Żołnierze Armii Krajowej - absolwenci Szkoły Nauk Politycznych w Warszawie

 Szkoły Nauk Politycznych
Szkoła Nauk Politycznych
elewacja od strony Wawelskiej

Szkoła Nauk Politycznych w Warszawie to działająca w latach 1917-1939 prywatna szkoła wyższa z siedzibą w Warszawie. W roku akademickim 1937/1938 w uczelni było zatrudnionych 33 profesorów, a edukację odbierało 1750 studentów, co czyniło ją drugą pod względem liczby studentów uczelnią niepaństwową w Polsce.
Szkoła została zlikwidowana 31 sierpnia 1939 roku na podstawie rozporządzenia ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego z 28 kwietnia 1939 roku, na mocy którego w jej miejsce powstała Akademia Nauk Politycznych w Warszawie o uprawnieniach równych państwowym szkołom wyższym. Nadanie prywatnej uczelni takich praw było najwyższą formą pozytywnego wyróżnienia uczelni przez władze państwowe, a ANP była jedną z siedmiu takich uczelni w kraju.
Obecnie w odbudowanym i nadbudowanym o jedno piętro budynku Szkoły Nauk Politycznych znajduje się siedziba Krajowej Szkoły Administracji Publicznej.
Żródło 1

Stefan Bałuk

Stefan Bałuk

Stefan Klemens Bałuk ps. Starba, Kubuś, Michał Bałucki, Michał Zawistowski (ur. 15 stycznia 1914 w Warszawie, zm. 30 stycznia 2014 (tamże), syn Władysława Bałuka i Marii Uszyńskiej. Polski fotografik, fotoreporter wojenny, jeden z 89 cichociemnych – uczestników powstania warszawskiego, generał brygady Wojska Polskiego w stanie spoczynku.
W 1933 r. zdał maturę w Rakowicach pod Krakowem, po czym wstąpił ochotniczo do Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu, lecz został przedterminowo zwolniony ze względów zdrowotnych po odbyciu trzymiesięcznego kursu. Uzyskał absolutorium w Szkole Nauk Politycznych w Warszawie. W chwili wybuchu II wojny światowej był na III roku wydziału prawa na Uniwersytecie Warszawskim.
Po ataku Niemiec na Polskę, zgłosił się ochotniczo do Kadry 9 Batalionu Pancernego w Lublinie, przekształconego w Ośrodek Zapasowy Broni Pancernej nr 2. Z jednostką tą wycofywał się na wschód. Wykonał wówczas, we Lwowie, swoje pierwsze wojenne zdjęcia, przedstawiające budynki zbombardowane przez Luftwaffe. Podczas próby ewakuacji na Węgry aresztowany przez wojska radzieckie, po czym zwolniony; kolejny raz aresztowany w Worochcie, zdołał uciec i następnie przedostać się przez Węgry, Rumunię i Bejrut do Francji. Został wcielony do formowanego tam Wojska Polskiego – 10 Brygady Kawalerii Pancernej płk. Maczka. Po klęsce Francji ewakuowany do Wielkiej Brytanii, służył początkowo w 10. Brygadzie Kawalerii Pancernej szkolącej się w Szkocji, po czym w maju 1942 r. zgłosił się na Oficerski Kurs Doskonalący Administracji Wojskowej. Pod tą nazwą funkcjonowało szkolenie wywiadowczo-dywersyjne cichociemnych w Szkole Wywiadu w Glasgow. Przeszedł kurs w Polskiej Sekcji Spadochronowej. Złożył przysięgę jako żołnierz Armii Krajowej. W 1943 roku otrzymał awans na podporucznika.
Dwukrotnie, w grudniu 1943 i styczniu 1944 r. podejmowano próby przerzucenia go z bazy we Włoszech do Polski, lecz z powodu uszkodzenia samolotu, a następnie mgły, samolot powracał. W końcu w nocy 9 kwietnia 1944 r. został pomyślnie zrzucony na spadochronie do Polski, w okolice Tłuszcza. Otrzymał przydział do Wydziału Legalizacji i Techniki Wywiadu Oddziału II Komendy Głównej Armii Krajowej, dowodzonego przez Stanisława Jankowskiego "Agatona" i zajmującego się produkcją fałszywych dokumentów i wywiadem. Specjalnością Stefana Bułaka była mikrofotografia. Robił również wiele zdjęć okupowanej Warszawy, m.in. pomnika Lotnika na placu Unii Lubelskiej z wymalowaną na cokole „kotwicą” - znakiem Polski Walczącej oraz miejsca zamachu na generała SS i Policji Franza Kutscherę w alejach Ujazdowskich. Przed wybuchem powstania warszawskiego sporządził dokumentację fotograficzną niemieckich umocnień w Warszawie.
Walczył w powstaniu warszawskim w plutonie "Agaton" batalionu "Pięść" Zgrupowania "Radosław" na Woli, Starówce i Żoliborzu. Dokumentował też życie powstańcze na zdjęciach. Jego laboratorium fotograficzne mieściło się w kamienicy przy ul. Chłodnej 20. Uczestniczył w kilku śmiałych wypadach w celu nawiązania łączności, m.in. 13/14 sierpnia przedarł się przez pozycje niemieckie w rejonie Dworca Gdańskiego na Żoliborz, dostarczając kwarce do radiostacji płk. Niedzielskiemu "Żywicielowi", a następnie do Zgrupowania Kampinos, gdzie wykonał wiele zdjęć.
27 sierpnia przeszedł kanałami z meldunkiem dowódcy Starego Miasta do gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego, za co został odznaczony Orderem Virtuti Militari. Otrzymał także, dwukrotnie, Krzyż Walecznych. Powstanie zakończył w stopniu porucznika. Po kapitulacji powstania w niewoli niemieckiej – internowany kolejno w oflagach Lamsdorf oraz Gross-Born, z którego uciekł 27 stycznia 1945. W lutym 1945 r. powrócił do Warszawy.
Po wkroczeniu wojsk sowieckich do Polski, działał w antykomunistycznym ruchu oporu w szeregach Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, zajmując się tworzeniem dokumentów, jako kierownik Wydziału Legalizacji "Agaton II". 1 listopada 1945 r. aresztowany przez siły bezpieczeństwa, był przesłuchiwany przez oficera MBP Józefa Różańskiego, późniejszego dyrektora departamentu śledczego. W 1946 skazany na 2,5 roku więzienia za uczestnictwo w Armii Krajowej. Zwolniony z więzienia na mocy amnestii z 1947 r. Pracował jako taksówkarz, po czym w 1950 rozpoczął pracę fotografika. Od 1952 r. zatrudniony w Dziale Serwisu Centralnej Agencji Fotograficznej. Był współautorem pierwszego albumu o powstaniu warszawskim „Miasto nieujarzmione”, który ukazał się w 1957 roku. W 1972 r. przeszedł na emeryturę.
Prowadził aktywną działalność kombatancką, m.in. zainicjował budowę pomnika Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej (odsłonięty w 1999 r.), a także pomnika Cichociemnych Spadochroniarzy AK (odsłonięty w 2013) - oba znajdują się przed Sejmem RP - oraz utworzenia Klubu Kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari (2001 r.), którego został prezesem.
Członek Związku Polskich Artystów Fotografików. Awansowany w stanie spoczynku na kolejne stopnie wojskowe, m.in. w 1999 r. na podpułkownika w stanie spoczynku, a 10 listopada 2006 na stopień generała brygady w stanie spoczynku. Honorowy obywatel Tuszowa Narodowego (2006) i Warszawy (2008). W 2010 roku objął zaszczytny urząd Kanclerza Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari.
Odznaczenia
  • Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari
  • Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski – 2014, pośmiertnie
  • Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski – 2004
  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – 2000
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
  • Krzyż Walecznych – dwukrotnie: 15 i 23 sierpnia 1944
  • Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami
  • Krzyż Armii Krajowej
  • Warszawski Krzyż Powstańczy
  • Krzyż Narodowego Czynu Zbrojnego
  • Odznaczenie pamiątkowe 3 DSK
  • Znak Spadochronowy Armii Krajowej
  • Odznaka 10 Pułku Strzelców Konnych

Grób Stefana Bałuka na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie


Źródła i szczegóły
Żródło 1
Żródło 2

Antoni Chmielowski

 Antoni Chmielowski

Antoni Chmielowski ps. „Gród”, (ur. 15 sierpnia 1914 r. w Wołczuchach na terenie dzisiejszej zachodniej Ukrainy, zm. 2 sierpnia 1969 r. w Opolu). Przedwojenny zawodowy oficer, uczestniczył w kampanii wrześniowej, później walczył w armii polskiej na Zachodzie, do Polski powrócił jak cichociemny. Działał w wywiadzie AK a później w antykomunistycznej organizacji „Nie”. Skazany na śmierć, ostatecznie spędził 9 lat w sowieckich łagrach.
W 1934 r. zdał maturę w Państwowym Gimnazjum im. Króla Władysława Jagiełły w Gródku Jagiellońskim. Wiążąc swą przyszłość z wojskiem, kontynuował naukę w podchorążówkach w Różanie na Mazowszu i w Toruniu oraz w Wyższej Szkole Nauk Politycznych w Warszawie.
W czasie kampanii wrześniowej walczył w 11 Samodzielnym Dywizjonie Artylerii Przeciwlotniczej. Po klęsce przedostał się na Węgry, gdzie został internowany. Po ucieczce przedostał się do Francji, gdzie w ramach Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie walczył w 2 Dywizji Strzelców Pieszych.
Po upadku Francji w czerwcu 1940 r. ewakuował się do Wielkiej Brytanii i po krótkiej służbie w artylerii przeciwlotniczej zgłosił się do walki w ojczyźnie jako cichociemny. Po przeszkoleniu został w połowie marca 1943 r. zrzucony do Polski.
Po przydzieleniu do Oddziału II (Informacyjno-Wywiadowczego) Komendy Głównej AK skierowano go do Lwowa. Od października 1943 r. był szefem biura legalizacji, a później szefem wywiadu wojskowego w Komendzie Obszaru Lwowskiego AK.
Po zakończeniu akcji „Burza” kierował Oddziałem II w utworzonej na miejsce poakowskich struktur organizacji „Nie”, później był jej likwidatorem. W październiku 1945 r. wyjechał do Krakowa.
W grudniu 1945 r. został aresztowany przez bezpiekę i po przewiezieniu do Warszawy trafił do więzienia mokotowskiego. Stamtąd w 1946 r. przekazano go władzom sowieckim. Podczas procesu, który odbył się w Kijowie, został skazany na karę śmierci, zamienioną później na 20 albo 25 lat łagrów.
Z zesłania powrócił w 1955 r., zamieszkał w Opolu. Na Uniwersytecie Wrocławskim ukończył studia administracyjne.
Zmarł tragicznie 2 sierpnia 1969 r. w Opolu. Był odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz dwukrotnie Krzyżem Walecznych.
Źródła i szczegóły
Żródło 1

Franciszek Herman

 Franciszek Herman

Franciszek Herman ps. "Bogusław", "Bogusław Bogusławski", "Franciszek Bogusławski", "Nowak" (ur. 30 X 1904 r. w Stanisławowie, zm. 21 XII 1952 r.), oficer Wojska Polskiego i Armii Krajowej.
Uczęszczał do gimnazjum w Bochni, Drohobyczu i Żywcu, gdzie zdał maturę w 1922 r. Wcześniej założył tam drużynę harcerską, na której czele stał od 1918 do 1920 r. W XI 1918 r. wziął udział w rozbrajaniu Austriaków w Żywcu. Od VII do IX 1920 r. służył w WP jako ochotnik.
W 1922 r. rozpoczął studia chemiczne na Politechnice Lwowskiej. Od IX 1923 do VIII 1926 r. kształcił się w Szkole Podchorążych Piechoty i Oficerskiej Szkole Piechoty w Warszawie, która ukończył z I lokatą. Po czym objął dowództwo plutonu w 3 pułku strzelców podhalańskich w Bielsku, od XI 1927 r. w kompanii wysokogórskiej w Zakopanem, a od XII 1930 r. w Kompanii Zamkowej Prezydenta RP. Równocześnie studiował w Szkole Nauk Politycznych w Warszawie, uzyskując absolutorium w 1935 r. W tymże roku ukończył Wyższą Szkołę Wojenną, a w 1937 r. École Supérieure de Guerre w Paryżu.
Od VIII 1937 r. był I oficerem sztabu 14 Dywizji Piechoty w Poznaniu, a od XI 1938 r. dowódcą kompanii w 42 pułku piechoty w Białymstoku.
W kampanii 1939 r. był zastępcą szefa Oddziału Operacyjnego sztabu Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Narew", a następnie oficerem sztabu Grupy Armii gen. S. Dąb-Biernackiego.
Od VIII 1940 r. służył w Biurze Studiów Wydziału II Komendy Okręgu Warszawa-Miasto Związku Walki Zbrojnej, od wiosny 1941 r. był szefem Biura Studiów i II zastępcą szefa Oddziału II Komendy Głównej ZWZ - Armii Krajowej, a od XII 1943 do I 1944 r. - już jako podpułkownik - pełnił obowiązki szefa Oddziału II KG AK. Urlopowany z obawy przed dekonspiracją, w VI 1944 r. powrócił do Oddziału II KG AK, jako zastępca jego szefa ds. wywiadu ofensywnego. W Powstaniu Warszawskim przeszedł szlak: Wola - Stare Miasto - kanały - Śródmieście Północ - Śródmieście Południe. Od 28 IX pertraktował w imieniu Dowódcy AK układ o zakończeniu działań powstańczych.
Po powrocie z niewoli w Oflagu II C Woldenberg (Dobiegniew) od VII 1945 r. służył w Oddziale Operacyjnym Sztabu Generalnego w Warszawie, od V 1946 r. w Oddziale Wyszkolenia, od VIII był szefem Wydziału Studiów Oddziału Operacyjnego, a od V 1947 r. zastępcą szefa tego oddziału. W IV 1948 r. został szefem sztabu Dowódcy Wojsk Lądowych; od VII w randze generała brygady.
Od II 1949 r. był szefem Wydziału Studiów Akademii Sztabu Generalnego. Po miesiącu został aresztowany przez Informację Wojskową i w VIII 1951 r. skazany na dożywotnie więzienie w tzw. procesie generałów. Zmarł 21 XII 1952 r. w więzieniu mokotowskim w Warszawie.
Był odznaczony m.in. Orderem Virtuti Militari V klasy.

Grób gen. Franciszka Hermana


Źródła i szczegóły
Żródło 1

Anna Mrozowicka

Anna Mrozowicka

Anna Mrozowicka ps. "Hanka" ur. 3 kwietnia 1915 w Warszawie, zm. 22 sierpnia 2008 r. w Gdańsku), córka Aleksandra Diakonowa i Eugenii z Patkowskich.
W 1935 roku uzyskała maturę w Państwowym Gimnazjum Rosyjskim przy ulicy Leszno i podjęła studia na Wydziale Ekonomicznym w Szkole Nauk Politycznych w Warszawie przy ul. Wawelskiej róg Krzyckiego. Od 1935 roku była członkiem Towarzystwa "Bratnia Pomoc", od 1936 roku była czynną działaczką Legionu Młodych, od 1938 roku działaczką założonej przez Włodzimierza Bociańskiego i Józefa Michała Mrozowickiego, pod auspicjami córek Marszałka Józefa Piłsudskiego, konspiracyjnej organizacji młodzieży radykalnej "Związek Trzynastego Maja”.
W dniu 5.08.1939 roku poślubiła w Warszawie Józefa Michała Mrozowickiego, komendanta głównego Legionu Młodych i redaktora naczelnego "Kuźni Młodych" (aresztowany przez Gestapo 23.03.1940, rozstrzelany w Palmirach w nocy 20/21 czerwca 1940) .
Od początku okupacji zaangażowała się w działalność podziemną, wspierając w niej swojego męża Józefa. Od 1940 roku pracowała na kolei pod Warszawą, a następnie w latach 1942-44 we Lwowie. W pierwszej połowie 1944 roku powróciła do Warszawy i ponownie włączyła się w działalność konspiracyjną, jako łączniczka w II Obwodzie "Żywiciel" (Żoliborz) Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej.
Podczas Powstania Warszawskiego: II Obwód "Żywiciel" (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej - zgrupowanie "Żubr" - sanitariat
Po Powstaniu wyszła z miasta z ludnością cywilną. Po pobycie w obozie przejściowym w Stargardzie Szczecińskim (Stargard in Pommern), została wywieziona przez Niemców na roboty przymusowe do Austrii, gdzie pracowała w fabryce "Rich. Klinger A.G." w Wien-Gumpoldkirchen przy produkcji uszczelek dla przemysłu lotniczego, aż do czasu wyzwolenia.
W latach 1946-47 była kierowniczką Domu Dziecka Polskiego Czerwonego Krzyża im. Powstańców Warszawskich w Solicach Zdroju (obecnie Szczawno-Zdrój). W 1947 zamieszkała w Gdyni poświęcając się działalności społecznej i charytatywnej; była aktywną działaczką m.in. Ligi Kobiet i Związku Zawodowego Marynarzy oraz członkiem zarządu Urzędniczej Spółdzielni Mieszkaniowej z o.o. w Gdyni.
Źródła i szczegóły
Żródło 1

Jan Piekałkiewicz

Jan Piekałkiewicz

Jan Piekałkiewicz ps. "Wernic", "Juliański", "Wiktor Wernic", "Wrocławski" (ur. 19 września 1892 r. w Kursku, zm. 20 czerwca 1943 r. na Pawiaku). Profesor, doktor, ekonomista i statystyk, polityk.
Uczęszczał do gimnazjum w Petersburgu i na tamtejszej politechnice ukończył studia ekonomiczne w 1914 r. Od 1915 do 1917 r. prowadził badania statystyczne w Rosji i kierował Wydziałem Statystycznym w Piotrogrodzie (Petersburg).
W 1918 r. przybył do rodzinnego majątku w Woskrzenicach pod Bielskiem (Bielsko-Biała). Po tym pracował w Starostwie Powiatowym w Brześciu, w 1920 r. wstępując ochotniczo do wojska.
Od końca 1920 r. pracował w Głównym Urzędzie Statystycznym, w 1921 r. współpracując z Polską Komisją Plebiscytową na Śląsku. W GUS był od 1923 r. naczelnikiem wydziału, a równocześnie adiunktem na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Obronił doktorat z nauk ekonomiczno-politycznych na uniwersytecie w Poznaniu w 1924 r., po czym od 1925 r. był kierownikiem katedry statystyki w Szkole Nauk Politycznych w Warszawie. W 1927 r. został członkiem komisji statystyki Ligi Narodów.
Od 1926 r. został działaczem Polskiego Stronnictwa Ludowego "Piast". W 1929 r. został zwolniony z GUS. Po czym wykładał ekonomię w Wyższej Szkole Handlowej. Od 1931 r. działał w Stronnictwie Ludowym, zostając w 1936 r. sekretarzem Zarządu Spółdzielni Wydawniczej "Prasa Ludowa", a w II 1938 r. członkiem Rady Naczelnej SL był także członkiem Zarządu Warszawskiego SL.
Od 1933 r. był referentem w Międzynarodowym Instytucie Statystycznym. Był autorem lub współautorem licznych prac naukowych, głównie z zakresu ekonomii i statystyki.
We IX 1939 r. na krótko opuścił Warszawę. Z początkiem 1940 r. nawiązał kontakt z ośrodkami ruchu ludowego w konspiracji. Od wiosny 1940 r. przewodniczył Komisji Polityki Gospodarczej SL "Roch".
W VIII 1941 r. został zastępcą Delegata Rządu na Generalne Gubernatorstwo w Warszawie. Od 13 VII 1942 r. pełnił obowiązki Delegata Rządu, w związku z chorobą Cyryla Ratajskiego, a po jego odwołaniu 5 VIII został mianowany Delegatem Rządu na teren Rzeczypospolitej, lecz depeszę z nominacją odszyfrowano w Warszawie dopiero 17 IX 1942 r. W swoich oświadczeniach i odezwach, publikowanych głównie w "Biuletynie Informacyjnym" piętnował kolaborację i zdradę, przestrzegając o karaniu śmiercią tych przestępstw, równocześnie przypominał o powszechnym obowiązku walki cywilnej. W XII 1942 r. zatwierdził Radę Pomocy Żydom "Żegota".
19 II 1943 r. został aresztowany i uwięziony w siedzibie Gestapo przy Alei Szucha, gdzie przeszedł ciężkie śledztwo z brutalnymi torturami. 28 V przeniesiono go na Pawiak w stanie skrajnego wycieńczenia, odmawiając umieszczenia w szpitalu, jak poprzednio pozostawiono go w izolatce.
Zmarł ok. 20 VI 1943 r. na Pawiaku. 21 VI jego zwłoki przewieziono do kostnicy miejskiej i został pochowany na cmentarzu Bródnowskim, a w VII 1946 r. przeniesiono jego szczątki do grobu rodzinnego żony na cmentarzu Powązkowskim.
Pośmiertnie był odznaczony m.in.: Orderem Orła Białego (1995) i Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami (1943).
Źródła i szczegóły
Żródło 1

Jan Rzepecki

Jan Rzepecki

Jan Rzepecki ps. „Białynia”, „Ożóg”, „Burmistrz”, „Górski”, „Krawczyk”, „Ślusarczyk”, „Prezes”, „Rejent”, „Sędzia”, „Wolski” (ur. 29 września 1899 w Warszawie, zm. 28 kwietnia 1983, tamże). Pułkownik dyplomowany WP, szef Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej, prezes pierwszego Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, pisarz wojskowy, historyk.
Działał czynnie w tajnym skautingu od 1912 oraz należał od maja 1914 do Związku Strzeleckiego. Od sierpnia 1914 służył w Legionach Polskich, w szeregach 1 Pułku Piechoty, awansując na dowódcę sekcji. Po kryzysie przysięgowym w lipcu 1917 roku znalazł się w szeregach Polskiej Siły Zbrojnej, gdzie ukończył szkołę oficerską i uzyskał w czerwcu 1918 roku pierwszy stopień oficerski.
W odrodzonym Wojsku Polskim służył od listopada 1918 jako dowódca plutonu w szkole podchorążych.
Ukończył kurs dowódców kompanii w Centrum Wyszkolenia Piechoty (CWP) w Rembertowie (grudzień 1920–kwiecień 1921) oraz kurs dowódców kompanii i batalionów w Wersalu i Camp de Mailly we Francji (czerwiec–sierpień 1921). Od października 1921 studiował przez dwa semestry (do czerwca 1922) na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, od września 1923 do czerwca 1924 w Szkole Nauk Politycznych w Warszawie. W latach 1922–4 studiował w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie i po jej ukończeniu otrzymał przydział do Oficerskiej Szkoły Piechoty w Warszawie.
W Oficerskiej Szkole Piechoty dowodził batalionem podchorążych oraz wykładał strategię i taktykę wojskową. Na czele tego batalionu walczył w maju 1926 roku po stronie konstytucyjnych władz państwowych przeciwko zamachowi Józefa Piłsudskiego. Po zamachu przeniesiony poza Warszawę na stanowisko dowódcy batalionu. W 1928 pełnił służbę w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia w Rembertowie. W Wyższej Szkole Wojennej w latach 1935-1939 był wykładowcą taktyki.
Kampanię wrześniową 1939 odbył w Sztabie Armii „Kraków” na stanowisku szefa Oddziału III Operacyjnego.
Podczas okupacji niemieckiej od października 1939 działał w SZP i ZWZ – szef sztabu okręgu Warszawa miasto SZP i ZWZ. Następnie Szef Biura Informacji i Propagandy w Komendzie Głównej AK. Z racji stanowiska szefa BIP AK wchodził w skład Rady Propagandowej, złożonej z przedstawicieli BIP KG AK i Departamentu Informacji i Prasy Delegatury Rządu RP na Kraj. Wchodził także w skład powołanego w lipcu 1943 Kierownictwa Walki Podziemnej i w skład utworzonej Rady Narodowościowej przy Delegaturze Rządu jako przedstawiciel KG AK.
Przeciwnik mianowania gen Bora-Komorowskiego na dowódcę AK. Po powstaniu warszawskim w niewoli niemieckiej.
W marcu 1945 po powrocie z niewoli zastępca komendanta organizacji „NIE”. Organizator i dowódca Delegatury Sił Zbrojnych. Był zwolennikiem zakończenia pozbawionej perspektyw walki zbrojnej i podjęcia działalności politycznej – w sierpniu 1945 roku rozwiązał DSZ.
We wrześniu 1945 założył konspiracyjną organizację Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość; W części deklaracji WiN dotyczącej polityki zagranicznej była mowa o konieczności utrzymania dobrych stosunków politycznych i gospodarczych z ZSRR. Krytykował Jana Mazurkiewicza „Radosława” za nawoływanie z więzienia do ujawnienia się żołnierzy AK i DSZ.
5 listopada 1945 został aresztowany. Mimo iż w śledztwie nie był torturowany, ujawnił UB całą organizację, z więzienia wysyłał do swoich oficerów listy, wzywające do ujawnienia i zaprzestania walki. Wydał bezpiece cały majątek, który pozostał mu w spadku po AK – milion dolarów w złocie i banknotach, drukarnie, archiwa, radiostacje. Było to powodem kolejnej fali aresztowań podziemia niepodległościowego. Skazany w procesie pokazowym w 1947 na karę 8 lat więzienia, dwa dni później ułaskawiony przez Bieruta. Zwolniony z więzienia w lutym 1947 roku.
Zawierzywszy gwarancjom śledczych MBP o nierepresjonowaniu, ujawnił wszystkich swoich współpracowników i nawoływał do ujawnienia się pozostałych członków WiN-u.
Przyjęty do Wojska Polskiego był wykładowcą w Akademii Sztabu Generalnego w Warszawie. W 1949 ponownie aresztowany i więziony do 1954. Później pracownik Instytutu Historii PAN (gdzie obronił doktorat).
Odznaczenia
  • Order Orła Białego (pośmiertnie w 1995)
  • Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari
  • Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (1923)
  • Krzyż Niepodległości (1932)
  • Krzyż Walecznych – trzykrotnie


Grób pułkownika Jana Rzepeckiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie


Źródła i szczegóły
Żródło 1
Żródło 2

Stanisław Steczkowski

 Stanisław Steczkowski

Stanisław Wiktor Steczkowski ps. Zagończyk, (ur. 19 grudnia 1897 w Stawiskach, zm. 16 lipca 1980 w Warszawie), Syn Jana i Walentyny z domu Góreckiej. – pułkownik Armii Krajowej, dowódca 4. Rejonu Obwodu Śródmieście w Warszawie. Uczestnik powstania warszawskiego.
W listopadzie 1918 brał udział w rozbrajaniu Niemców w Stawiskach, w ramach POW. Podporucznik ze starszeństwem od 1 czerwca 1919. Początkowo w 21. pułku piechoty. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1920. Pozostał w wojsku jako zawodowy oficer w 6. Pułku Strzelców Podhalańskich. Porucznik ze starszeństwem od 1 czerwca 1921. W 1934 ukończył Wydział Konsularny Szkoły Nauk Politycznych w Warszawie. Następnie od 1938 oficer w 57. Pułku Piechoty Wielkopolskiej.
W 1939 objął dowództwo Szamotulskiego Batalionu Obrony Narodowej oraz Komendę Obwodu Przysposobienia Wojskowego w Szamotułach. We wrześniu 1939 w stopniu kapitana dowodził Szamotulskim Batalionem Obrony Narodowej. Brał udział w bitwie nad Bzurą.
W 1940 wstąpił do Polskiej Organizacji Zbrojnej, gdzie dowodził Obwodem Warszawa-Śródmieście. Po scaleniu POZ z Armią Krajową w 1942 powołano go w stopniu majora, na komendanta 4. Rejonu Obwodu Śródmieście. Funkcję te pełnił również w trakcie powstania warszawskiego. Dowodził m.in. oddziałami śródmiejskimi, które przeprowadziły wspomagające uderzenie na pl. Żelaznej Bramy podczas nieudanej próby przebicia do Śródmieścia, podjętej przez obrońców Starówki (30/31 sierpnia). 20 września 1944 powołany na zastępcę dowódcy 15. Pułku Piechoty AK "Wilków". Od 2 października mianowany na stopień podpułkownika.
Po kapitulacji powstania przebywał w obozach Lamsdorf, a następnie Oflagu II C Woldenberg. Do 1949 pracował w wojsku na terenie Szczecina, a następnie zamieszkał w Warszawie, gdzie pracował w Radzie Pamięci Walk i Męczeństwa.

Rodzina
Jego brat ppor. Franciszek Steczkowski "Groźny" również walczył w powstaniu warszawskim w szeregach Batalionu Chrobry I i został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Pozostali bracia: kpt. inż. Władysław Steczkowski – "Biały Orzeł" (dowódca oddziału AK w Stawiskach, odznaczony orderem Virtuti Militari) oraz Paweł Steczkowski "Długi" byli żołnierzami Armii Krajowej. Jego dwaj synowie (w wieku 21 i 17 lat) zginęli w Powstaniu Warszawskim.

Odznaczenia
  • Order Sztandaru Pracy II kl.,
  • Order Virtuti Militari V kl. 2 października 1944,
  • Krzyż Walecznych (trzykrotnie),
  • Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami,
  • Krzyż Partyzancki,
  • Krzyż Legionowy,
  • Sprawiedliwy wśród Narodów Świata w 1987.
Żródło i szczegóły
Żródło 1

Stefan Szempliński

 Stefan Szempliński

Stefan Szempliński ps. "Stefan" "1092" (ur. 27 kwietnia 1913 r., zm. 29 sierpnia 1997 r.), syn Zygmunta i Stanisławy z domu Malewskiej), dziennikarz, żołnierz Armii Krajowej.
W 1932 r. zdał maturę w Gimnazjum "Unia” prof. Kazimierza Kulwiecia w Warszawie. Studiował w Szkole Nauk Politycznych w Warszawie (Wydział Dyplomatyczno-Polityczny), gdzie w 1935 r. uzyskał dyplom.
W latach 1936/37 odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Saperów w Modlinie, otrzymał stopień kaprala podchorążego i przydział do batalionu saperów w Brześciu nad Bugiem.
Od 1936 r. pracował jako dziennikarz w "Gazecie Handlowej” - jako redaktor działu giełdowego, następnie w latach 1937-1939 w "Kurierze Porannym”, gdzie był samodzielnym redaktorem dodatku "Moja Niedziela", przeznaczonego dla młodzieży.
Podczas kampanii trafił do niewoli sowieckiej, z której udało mu się uciec.
Po powrocie do Warszawy wyuczył się zawodu parasolnika i zarobkował reperacjami parasoli - warsztat mieścił się przy ul. Hożej. W roku 1943, ze względu na konieczność posiadania "Ausweisu", Szempliński porzucił rzemiosło i zatrudnił się jako robotnik w zakładach sprzętu geodezyjnego firmy "Gerlach" przy ul. Tamka.
Jesienią 1940 r. wstąpił w Warszawie do podziemnego Stronnictwa Narodowego.
Odbył szkolenie organizacyjne zakończone egzaminem, po którym złożył przyrzeczenie organizacyjne. Następnie odbył kurs dowódców (organizacyjnych) i po złożeniu egzaminu rozpoczął służbę na szczeblach dowódczych, począwszy od szczebla dowódcy sekcji (piątki) do szczebla dowódcy plutonu. We wrześniu 1943 r. został awansowany na stopień podporucznika. Po zorganizowaniu w stołecznej NOW batalionu szkół wojskowych, od listopada 1941 r. do 31.07.1944 r. wykłada służbę saperską (przeprawy i niszczenia) w Szkole Podchorążych NOW-AK sekcje W-1.
Przydział w lipcu 1944 r. - Narodowa Organizacja Wojskowa / Armia Krajowa - batalion NOW-AK "Antoni" - 2. kompania "Anna" - pluton 1903.
Warszawski Okręg Armii Krajowej - zgrupowanie "Paweł" (odwód Komendanta Okręgu) - batalion NOW-AK "Antoni" - 2. kompania "Anna" - I pluton, od 7.08.1944 - Grupa "Północ" - zgrupowanie "Róg" - batalion "Gustaw" - kompania "Anna" - I pluton – dowódca.
W Powstaniu Warszawskim przeszedł cały szlak bojowy swojego oddziału: Wola - Stare Miasto - kanały - Śródmieście Północ,
Awansowany rozkazem Nr. 39 dowódcy Warszawskiego Korpusu AK gen. "Montera" z 4.10.1944 r. do stopnia porucznika saperów.
Odznaczenia: Krzyż Walecznych – dwukrotnie.
Po Powstaniu dostał się do niewoli niemieckiej - jeniec Stalagu XI B Fallingbostel, Oflagu XI B/z w Bergen-Belsen, Oflagu II D/z Gross Born, skąd po 2-dniowym pobycie nastąpiła ewakuacja piesza oficerów z 1939 i powstańców warszawskich w kierunku Szczecina przez Drawsko, Stargard; po przejściu Odry dotarł do Stalagu X B Sandbostel, gdzie 27.04.1945 r. został wyzwolony przez oddziały armii brytyjskiej.
Po wojnie Stefan Szempliński powrócił do kraju. Podjął pracę w "Dzienniku Ludowym", w którym pracował od 1946 r. i został zwolniony w styczniu 1952 r. z tak zwanym "wilczym biletem” - z zakazem pracy w dziennikarstwie. W następnych latach pracował w różnych redakcjach jak: "Głos Pracy", "Służba Zdrowia", "Zdrowie", "Kraj", "Auto-Moto-Sport", ostatnią redakcją była "Gazeta Handlowa",

Stefan z ojcem i siostrą Elą

Powstanie Warszawskie - ppor. "Stefan" na ul. Jasnej


Źródła i szczegóły
Żródło 1
Żródło 2

Zygfryd Maria Urbanyi

 Zygfryd Maria Urbanyi

Zygfryd Maria Urbanyi ps. „Juliusz” (ur. 2 lutego 1915 w Szczawnicy, zm. 9 sierpnia 1944 w Warszawie), syn Zygmunta Gabriela Urbanyi – porucznik Wojska Polskiego, dowódca Oddziału Armii Krajowej „Tygrysy Woli”.
Ukończył Korpus Kadetów w Rawiczu, a następnie studiował w Szkole Nauk Politycznych w Warszawie.
Uczestniczył w wojnie obronnej 1939. W konspiracji od listopada 1939 w SZP i ZWZ. Od 1943 był dowódcą Oddziału Specjalnego a następnie plutonu osłonowego Komendy Głównej Narodowej Organizacji Wojskowej. Po scaleniu z Armią Krajową był to pluton specjalny 1908.
W przededniu Powstania Warszawskiego, pluton został włączony do odwodu dowódcy Okręgu Warszawskiego AK Zgrupowania "Paweł". Oddział uczestniczył w walkach na Woli, gdzie zyskał miano „Tygrysy Woli”. Od 6 sierpnia walczył na Starym Mieście, gdzie poległ 9 sierpnia przy ul. Rymarskiej. Pochowany prowizorycznie na podwórzu przy ul. Kilińskiego. Po wojnie pochowany na Cmentarzu wojskowym na Powązkach. Na jego cześć jego pluton nazwany został Oddziałem Specjalnym „Juliusz”, walczącym w składzie Batalionu "Gustaw".
Pośmiertnie, 11 sierpnia odznaczony rozkazem nr 502 Komendanta Głównego AK Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtiti Militari. Order został zweryfikowany pozytywnie uchwałą Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari z dnia 13 października 2011.
31 lipca 2013 roku w Muzeum Powstania Warszawskiego w Warszawie, w przeddzień 69. rocznicy Powstania, Prezydent RP Bronisław Komorowski przekazał Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari rodzinie Zygfryda Urbanyi.

Tablica pamiątkowa na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach
 Zygfryd Maria Urbanyi
Zygryd Urbanyi z ojcem i bratem Zbigniewem (1934 r.)
 Zygfryd Maria Urbanyi
Zygryd Urbanyi w mundurze kadeta z siostrą Janiną
 Zygfryd Maria Urbanyi
Zygryd Urbanyi z siostrą Elżbietą
Zdjęcia udostępniła Zofia Krasnodębska-Urbanyi - siostra Zygryda Urbanyi
Źródła i szczegóły
Żródło 1