Stanisław Steczkowski

Steczkowski

Stanisław Wiktor Steczkowski ps. "Zagończyk", (ur. 19 grudnia 1897 w Stawiskach, zm. 16 lipca 1980 w Warszawie) – pułkownik Armii Krajowej, dowódca 4. Rejonu Obwodu Śródmieście w Warszawie. Uczestnik Powstania Warszawskiego.

Okres przed 2 wojną światową

W listopadzie 1918 brał udział w rozbrajaniu Niemców w Stawiskach, w ramach POW. Podporucznik ze starszeństwem od 1 czerwca 1919. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1920.

Pozostał w wojsku jako zawodowy oficer w 6. Pułku Strzelców Podhalańskich. Porucznik ze starszeństwem od 1 czerwca 1921. W 1934 ukończył Wydział Konsularny Szkoły Nauk Politycznych w Warszawie. Następnie od 1938 oficer w 57. Pułku Piechoty Wielkopolskiej.

W 1939 objął dowództwo Szamotulskiego Batalionu Obrony Narodowej oraz Komendę Obwodu Przysposobienia Wojskowego w Szamotułach.

Okres 2 wojny światowej i konspiracji

We wrześniu 1939 w stopniu kapitana dowodził Szamotulskim Batalionem Obrony Narodowej. Brał udział w bitwie nad Bzurą. 18 IX pod miejscowością Sanniki został ranny, wzięty do niewoli niemieckiej i osadzony w obozie zbiorczym w Pabianicach, skąd zbiegł.

Dd grudnia 1939 działał w Wydz. Wojskowym konspiracyjnej Chłopskiej Organizacji Wolności "Racławice"; po przekształceniu Wydziału (1 IV 1940) w Polską Organizację Zbrojną (POZ) objął stanowisko szefa sztabu Okręgu I POZ Warszawa-Miasto i równocześnie komendanta dzielnicy Śródmieście. Z ramienia komendy Okręgu utworzył w r. 1940 punkt przerzutowy przez granicę Generalnego Gubernatorstwa w Kampinosie, a w r. 1941 zorganizował i prowadził szkolenie podchorążych i młodszych dowódców (Szkoła Niższych Dowódców). Nadzorował powstanie konspiracyjnych plutonów i zaczątków przyszłych kompanii. W czasie akcji scaleniowej we wrześniu 1942 przekazał do AK 25 plutonów zorganizowanych w 11 komp. szkieletowych (1150 żołnierzy), a sam został wiosną 1943 Komendantem Rejonu IV Obwodu I Śródmieście AK (krypt. Reguła). W listopadzie t.r. awansował do stopnia majora; kontynuował działania organizacyjno-szkoleniowe m.in. przez powołanie kompanii «Iskra», a także wprowadzenie szkolenia motorowego.

W Powstaniu Warszawskim 1944 r. dysponując wywodzącymi się z POZ baonami: "Kiliński", "Łukasiński" i "Chrobry" dowodził IV Rejonem AK, obejmującym Śródmieście Północno-Zachodnie (krypt.: XXI-14, Reguła). Po odejściu baonu «Chrobry» na Stare Miasto przydzielono mu baon "Gust" oraz samorzutnie powstały baon "Chrobry II". Dowodzenie liniowe i prowadzenie walki pozostawiał dowódcom jednostek, a sam dokonywał wymuszonych położeniem bojowym, reorganizacji oddziałów; interweniował jedynie w szczególnie ciężkich sytuacjach, m.in. w walkach w rejonie ulic Chłodnej, Żelaznej i Krochmalnej (7–12 VIII), ataku na halę Mirowską (13 VIII) i kolejnych szturmach na gmach PAST-y, uwieńczonych jego zdobyciem (19–20 VIII).

U boku płk. Antoniego Chruściela dowodził natarciem z 30 na 31 VIII, które wyszło z rejonu pl. Grzybowskiego i ul. Królewskiej w kierunku pl. Bankowego naprzeciw powstańczym oddziałom ze Starówki (był współautorem tego planu). Na skutek braku łączności i zgrania czasu przez oba ugrupowania, natarcie skończyło się niepowodzeniem. W dn. 8–14 IX opanował ciężką sytuację po ataku Niemców na rejon ul. Brackiej, Alei Jerozolimskich i Nowego Światu.

Po utworzeniu 9 IX Odcinka Zachodniego Warszawa-Północ został zastępcą jego dowódcy ppłk. Franciszka Rataja (pseud. Paweł). Rozkazem Dowódcy AK nr 496 z 2 X został awansowany do stopnia podpułkownika.

20 września 1944 powołany na zastępcę dowódcy 15. Pułku Piechoty AK "Wilków". 2 października mianowany na stopień podpułkownika.

Po kapitulacji powstania przebywał w obozach Lamsdorf, a następnie Oflagu II C Woldenberg.

Okres po 2 wojnie światowej

Ujawnił się 26 IX 1945 przed Komisją Likwidacyjną byłej AK Obszaru Centralnego (w obecności obserwatora z Min. Bezpieczeństwa Publicznego). Następnie wyjechał do Szczecina, gdzie do 31 V 1946 był p.o. kierownikiem Wydz. Wojskowego Urzędu Miasta. Współtworzył Zachodnio-Pomorską Chorągiew ZHP. W kwietniu t.r. zorganizował w Szczecinie wielką manifestację pt. Trzymamy straż nad Odrą.

1 VI 1946 został zmobilizowany do czynnej służby w WP; był dyrektorem Wojewódzkiego Urzędu WFiPW (do 10 XI 1948), a następnie od 1 I 1949 komendantem woj. Powszechnej Organizacji "Służba Polsce". 17 IV 1950 został zwolniony z WP.

Następnie pracował w Głównym Urzędzie Kultury Fizycznej i działał w Lidze Przyjaciół Żołnierza. Od 30 IV 1964 był zatrudniony tamże w Zakładzie Chemii Budowlanej Zjednoczonych Zakładów Gospodarczych "INCO", m.in. jako pracownik Biura Socjalnego (do 31 XII 1968); powołał wówczas Klub Sportowy "Maraton" oraz organizował zawody strzeleckie i narciarskie. W r. 1967 wraz z redakcją „Wrocławskiego Tygodnika Katolickiego” zainicjował marsze patrolowe szlakiem walk partyzanckich w Puszczy Kampinoskiej i wchodził w skład ich Społecznego Komitetu Organizacyjnego (jako sędzia główny uczestniczył w nich do śmierci).

Działał w organizacjach społecznych, m.in. od r. 1945 w Związku byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów (późniejszy ZBoWiD), Radzie Ochrony Pomników Walk i Męczeństwa, Lidze Obrony Kraju, Związku Inwalidów Wojennych i Stow. "PAX".

12 X 1976 został mianowany pułkownikiem w stanie spoczynku.

Odznaczenia

Order Sztandaru Pracy II kl., Order Virtuti Militari V kl. 2 października 1944, Krzyż Walecznych (trzykrotnie), Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami, Krzyż Partyzancki, Krzyż Legionowy, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata w 1987.

Zdjęcia

Steczkowski
Śródmieście Północne. Sztab 4. Rejonu na podwórzu przed bramą kamienicy przy ulicy Marszałkowskiej 125. Po lewej w rogatywce por. Stefan Skórzewski "Stefan", na prawo od niego kpt. Tadeusz Górecki "Jarosław", w sutannie kapelan Wiktor Potrzebski "Corda", dalej stoją ppor. inż. Tadeusz Sztalkopf "Zarzycki Kazimierz" - podinspektor WSOP, mjr. Stanisław Steczkowski "Zagończyk" - dowódca 4. Rejonu. Fot. autorstwa Zygmunta Kukieły ps. "Zetka" - ze zbiorów Fototeki MPW.

Steczkowski
Śródmieście Północne, wrzesień 1944 r. Powstańcy zgromadzeni na pogrzebie na terenie ruin kina "Capitol" na tyłach kamienicy przy ul. Marszałkowskiej 125. W środku, w jasnej bluzie ppor. inż. Tadeusz Sztalkopf "Zarzycki Kazimierz" - podinspektor WSOP, pierwszy z prawej mjr Stanisław Steczkowski "Zagończyk" - dowódca IV Rejonu Śródmieście. Fot. autorstwa Zygmunta Kukieły ps. "Zetka" - ze zbiorów Fototeki MPW.

Kliknąć dla wyświetlenia mapy
Trasa na urządzeniu mobilnym pokazuje drogę od aktualnego położenia do miejsca pamięci - ...............

Zezwolenie na umieszczenie tabliczki