Żołnierze Armii Krajowej i członkowie ruchu oporu umieszczeni w Złotym Kręgu "Gloria Optimis"

Miejsce w "Złotym Kręgu" jest wyrazem szczególnego wyróżnienia tych, którzy przez swoje osiągnięcia sportowe, karierę zawodową, patriotyzm, niezłomny charakter zasługują na miano wybitnych osobowości sportu polskiego.
Kapituła "Gloria Optimis" została powołana w 2005 roku z inicjatywy Towarzystwa Olimpijczyków Polskich, Fundacji "Olimpiada" oraz Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie.

Czech Bronisław (1908 - 1944)

Czech

Najwszechstronniejszy polski narciarz okresu międzywojennego, trzykrotny olimpijczyk, taternik, ratownik górski, instruktor narciarski, pilot i instruktor szybowcowy.
Po wybuchu II wojny światowej włączył się w działalność konspiracyjną, był kurierem na Węgrzech. 14 maja 1940, kiedy był w swoim domu i malował, przyszło po niego gestapo. Został aresztowany i 14 czerwca znalazł się w pierwszym transporcie więźniów do obozu koncentracyjnego w Auschwitz. W obozie otrzymał numer obozowy 349 i przydział do bloku IV. Uczestniczył w tamtejszym ruchu oporu organizowanym przez rotmistrza Witolda Pileckiego. Nie przyjął propozycji trenowania młodych niemieckich narciarzy. Pracował w stolarni wraz ze swoim przyjacielem, Izydorem Łuszczkiem.

Kwaśniewska-Maleszewska Maria Jadwiga (1913 -2007)

Kwaśniewska

Oszczepniczka, koszykarka. Zdobyła brązowy medal w rzucie oszczepem podczas Igrzysk Olimpijskich w Berlinie 1936 rezultatem 41,80 m. Działaczka ruchu olimpijskiego.
W czasie II wojny światowej brała czynny udział w ruchu oporu. Jej mieszkanie (Podkowa Leśna) stało się otwartym domem dla bezdomnych i głodujących Polaków i Żydów.

Kusociński Janusz ps. "Kusy" (1907- 1940)

Kusociński

Lekkoatleta, złoty medalista olimpijski z Los Angeles w biegu na 10 000 m, srebrny medalista pierwszych mistrzostw Europy na dystansie 5000 m. Wielokrotny mistrz oraz rekordzista Polski w biegach średnich i długich.
Jako kapral z cenzusem ochotniczo zgłosił się w kampanii wrześniowej do wojska i został wcielony do kompanii karabinów maszynowych II batalionu 360 Pułku Piechoty. Walczył w obronie stolicy, dwukrotnie ranny m.in. 25 września w obronie Fortu Czerniaków na ulicy Powsińskiej. 28 września 1939 został odznaczony Krzyżem Walecznych z rozkazu gen. Juliusza Rómmla.
W czasie okupacji pracował jako kelner w barze „Pod kogutem” przy ulicy Jasnej, zwanej Gospodą Sportowców.
Zaangażował się wówczas w działalność niepodległościową. Gościom lokalu, w którym pracował dostarczał tajną podziemną prasę. Wśród sportowców zamierzał zorganizować komórkę Związku Walki Zbrojnej. Był członkiem podziemnej Organizacji Wojskowej „Wilki” (działał pod pseudonimem Prawdzic). Po jej dekonspiracji (denuncjacji przez Niemca Szymona Wiktorowicza) 26 marca 1940 został aresztowany przez Gestapo w bramie domu przy ulicy Noakowskiego 16, w którym mieszkał. Uwięziony początkowo na Mokotowie, następnie na Alei Szucha. Torturowany w celu wymuszenia zeznań w czasie przesłuchań przez Gestapo.
W dniach 20-21 czerwca 1940 roku został wywieziony z Pawiaka transportem do Palmir pod Warszawą. Zginął rozstrzelany w pobliżu Palmir, w Puszczy Kampinoskiej, w ramach akcji AB, mającej na celu eksterminację polskiej inteligencji.


Biografia Janusza Kusocińskiego

Lokajski Eugeniusz ps. „Brok” (1908-1944)

Lokakski

Lekkoatleta, olimpijczyk, fotograf amator, podporucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego II RP.
W styczniu 1944 został zaprzysiężony do Armii Krajowej i został oficerem w stopniu porucznika. Został dowódcą plutonu w 3 kompanii Praskiej, wchodzącej w skład I Batalionu Rejonu III Rembertów, VII Obwodu Armii Krajowej „Obroża”.
W Powstaniu Warszawskim służył w kompanii sztabowej „Koszta” (pod ps. „Brok”), początkowo był oficerem łącznikowym kompanii, a 30 sierpnia 1944 został dowódcą plutonu. Zajmował się dokumentacją fotograficzną przebiegu walk oraz zbrodni dokonywanych przez wojska niemieckie, a jego zdjęcia spotkały się powszechnym uznaniem i stanowią nieocenione świadectwo oporu walczącej stolicy (pasję fotograficzną rozwijał jeszcze w latach 30. przy użyciu aparatu marki Leica). Wykonał ponad 1000 zdjęć dokumentujących powstanie warszawskie.
Zginął 25 września pod gruzami zbombardowanej przez Niemców kamienicy przy ulicy Marszałkowskiej 129.

Marusarz Stanisław ps. "Dziadek" (1913-1993)

Marusarz

Skoczek narciarski, dwuboista i alpejczyk, czterokrotny olimpijczyk, siedmiokrotny uczestnik narciarskich mistrzostw świata, kurier tatrzański, trener, propagator sportu. Wicemistrz świata w skokach z 1938 z Lahti, piąty zawodnik konkursu skoków i siódmy w kombinacji na igrzyskach w 1936, czwarty skoczek mistrzostw świata w 1935 oraz piąty w 1939, zdobywca Pucharu Tatr w 1948 i 1949, zwycięzca memoriału Bronisława Czecha i Heleny Marusarzówny w 1952. Pięciokrotny rekordzista Polski oraz były dwukrotny rekordzista świata w długości skoku narciarskiego.
Po wybuchu II wojny światowej schronisko na Pysznej stało się punktem przerzutowym dla kurierów tatrzańskich[38]. Po wkroczeniu wojsk niemieckich Marusarz wstąpił do ZWZ, pełniąc od października 1939 służbę kurierską na trasie Zakopane-Budapeszt. Przeprowadzał ludzi, przenosił materiały konspiracyjne i pieniądze na działalność podziemną.
Dwukrotnie został schwytany przez słowacką służbę graniczną Jozefa Tisy, ale za każdym razem uciekł. Marusarz odmówił współpracy z okupantami, również kiedy później proponowali mu posadę trenera w Bawarii.
Kawaler Krzyża Wielkiego, Krzyża Komandorskiego i Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski, oraz Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari. Najlepszy Sportowiec Polski w roku 1938 w Plebiscycie Przeglądu Sportowego. Zasłużony Mistrz Sportu z 1951.


Stanisław Marusarz - Ucieczka z Montelupich, dokument TVP Historia, 1998

Roycewicz Henryk ps. "Leliwa" (1898-1990)

Roycewicz

Oficer kawalerii Wojska Polskiego. Na igrzyskach olimpijskich w Berlinie 1936 w drużynowym WKKW zdobył srebrny medal.
W kampanii wrześniowej 1939 r., w stopniu rotmistrza, dowodził 2 szwadronem 25 Pułku Ułanów Wielkopolskich. Został ranny podczas walk z Armią Czerwoną. Dzięki ucieczce ze szpitala w Stryju udało mu się uniknąć losu pozostałych oficerów Pułku, którzy zostali zamordowani w Katyniu. W 1941 przedostał się do Warszawy, gdzie został oficerem w IV Rejonie Armii Krajowej. Od listopada 1943 do końca Powstania Warszawskiego dowódca Batalionu "Kiliński" Armii Krajowej. Największym sukcesem batalionu było zdobycie budynku PAST-y przy ul. Zielnej, 8 września został ciężko ranny.
W 1949 został skazany przez sąd na sześć lat więzienia. W 1956 został oczyszczony od ciążących na nim zarzutów. Do 1960 trener w warszawskim klubie jeździeckim, do 1968 rzeczoznawca koni w „Polcargo”, do 1972 trener jeździecki w Legii.
Odznaczony orderem Virtuti Militari (VM kl. 5 za kampanię wrześniową i kl. 4 za Powstanie Warszawskie), 3-krotnie Krzyżem Walecznych i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

Szczurek-Cergowski Lech Stefan (1923- 1986)

Szczurek

Polski dziennikarz sportowy. Od 1941 był żołnierze Armii Krajowej. Walczył w Powstaniu Warszawskim, jako celowniczy ckm w kompanii B-1 Pułku "Baszta". Został ciężko ranny 14 września 1944. Przez obóz w Pruszkowie, został przewieziony do Brwinowa.
27 września 1944 został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, a 2 października 1944 Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Wojnę zakończył w stopniu plutonowego podchorążego.
We wrześniu 1950 aresztowany pod sfingowanym zarzutem szpiegostwa, skazany na karę 12 lat pozbawienia wolności, zwolniony został w marcu 1956.

Tłoczyński Ignacy (1911-2000)

Tłoczyński

Był najlepszym polskim tenisistą okresu międzywojennego. W 1939 roku sklasyfikowano go na trzecim miejscu w europejskim rankingu. Dwanaście razy zdobył mistrzostwo Polski.
W Powstaniu Warszawskim walczył w zgrupowaniu "Ruczaj". Oznaczony Krzyżem Walecznych. Wsławił się wraz z bratem atakiem na koszary SS na ul. Koszykowej, w wyniku którego do niewoli wzięto ponad 70 jeńców.
Po wojnie osiadł w W. Brytanii, zdobywając dwa razy tytuł mistrza Anglii na kortach ziemnych (1947-1948) i trzykrotnie Szkocji (1949-1951).

Tłoczyński Ksawery (1919-1985)

Tłoczyński

Tenisista, Na korcie pozostawał w cieniu starszego brata Ignacego.
W Powstaniu Warszawskim dowodził 139 plutonem zgrupowania "Ruczaj" - batalionem "Ruczaj", który w akcji na Koszykowej zdobył wóz pancerny, broń, zapasy amunicji, żywności i odzież.
Po wojnie dwa razy zdobył mistrzostwo Polski w deblu (1948 i 1952). Był trenerem w Legii, Warszawiance i Polskim Związku Tenisowym.