylerii w Kijowie awansowany do stopnia chorążego. W trakcie pełnienia służby w wojsku rosyjskim, jednocześnie był d-cą plutonu w tzw. tajnej polskiej partyzantce kijowskiej w składzie Lekkiej Brygady III Korpusu Polskiego gen. Eugeniusza de Henning – Michaelisa, walczącej do VI 1918 na Ukrainie w celu utrzymania polskiego stanu posiadania. III Korpus Polski na Ukrainie został rozbrojony przez Austriaków w VI 1918. Po likwidacji korpusu Zygmunt Netzer działał w POW na obszarze Kijowa.

W XII 1918 wstąpił ochotniczo do Wojska Polskiego. Po przeszkoleniu w szkole Artylerii w Rembertowie w I 1919 został przydzielony do 8 Pułku Artylerii Polowej gdzie pełnił funkcję oficera wywiadu II dywizjonu. Brał udział w wojnie polsko- bolszewickiej.

W XI 1922 przeniesiony do 1 Pułku Artylerii Najcięższej w Warszawie, gdzie był d-cą 3 baterii, a po ukończeniu kursu d-ców baterii w Toruniu w III- X 1924 został d-cą 2 baterii, a następnie od XII 1925 komendantem szkoły podoficerskiej. W X 1926 przeniesiony na stanowisko oficera materiałowego w 2 Pułku Artylerii Konnej w Dubnie, stamtąd po dwóch latach służby trafił do 9 Pułku Artylerii Polowej.

Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie 3 XII 1928 skazany na dwa miesiące więzienia i wydalony z korpusu oficerskiego. 12 III 1930 ułaskawiony Dekretem Prezydenta RP Ignacego Mościckiego. Do służby w wojsku nie powrócił i podjął pracę jako podreferendarz w Ministerstwie Skarbu.

Okres 2 wojny światowej i konspiracji

W konspiracji od 1939, początkowo w SZP, później w ZWZ- AK. Od 1942 pełnił funkcję podinspektora 2 Rejonu Śródmieście Wojskowej Służby Ochrony Powstania. Był organizatorem II batalionu „ Narew” WSOP składającego się z czterech kompanii o numerach 21, 22, 23, 24.

1 VIII 1944 trzy z wymienionych kompanii batalionu „ Narew” pod d-ctwem kpt. „Kryski” walczyły bez powodzenia o „ Ymcę” przy ul. Konopnickiej i budynek Małej Pasty na Piusa XI.

W nocy z 7 na 8 VIII kpt. Z. Netzer wraz z 24 kompanią Batalionu „ Narocz” przybył na Górny Czerniaków i objął d-ctwo na jego obszarze. Dokonał reorganizacji w V Zgrupowaniu, tworząc V Zgrupowanie „ Kryska”, jego z-cą został por. „ Siekiera”.

Szczególnie zaciekłe walki V Zgrupowania toczyły się o Port Czerniakowski, Szkołę Dziennikarską przy ul. Rozbrat 44, Stocznię Rzeczną, Stację Pomp Rzecznych. 5 IX na Górnym Czerniakowie pojawiły się skrwawione, zdziesiątkowane bataliony Zgrupowania „ Radosław”, a jego d-ca ppłk J. Mazurkiewicz objął w tym dniu dowodzenie nad całością sił powstańczych na Czerniakowie. „ Kryska” został wyznaczony z-cą d-cy „ Radosława”, został ciężko ranny 12 IX i ewakuowany na Pragę przez żołnierzy 9 Pułku Piechoty 3 DP.

2 X 1944 awansowany do stopnia majora. Przez rok przebywał w szpitalach i sanatoriach.

Okres po 2 wojnie światowej

We IX 1945 powrócił do Warszawy i przez wiele lat zajmował eksponowane stanowiska początkowo w Związku Uczestników Walki Zbrojnej o Niepodległość i Demokrację, następnie w Związku Bojowników o Wolność i Demokrację.

Odznaczenia

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari, Krzyż Walecznych - czterokrotnie, Order Krzyża Grunwaldu III klasy, Medal Niepodległości i Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.

Zdjęcia

Netzer
Zygmunt Netzer (drugi z prawej) w czasie narady sztabu II rejonu Obwodu Śródmieście przed pierwszym szturmem na "mała PASTĘ", 22 sierpnia 1944

•  Zgrupowanie Armii Krajowej "Kryska"

Kliknąć dla wyświetlenia mapy
Trasa na urządzeniu mobilnym pokazuje drogę od aktualnego położenia do miejsca pamięci - ...............

Zezwolenie na umieszczenie tabliczki

•  Czy wiesz, że ...