Żołnierze Armii Krajowej – wykładowcy i absolwenci Centrum Wyszkolenia Piechoty

Centrum Wyszkolenia Piechoty

Centrum było ośrodkiem szkolenia piechoty Wojska Polskiego II RP. Funkcjonowało w latach 1931-1939. Powstało w wyniku połączenia istniejącego od 1923 w Rembertowie Doświadczalnego Centrum Wyszkolenia i Centralnej Szkoły Strzelniczej funkcjonującej w Toruniu od 1922.
W dwudziestoleciu międzywojennym było głównym ośrodkiem szkolenia oficerów wszystkich rodzajów wojsk w dziedzinie taktyki piechoty, na poziomie wyższych studiów wojskowych. Przygotowywano w nim oficerów do objęcia funkcji dowódczych od kompanii do pułku włącznie. Szkolono także kandydatów na oficerów innych rodzajów broni (tzw. szkolenie unitarne), przestrzegano bowiem zasady do 1937 r., że każdy oficer musi przejść szkolenie piechoty. W CWPiech istniał również kursy przygotowawcze do Wyższej Szkoły Wojennej.


W poniższej tabeli podano w kolejności alfabetycznej nazwiska i imiona 34 żołnierzy Armii Krajowej, którzy byli związani z Centrum Wyszkolenia Piechoty.
Nazwisko i imię osoby jest linkiem do biogramu skopiowamego z Internetu lub tam zamieszczonego.
Podano czy osoba była wykładowcą – W, czy absolwentem.

1 Biały Jan A
2 Blumski Zygmunt Izydor
[ 1895-1946], legionista, oficer sł. st. piechoty WP, ppłk [1939], żołnierz AK, ps. „Strychański” vel Lewandowski, więzień łagrów sowieckich.
p. o kmdt Okręgu Wileńskiego AK w VII 1944.
Ur. 4 IV 1895 w Zborowie woj. tarnopolskie, syn urzędnika skarbowego Tadeusza i Stanisławy z d. Rafałowska. W 1914 ukończył w Złoczowie gimnazjum uzyskując świadectwo dojrzałości. Od 1912 do 1914 członek tajnej polskiej organizacji „Zarzewie”. W latach 1913 – 1914 działał także w Polowej Drużynie Sokolej w Złoczowie. Aktywny członek skautingu. Na początku VIII 1914 wyjechał z Złoczowską Drużyną Sokolą do Lwowa i 9 VIII 1914 wstępuje do Legionu Wschodniego. Otrzymał przydział do 2 pp. Po rozwiązaniu w Mszanie Dolnej Legionu Wschodniego, ujęty przez wojskową żandarmerię austriacką zostaje w dniu 23 IX 1914 wcielony do galicyjskiego 20. pp armii austriackiej z którego wkrótce przeniesiony został do baonu zapasowego 80. pp, skąd po wstępnym przeszkoleniu wojskowym skierowany do Szkoły Oficerów Rezerwy przy 11 korpusie c.k., gdzie przebywa od 1 V 1915 do VII 1915. Po ukończeniu szkoły- w stopniu kpr. powraca do 80. pp. Do XI 1915 walczy na froncie rosyjskim. Podczas walk 2 XI 1915 zostaje ranny i umieszczony w szpitalu wojskowym. Po rekonwalescencji w końcu 1915 zostaje przeniesiony na front włoski, gdzie ponownie zostaje ranny. Po wyleczeniu ran nadal na froncie włoskim. Na początku 1917 został awansowany do stopnia chorążego. Kolejny awans do stopnia ppor. otrzymuje 18 VII 1918. W armii austriackiej służył do 31 X 1918. Po powrocie do Krakowa, ochotniczo wstępuje już 3 XI 1918 do Wojsk Polskiego. W stopniu ppor. sł. st. piechoty otrzymał przydział do Baonu Akademickiego, w którego szeregach wyjechał w XI 1918 na front ukraiński. Brał udział w walkach o Lwów i potem w jego obronie. W grudniu 1918 otrzymał przydział na stanowisko dowódcy oddziału CKM w składzie Pociągu Pancernego nr 2 „Śmiały”. Uczestniczy nadal w walkach pod Lwowem i Niżankowicami, a następnie na froncie bolszewickim na Wileńszczyźnie. Bierze udział w bojach z bolszewikami pod Baranowiczami, Wołożynem, Borysowem Bobrujskiem, Mińskiem, Stołpcami, Pogorzelcami i Żabinką. Awansowany 19 IV 1920 do stopnia por. sł. st. piechoty. Po zakończeniu wojny z bolszewikami w 1921 otrzymał przydział do 1. psp w Nowym Sączu. W 1922 przeniesiony na stanowisko dowódcy kompanii do 3. psp w Cieszynie. 17 XII 1924 awansowany z starszeństwem 15 VIII 1924 do stopnia kpt. sł. st. piechoty. W 1927 przeniesiony do 83 pp w Kobryniu, a od 5 XI 1928 służy w 52 pp w w Złoczowie, gdzie był dowódcą kompanii. Po ukończeniu w 1931, kursu dla dowódców batalionu w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie zostaje dowódcą batalionu w 52. pp. Awansowany do stopnia mjr sł. st. 1 I 1932. Od 1932 do 5 XII 1937 pełni funkcję komendanta obwodowego PW przy 52. pp. Z dniem 6 XII 1937 przeniesiony do 86. pp w Mołodecznie na stanowisko II zastępcy dowódcy pułku. Awansowany 19 III 1939 do stopnia ppłk. sł. st. piechoty z starszeństwem 1 I 1939. Latem 1939 mianowany dowódcą Ośrodka Zapasowego 19. DP w Lidzie. Następnie dowódca sformowanego w Lidzie 86 pprez., w skład, którego weszły dwa bataliony. Na czele tego oddziału przybył 20 IX 1939 z Oran do Grodna i walczył w jego obronie z wojskami sowieckimi. Po wycofaniu się z Grodna wobec przewagi sił sowieckich w dniu 21 IX 1939 dowodzi atakiem swego oddziału na sowiecką piechotę w rejonie osady Druck, zdobywając broń maszynową wroga. Po zwycięskiej walce wycofuje się w rejon Sopoćkinie, potem w rejon miejscowości Kodzie, gdzie 23 IX 1939 przekracza granicę z Litwą. Internowany w obozie jenieckim skąd w 1940 uciekł i przedostał się do Wilna. Czynny w konspiracji ZWZ/AK na terenie Okręgu ZWZ/AK Wilno. Wchodził w skład sztabu K.O. z przydziałem do III Oddziału K.O. W IV 1944 zostaje mianowany szefem III Oddziału Operacyjnego w Sztabie Oddziałów Partyzanckich. Bierze udział w przygotowaniach do akcji „Burza”. Podczas walk o Wilno w sztabie gen. „Wilka” /A. Krzyżanowskiego/. Po aresztowaniu k-dta okręgu „Wilka” i grupy oficerów AK w Boguszach przejął jako najstarszy stopniem funkcję k-dta okręgu. Skierował wówczas oddziały AK do Puszczy Rudnickiej. Po rozbrojeniu przez wojska sowieckie niektórych oddziałów AK podejmuje decyzję o rozwiązaniu pozostałych oddziałów AK i pozostawia im decyzję o przejściu marszem na Zachód. Większość ujętych akowców wywieziono do obozu w Kałudze. Sam ppłk. Z. B. zdecydował się na powrót do Wilna i pozostanie na tym terenie. Zdołał uniknąć aresztowania przez NKWD i od VIII 1944 kontynuuje działalność konspiracyjną w odtworzonym sztabie K.O Wilno AK kierowanym przez ppłk dypl. Juliana Kulikowskiego ps. „Ryngraf”. Mianowany szefem Oddz. III Operacyjnego. Funkcję pełni do chwili aresztowania przez NKWD w dniu 26 IX 1944 w Wilnie. Posługiwał się przybranym nazwiskiem Lewandowski. Więziony w więzieniu przy ul. Ofiarnej w Wilnie, gdzie go poddano ciężkiemu śledztwu. Wywieziony do obozu nr 140 w Kalininie, skąd go przewieziono do obozu nr 41 w Ostaszkowie. Ciężko chory po śledztwie w NKWD zostaje 26 VIII 1946 odesłany do szpitala specjalnego nr 1246 w Ostaszkowie, gdzie zmarł z wycieńczenia w dniu 15 XII 1946 pod przybranym nazwiskiem Lewandowski.
Odznaczony: Krzyżem VM kl. 5 /Dz. Pers. Nr 2/22/, KW 2x /Rozkaz D-twa 2 Armii nr 60/21/, za męstwo okazane w wojnie z bolszewikami, Brązowym Krzyżem Zasługi / 1931/, Złotym Krzyżem Zasługi /1938/, Medalem Niepodległości / Dz. Pers.  Nr 6/32/, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 / Rozkaz 30. DP Nr 8/28, Medalem Dziesięciolecia / Rozkaz nr 9/28/, Brązowym Medalem Za Długoletnią Służbę /Rozkaz 19. DP Nr 6/32/.
Był żonaty z Anną Marią z Ottów Krupińską. Miał dwoje dzieci: syna Romualda Ignacego i przybraną córkę Hannę.
Źródło
A
3 Chruściel Antoni W
4 Chyliński Józef A
4 Guttner Władysław A
5 Czerwiński Stefan
[ 1895-1971], legionista , oficer dypl. sł. st. art. WP, ppłk dypl. [1932], w konspiracji SZP/ZWZ/AK, płk dypl., ps. „Dalia”, „Karabin”, „Luśnia”, „Stefan”, „Zamek”, „Zamkowski”
Kmdt Okręgu AK Lwów II – VIII 1944
Ur. 30 VIII 1895 w Marchwaczu, gmina Rajsko, pow. Kalisz, syn Ludwika i Walentyny z d. Rudnickiej. Po ukończeniu nauki w szkole powszechnej kształci się w gimnazjum w Kaliszu. Odbył w Krakowie kurs skautingu, dzięki czemu po powrocie do Kalisza tamtejszy Oddział Ćwiczebny /tak określano początkowo drużyny skautowe/ rozwinął szerszą działalność. W 1911 został aresztowany przez carską żandarmerię pod zarzutem przynależności do nielegalnych organizacji i kolportażu bibuły, ale jako małoletniego wkrótce po dwóch miesiącach zwolniono. Wg innej wersji został w 1911 wysiedlony z Kalisza za obicie rosyjskiego szpicla. W XII 1912 ukończył kurs podoficerski Polskich drużyn Strzeleckich w Rabce. W 1912-1914 był przewodniczącym Koła Młodzieży Zarzewiackiej w Piotrkowie, członkiem Narodowej Partii Robotniczej oraz tamże organizatorem i komendantem zastępu PDS, a w roku szkolnym 1913-1914 przewodniczącym Organizacji Młodzieży Niepodległościowej i drużynowym skautów. W 1914 uzyskał maturę w gimnazjum w Piotrkowie. Od 14 VIII 1914 służy w Legionach Polskich, początkowo w Oddziale Wywiadowczym I Brygady, a od II 1915 w 1 pułku artylerii Legionów. W 1915 ukończył szkołę podchorążych piechoty, w 1917 szkołę podchorążych artylerii w Górze Kalwarii, a ponadto kurs piechoty niemieckiej w Zambrowie. Od 17 VII 1917 do 12 VII 1918 był internowany w Szczypiornie. Na specjalny rozkaz E. Rydza-Śmigłego zgłosił się do Polskiej Siły Zbrojnej, ale został z niej wyrzucony 12 IX 1918 jako „ niepewny politycznie”. Potem studiował prawo na UJ w Krakowie, zaliczając trzy semestry. Od 2 XII 1918 służył w 2 pap / późniejszym 3 pap/, najpierw jako oficer wywiadowczy, a potem pierwszy oficer i dowódca baterii do 13 VII 1920. Od 14 VII 1920 do 28 IX 1920 przebywał w niewoli litewskiej, z której udało mu się uciec. Ponownie służy w 3 pap, od 1 XII 1920 do 20 I 1921 był dowódcą jego batalionu szkolnego. Następnie do 4 III 1921 dowódca baterii w 1 pułku art. najcięższej. Od 5 III 1921 do 31 III 1921 był referentem w Oddziale IV Sztabu Generalnego WP, po czym do 9 XI 1922 ponownie dowódca baterii i w/z dowódcy dyonu w 1 pan. Zweryfikowany w 1922 w stopniu kpt. sł. st. art. ze starszeństwem 1 VI 1919. W latach 1922-1924 studiował w WSWoj. w Warszawie, po czym od 29 X 1924 do 26 II 1927 był wykładowcą w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia w Rembertowie. Awansowany do stopnia mjr dypl. sł. st. art. 1 VII 1925. Następnie dowodzi II dyonem 1 pan. W 1928 przeszedł do pracy w Oddziale III Sztabu Generalnego, a 26 XI 1931 do GISZ na stanowisko oficera sztabu przy gen. T. Piskorze. Awansowany do stopnia ppłk dypl. sł. st. art. 1 I 1932. Funkcję sprawuje do 9 VI 1932. Przeniesiony na stanowisko dowódcy 1 dyonu artylerii konnej /DAK/. 24 X 1936 został zastępcą szefa gabinetu wojskowego prezydenta RP. W XI 1938 objął dowództwo 1 pal w Wilnie, które sprawował do 25 VIII 1939. Awansowany do stopnia płk dypl. sł. st. art. / stopień zatwierdzony w 1950/. W kampanii wrześniowej 1939 był dowódcą artylerii dywizyjnej 1 DPLeg., walczącej w ramach SGO „Narew” / Armia Modlin /, począwszy od granicy z Prusami Wschodnimi do południowej Lubelszczyzny. Po bitwie pod Tarnawatką w rejonie Wozuczyna dostał się dnia 25 IX 1939 do niewoli niemieckiej, ale wkrótce w X 1939 uciekł w Ostrowcu Świętokrzyskim z transportu do obozu jenieckiego w Niemczech. Już od X 1939 rozpoczął działalność konspiracyjną w SZP w Warszawie. W II 1940 został wyznaczony komendantem Okręgu Białystok ZWZ, ale nie wyjechał tam z powodu choroby. W wyniku zagrożenia aresztowaniem w końcu 1940 urlopowany, wyjechał z Warszawy, i pracował jako leśniczy i kierownik tartaku w pow. Garwolin. W 1942 pełnił w KG AK funkcję inspektora. 31 I 1944 skierowany zostaje przez KG AK na stanowisko zastępcy komendanta Okręgu AK Lwów. Po odejściu dotychczasowego k-dta okręgu płk L. Czyżewskiego objął 16 II 1944 funkcję k-dta, oraz funkcje zastępcy k-dta Obszaru Lwowskiego AK. 30 VI 1944 objął dowództwo powstałego wtedy Podokręgu AK Lwów. 15 VII 1944 wydał rozkazy wykonawcze do „Burzy” we Lwowie. W trakcie jej trwania pełni funkcję k-dta miasta. 31 VII 1944 wraz z k-dtem Obszaru płk W. Filipkowskim i kilkoma oficerami z jego sztabu udał się na rozmowy z gen. M. Żymierskim do Żytomierza. Po rozmowach w nocy z 2/3 VIII 1944 zostali aresztowani przez NKWD i kolejno byli więzieni w Kijowie, pod Rawą Ruską i w Trzebusce k/ Sokołowa Małopolskiego. 5 IX 1944 przetransportowani do obozu w Charkowie, a od 29 XII 1944 więziony w obozie w Diagilewie pod Riazaniem i od VII 1947 w Griazowcu. W pierwszych dniach X 1947 przewieziono go do obozu w Brześciu. Powrócił do Polski przez obóz przejściowy w Białej Podlaskiej 4 XI 1947. Po powrocie do polski zamieszkał w Gdańsku, gdzie od 1 XII 1947 do 15 IV 1948 pracował w Biurze Turbinowym przy Politechnice Gdańskiej jako referent zaopatrzenia, po czym jako kierownik sekcji zaopatrzenia w Centrali Zbytu Węgla –Ekspedycji Morskiej w Gdańsku. W V 1951 przenosi się do Warszawy, gdzie pracował w Ministerstwie Zdrowia i Opieki Społecznej. W lipcu 1967 przeszedł na emeryturę. Zmarł w Warszawie 16 czerwca 1971 i pochowany został na cmentarzu Wojskowym Powązki, kwatera 19A-8-1.
Odznaczony: VM kl.5,KW 3x, Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Niepodległości, Orderem Odrodzenia Polski kl. 5, i innymi. W VII 1944 płk W. Filipkowski wnioskował o odznaczenie go ZKZ z M, motywując, że „wybitnie przyczynił się do ożywienia organizacyjnego swego Okręgu i działalności w samoobronie ludności”.
Żonaty z Stefanią Czyżewicz: córka Hanna /ur.1920/ zam. Wojnarowiczowa.
Źródło
W
6 Czyżewski Ludwik
[1892-1985], oficer sł. st. piechoty WP, płk [1937], żołnierz konspiracji ZWZ-AK, ps. „Beskid”, „Grzmot”, „Franciszek”, „Julian”, „Wiktor” vel Albin Miler, vel Józef Zabłudziewicz.
Kmdt Okręgu AK Łódź V 1942- I 1943 i Okręgu Lwów AK III 1943-II 1944.
Ur. 8 X 1892 w Wadolinie, pow, Rohatyn, syn Michała i Wiktorii z d. Zawistowskiej. W 1911 uzyskał maturę w gimnazjum w Brzeżanach, gdzie od 1906 bierze udział w pracach Polskiej Młodzieży Postępowo-Niepodległościowej / poprzednio: „Odrodzenie” i „Promień” /, wraz z bratem Julianem redagował pismo „Iskry”. Od 1908 należy do ZWC gdzie używał ps. „Grzmot”. Studiował we Lwowie medycynę i przyrodę i nadal działał w ZWZ i Związku Strzeleckim 1911-1913. 1 X 1913 został powołany do armii austriackiej. W momencie wybuchu I wojny światowej /1 VIII 1914/ kończył szkołę oficerów piechoty rezerwy przy 100 pp. W okresie 1914-1918 jako oficer rezerwy dowodzi plutonem i kompanią 100 pp na froncie wschodnim. Brał udział w bitwach pod Kraśnikiem, Majdanem Skrzyneckim, gdzie został ranny. Walczy pod Gorlicami Bieczem i Jasłem oraz następnie na froncie włoskim. W X 1918 utworzył w Lublanie oddział polski, na którego czele powraca do kraju. Od XI 1918 do X 1920 współorganizator w Piotrkowie Trybunalskim 9 pp późniejszego 26 pp, w którym dowodził kompanią, a potem baonem najpierw na Górnym Śląsku, a potem na Śląsku Cieszyńskim. Awans do stopnia kpt. sł. st. piechoty WP otrzymał ze starszeństwem 1 VI 1919. Od I 1920 dowodził I Baonu 26 pp w walkach na Ukrainie. Walczy w rejonie Zwiahla i Rohaczewa potem nad Styrem i Stochodem. Był dwukrotnie ranny. Po wojnie przeniesiony na stanowisko referenta wyszkolenia w sekcji piechoty Departamentu I, gdzie służy od 28 X 1920 do II 1922. W tym czasie odbył w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie kurs dla oficerów /dowódców batalionów i pułków/. Przeniesiony w III 1922 na stanowisko d-cy III batalionu w 25 pp. Awans do stopnia majora sł. st. uzyskał 15 VIII 1924. W okresie X 1927 do 1932 był kwatermistrzem 25 pp. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. 1 I 1931. Od marca 1932 do I 1936 był zastępcą d-cy 2 ppLeg. Od  I 1936 d-ca tego pułku. Awansowany do stopnia płk 1 I 1937. Dowodził 2 pp Leg. w kampanii wrześniowej 1939, który wchodził w skład Armii „Łódź”. Walczy z wrogiem w obronie Ojczyzny w rejonie Rozprzy. Później w walkach odwrotowych m.in. w obronie Ożarowa, gdzie 2 pp Legionów poniósł ciężkie straty. Od 14 IX 1939 uczestniczy w obronie Modlina. Dowodzi tu odcinkiem obrony „Zakroczym”. Po kapitulacji Modlina 28 IX 1939 wzięty do niewoli i umieszczony w przejściowym obozie jenieckim w Działdowie, skąd go zwolniono w końcu X 1939 na zasadzie umowy kapitulacyjnej. Potem przebywa w Warszawie, gdzie działa w konspiracji ZWZ/AK. Od lutego 1940 do V 1942 był Inspektorem KG ZWZ/AK. Przeniesiony w maju 1942 na stanowisko k-dta Okręgu AK Łódź. Okręgiem dowodził z Warszawy, gdzie skompletował sztab okręgu. Jednak dowodzenie z Warszawy nie dawało należytego efektu. Sztab istniejący w Warszawie nie mógł zapewnić dowodzenia okręgiem. Liczne aresztowania wśród żołnierzy AK na terenie okręgu spowodowały zmiany organizacyjne. W końcu XII 1942 zostaje odwołany z stanowiska i przeniesiony z dniem 1 III 1943 na funkcję k-dta Okręgu AK Lwów. Na początku 1944 zwraca się z prośbą o zwolnienie z funkcji w związku ze swoim sprzeciwem wobec scalenia komendy miasta z komendą Okręgu Lwów, a także zagrożeniem aresztowaniem przez Niemców. 16 II 1944 odwołany z pełnionego stanowiska. Następnie przeniesiony do dyspozycji KG AK. Po rozwiązaniu AK w I 1945 podjął pracę jako nauczyciel szkoły podstawowej w Adamkach pow. Kalisz. W 1946 ujawnia się i powraca do rodowego nazwiska. Wyjechał do Wrocławia gdzie się osiedla na stałe. Pracuje przy odbudowie tamtejszego ratusza a następnie w Książnicy „Atlas”, przeniesionej z Lwowa do Wrocławia i przekształconej w oddział Państwowego Przedsiębiorstwa Wydawnictw Kartograficznych, którego został dyrektorem. Na tym stanowisku pozostawał do czasu przejścia na emeryturę w III 1968. Zmarł 25 marca 1985 we Wrocławiu, pochowany w Piotrkowie Trybunalskim.
Awansowany do stopnia gen. bryg. 3 V 1972. Był odznaczony: VM kl. 4 i 5, Orderem Odrodzenia Polski kl.5, KW 4x,Złotym Krzyżem Zasługi, ZKZ z M i innymi. Opublikował swe wspomnienia z kampanii wrześniowej 1939.
Żonaty z Stanisławą Ostrowską, mieli córkę Zofię i syna Zbigniewa.
Źródło
A
7 Dworzak Stanisław Erazm Franciszek Antoni
[1895–1944], legionista, oficer sł. st. piechoty WP, płk dypl. [1938], żołnierz ZWZ-AK, ps. „Daniel”, „Przemysław”, „Tęcza”, „Topór”.
Kmdt Okręgu Radomsko-Kieleckiego AK II 1942 – III 1944.
Ur. 2 VI 1895. Syn Franciszka?. Uczęszczał do gimnazjum w Krakowie, gdzie otrzymał w 1914 świadectwo dojrzałości. W okresie nauki w gimnazjum aktywnie działa w „Sokole”. Od 1914 w Legionach Polskich. 14 maja 1915 ukończył kurs szkoły podchorążych Legionów Polskich w Marmaros-Sziger i Kamieńsku. Następnie służył w 6 pp Leg. 1 VII 1915 mianowany chorążym piech. Od września 1915 uczestniczył w szeregach 6 pp Leg. w walkach na froncie wołyńskim na linii Styru i Stachodu. W październiku 1916 wraz z 6 pp Leg. wycofany z frontu i przewieziony do Baranowicz, skad w listopadzie zostaje przewieziony koleją na teren Królestwa Polskiego. Od 10 XI 1918 służy w WP. 15 XI 1919 mianowany ppor. sł. st. piech., a 1 VII 1920 por. sł. st. piech. Bierze udział w szeregach 6 pp Leg. w wojnie polsko- bolszewickiej 1919-1920. Był kolejno d-cą kompanii, potem baonu. Po zakończeniu wojny nadal służy w 6 pp Leg. Zweryfikowany w 1922 w stopniu kpt. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. W stopniu kpt. dowodził III batalionem 6 pp Leg.  Awansowany do stopnia mjr sł. st. piech. 1 VII 1923. Potem do 1928 zastępca d-cy tego pułku. W latach 1928 – 1930 studiuje w WSWoj. w Warszawie. Awansowany do stopnia ppłk dypl. sł. st. piechoty 1 I 1930. Następnie nadal zastępca d-cy 6 pp. Leg. Od 1933 do 1935 był szefem sztabu DOK VIII w Toruniu. W 1935 ukończył w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie kurs dla dowódców pułków. Z dniem 27 VII 1935 mianowany dowódcą 69 pp. w Gnieźnie. Do stopnia płk dypl. awansowany 19 III 1938. Od jesieni 1938 do 15 marca 1939 przebywał na kursie dla udoskonalającym dla oficerów dyplomowanych przewidywanych do objęcia stanowisk szefów sztabów i kwatermistrzów armii. Po ukończeniu kursu dowodzi nadal 69 pp. w kampanii wrześniowej dowodzi 69 pp w składzie 17 DP. Uczestniczy w bojach z wrogiem nad Bzurą oraz przedpolach Warszawy. Wzięty 17 IX 1939 do niewoli niemieckiej, ucieka i ukrywa się w okolicach Wyszogrodu. W dniu 29 IX 1939 w ubraniu cywilnym przedostaje się do Warszawy. Nawiązuje tu kontakty konspiracyjne. Od 1940 do I 1942 jest inspektorem KG ZWZ na Okręg Radomsko-Kielecki ZWZ. Od lutego 1942 pełni funkcję k-dta Okręgu Radom-Kielce AK. Okręgiem dowodzi formalnie do marca 1944. Zagrożony aresztowaniem przez Gestapo w trybie alarmowym w XII 1943 opuszcza Skarżysko, gdzie mieściła się jego kwatera i siedziba K.O. Wraz z nim wyjechał do Warszawy szef sztabu K.O ppłk sł. st. art. Jan Stenzel ps. „Jan”, „Rawicz”. Po odwołaniu z funkcji K.O, od marca 1944 w KG AK, gdzie pełni funkcję inspektora KG AK. W sierpniu 1944 bierze udział w Powstaniu Warszawskim. W nocy z 17/18 VIII 1944 podczas inspekcji nocnej Odcinka „Topór” zostaje śmiertelnie ranny. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.
Odznaczony za męstwo w wojnie z bolszewikami VM kl.5 za kampanię wrześniową 1939 VM kl. IV, Orderem Odrodzenia Polski kl. 5, Krzyżem Niepodległości, KW 3x, pośmiertnie odznaczony KW 2x, ZKZ z M.
Żonaty z Sylwią  z d. Kelles – Krauze.
Źródło
A
8 Gaładyk Jan Franciszek
[1898-1947], legionista, członek POW, oficer dypl. sł. st. piechoty WP, płk dypl. [1939], w konspiracji SZP, ps. „Strzała”, vel Strzelecki
Dowódca Wojewódzki SZP/ZWZ Wilno XI 1939.
Ur. 03 XI 1898 w Warszawie. Syn Franciszka i Marii z Góreckich. W latach 1907-1914 uczęszczał do gimnazjum im. Stanisława Staszica w Warszawie, gdzie w 1914 uzyskał świadectwo dojrzałości. Rozpoczął studia na Politechnice Warszawskiej. Od 03 XI 1913 działa w Polskich Drużynach Strzeleckich. Od 06 VIII 1914 żołnierz Legionów Polskich. W 1916 ukończył legionowy kurs oficerski. Awansowany do stopnia ppor. w VII 1916. Dowodził plutonem w 1 pp Legionów w składzie I Brygady Legionów. Brał udział w walkach na Wołyniu. Był trzykrotnie ranny. W XI 1916 wraz z 1 pp Leg., zostaje przewieziony z Baranowicz do Królestwa Polskiego. W czasie tzw. kryzysu legionowego został 22 VII 1917 po odmowie złożenia przysięgi internowany w Beniaminowie. Po zwolnieniu z obozu od 06 VIII 1918 do 11 XI 1918 działa w Polskiej Organizacji Wojskowej /POW/. Od 11 XI 1918 w stopniu por. służy w WP. Od XI 1918 do 1 II 1919 oficer do zleceń w I oddziale SG. Awansowany w 1919 do stopnia kpt. sł. st. Następnie od 1 II – 10 XII 1919 referent w Biurze Wywiadowczym II oddziału Naczelnego dowództwa WP, potem do VII 1920 szef II oddziału 3. Armii. Od VII 1920 do XII 1920 d-ca batalionu w 201 pp., którym dowodzi podczas „Bitwy Warszawskiej” w wojnie polsko - bolszewickiej. Od 05 XII 1920 do 09 V 1921 na kursie w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie, a następnie od 1 VI 1921 do 1 X 1921 przebywa na kursie dla oficerów różnej broni przy Oficerskiej Szkole Artylerii w Poznaniu, poczym otrzymał przydział do 5 pp Leg. w Wilnie, gdzie od XI 1921 do III 1922 odbywa staż na stanowisku d-cy batalionu. Od IV 1922 do X 1923 d-ca III batalionu w 79 pp w Słonimiu. W okresie od 31 X 1923 do 1 X 1925 studiował w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Po ukończeniu WSWoj. oficer dypl. sł. st. piechoty. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piechoty 15 VIII 1924. Następnie kolejno pełni funkcje, od 1 X 1925 do X 1926 referent operacyjny w Inspektoracie Armii nr I, potem X 1926 – X 1927 II oficer w Generalnym Inspektoracie Sił Zbrojnych w Warszawie, a od 04 X 1927 – 1929 dyrektor nauk w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi - Komorowie, skąd w 1929 przeniesiono go na stanowisko szefa sztabu 29. DP w Grodnie. W okresie od 03 XI 1931 do 10 VII 1933 dowodzi batalionem 6. psp w Samborze. Awansowany do stopnia ppłk-a dypl. sł. st. piech. 1 I 1933. Od 10 VII 1933 do 22 V 1934 zastępca d-cy 18 pp w Skierniewicach, potem od 23 V 1934 do 5 XI 1935 zastępca d-cy 76 pp w Grodnie. Z dniem 5 XI 1935 przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy pułku KOP „Wilejka” z siedzibą dowództwa pułku w Wilejce na Wileńszczyźnie. Awansowany do stopnia płk-a dypl. sł. st. 19 III 1939. Pułkiem KOP „wklejka” dowodzi do V 1939. W VI 1939 przeniesiony na stanowisko dowódcy organizowanej w Suchej Beskidzkiej 1 Brygady Górskiej KOP „Żywiec”, którą dowodził w czasie kampanii wrześniowej 1939 w składzie Armii „Kraków” z przydzieleniem do GO „Bielsko”. 1 BGór. KOP toczyła już z niemieckim agresorem od 2 IX 1939 zacięte boje pod Węgierską Górką, potem w walkach odwrotowych. Ostatnie walki Brygada stoczyła w ramach 55. DP Rez.. dowodzonej przez płk-a. Kalabińskiego, w rejonie Księżopola, Majdanu wrześniowych Oleszyc, gdzie 20 IX 1939 nastąpiło rozwiązanie Brygady. Po wrześniowych walkach uniknął niewoli niemieckiej i przedostał się do Warszawy. Od X 1939 działa w konspiracji SZP na terenie Warszawy. W końcu X 1939 mianowany dowódca wojewódzkim SZP w Wilnie. Z Warszawy do Wilna wyruszył 11 XI 1939 w towarzystwie ppłk Nikodema Sulika i mjr Aleksandra Krzyżanowskiego. Podczas przekraczana granicy sowiecko-litewskiej pod Marcińkańcami, zostaje zatrzymany przez litewską straż graniczną i osadzony w obozie dla internowanych w VI Forcie w Kownie. Podawał się za artystę malarza. Podejmowane próby wykupienia go nie powiodły się. Na początku VII 1940 po zajęciu Litwy przez wojska sowieckie wywieziony z Kowna do obozu w Kozielsku /tzw. Kozielsk II/, a po uderzeniu w 22 VI 1941 Niemców na ZSRR- do Griazowca k/Wołogdy, gdzie go więziono do VII 1941. Po uwolnieniu służy w Armii Polskiej w ZSRR. Od VIII 1941 do II 1942 był k-dtem Obozu Kotubanka, potem od III 1942 do V 1942 d-cą 8. DP, która w chwili ewakuacji do Iranu 23 III 1942 liczyła około 3 000 tys. żołnierzy i nie posiadała uzbrojenia. Po formalnym rozwiązaniu 8. DP 14 VI 1942 w Palestynie pełnił funkcje sztabowe w dowództwie Armii Polskiej na Środkowym Wschodzie. Potem służył w 2 Korpusie Polskim. Po zakończeniu wojny przebywał w Wlk. Brytanii. Do Polski powrócił 17 VI 1946. Ciężko chory przebywał w szpitalu wojskowym w Rogowie, gdzie zmarł 18 VII 1947. Pochowany na Wojskowym Cmentarzu na Powązkach w Warszawie.
Odznaczony: VM kl. 5, KN, KW 4x, ZKZ, Krzyżem Zasługi Litwy Środkowej, MI.
Rodziny nie założył.
Źródło
A
9 Gądzio Stefan A W
10 Gośliński Sylwester
[1899-1987], powstaniec wielkopolski, kpt. sł. st. piech. WP [1934], w konspiracji KOP/KZ_AK mjr [1945], ppłk [1957], ps. „Marcin”, „Marian”, „Mściwój”, „Wacław”, „Zrąb”.
Ur. 28 XI 1899 w Poznaniu, syn Ignacego i Rozalii z d. Klaina. Uczęszczał do gimnazjum w Poznaniu. 15 VIII 1918 wcielony do armii niemieckiej, gdzie odbywa przeszkolenie rekruckie. W XII 1918 – I 1919 bierze udział w Powstaniu wielkopolskim. Od II 1919 służy w armii wielkopolskiej. Od 10 IV-10 IX 1919 w Szkole Podoficerskiej Telegraficznej, potem od 11 IX 1919 w I Wielkopolskim Baonie Telegraficznym w Poznaniu. 10 II 1920 jako ekstern zdaje egzamin maturalny przed Wojewódzką Komisją Egzaminacyjną uzyskując świadectwo dojrzałości. Rozkazem DOK VII Poznań w stopniu kpr. Zostaje przeniesiony do dyspozycji Wojskowego Sądu Apelacyjnego, gdzie służy od 15 I -13 VIII 1920. Następnie od 14 VIII 1920 do 04 XII 1920 ponownie służy etatowo w Wielkopolskim Baonie Telegraficznym. Jednocześnie od 5 XII 1920 do 15 III 1921 przebywa na I Wojskowym Kursie Oficerów Gospodarczym przy DOK VII w Poznaniu. Mianowany podch. zostaje przeniesiony 16 III 1921 do 73 pp na stanowisko z-cy oficera gospodarczego. Od 15 I do 15 VI 1922 na kursie doszkalającym dla oficerów gospodarczych w Centrum Szkolenia Piechoty w Grudziądzu. Rozkazem Personalnym MSWoj. Zostaje mianowany ppor. sł. st. W grupie oficerów gospodarczych. Od 16 VI 1922 do 31 I 1923 pełni funkcję oficera gospodarczego w 73 pp w Katowicach. Zweryfikowany w stopniu por. sł. st. z starszeństwem od 1 VI 1921. Z dniem  01 II 1923 przeniesiony z 73 p do 11 pp w Tarnowskich Górach na stanowisko oficera gospodarczego. Następnie od 01 IV 1923 pełni funkcję referenta w Szefostwie Intendentury DOK VII w Poznaniu. Od 15 I 1924 do 15 IV 1924 przebywa na kursie dla oficerów w zakresie towaroznawstwa zorganizowanym przy DOK V w Krakowie. Z dniem 20 IV 1924 przeniesiony z  szefostwa Intendentury DOK VII do 57 pp w poznaniu na stanowisko d-cy plutonu, potem kompanii. Z dniem 15 IV 1930 rozkazem MSWoj. Przeniesiony z 57 pp do Korpusu ochrony Pogranicza z  przydziałem na stanowisko d-cy kompanii granicznej w Baonie KOP „Żytyń” stacjonującego w osadzie Żytyń pow. Równe  na Wołyniu. Awansowany 1 I 1934 do stopnia kpt. sł. st. Z dniem 25 X 1935 przeniesiony z Baonu KOP „Żytyń” do 75 pp w Chorzowie na stanowisko d-cy kompanii, potem do 09 VI 1939 m. in. adiutant pułku. W okresie od 10 VI-23 VIII 1939 przebywa na kursie unifikacyjnym dla kapitanów w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. 24 VIII 1939 przeniesiony do sztabu 23 DP na stanowisko d-cy dywizyjnej kompanii rozpoznawczej, którą dowodzi podczas kampanii wrześniowej 1939 na szlaku bojowym 23 DP od Katowic na Lubelszczyznę, gdzie 21 IX 1939 dostał się do niewoli niemieckiej, skąd już 23 IX 1939 udało mu się zbiec. Przedostaje się po zakończeniu walk do Warszawy, gdzie ukrywa się. Od III 1940 do 15 VII 1940 działa w organizacji konspiracyjnej KOP i pełni funkcję z-cy uzbrojenia. Zagrożony aresztowaniem od 16 VII 1940 do 01 IV 1941 ukrywa się poza Warszawa. Od 17 VII 1941 czynny w Korpusie Zachodnim na terenie Kielc i pełnił funkcję szefa sztabu Okręgu KZ Kielce. Następnie od 01 II 1942 kmdt Podokręgu KZ//AK w Częstochowie. Organizator i d-ca szkieletowego pułku KZ/AK, jednocześnie kmdt Szkoły Podchorążych Rezerwy piechoty AK. Od 15 VII 1944 do 02 XI 1944 w sztabie 7 DP AK a stanowisku oficera operacyjnego i kwatermistrza. Od 03 XI 1944 do 16 I 1946 oficer wywiadu w sztabie IR AK w Częstochowie. Rozkazem KG AK z 23 I 1945 awansowany do stopnia mjr-a sł./ st. Z starszeństwem od 1 I 1945. W Iii 145 powraca do rodzinnego Poznania, gdzie kontynuuje działalność konspiracyjną w AK. , potem w strukturach konspiracji poakowskiej. od III-IV 1945 pełni funkcję szefa Inspektoratu Rejonowego Poznań, następnie szefa sztabu Komendy Okręgu DSZ. Latem 1945 spotykał się dwukrotnie z płk dypl. J. Rzepeckim Delegatem na Kraj DSZ. Od IX 1945 do 02 I 1946 pełni funkcję prezesa Okręgu WiN Poznań. Z jego inicjatywy organizowano w oparciu o aktywa DSZ i WSGO „Warta” siatkę terenową WiN rozbita częściowo przez funkcj. WUBP Poznań jesienią 1945. Zagrożony aresztowaniem wycofuje się 02 I 1946 z pracy konspiracyjnej i ukrywa się przekazując pozostałości organizacji kpt. L. Szczęsnemu „Szpringer”. Wiosną 1946 przedostaje się przez granicę do Czech, potem do Niemiec, skąd wyjechał do Włoch  i tam 26 IV 1946 dotarł do II KP gen. w. Andersa, gdzie składa relację z swojej działalności. Wraz z oddziałami II KP wyjechał z Włoch do Wlk, Brytanii i tam osiadł na stałe, Po demobilizacji w 1947 pracuje w różnych firmach w Londynie. Później prowadził w Londynie własny sklep jubilerski. Czynny w ruchu kombatanckim. Awansowany do stopnia ppłk-a w 1957. /MON Londyn Dz. Pers. Nr 1/57. Zmarł w Londynie 07 III 1987. Pochowany na cmentarzu South Ealing w Londynie.
Odznaczony: KW, SKZ /1937/ Medalem za wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia, Brązowym Medalem za długoletnią służbę.
Żonaty z Marią z d. Lewandowska. Miał córkę Irenę /ur. 1926/
Źródło
A
11 Gross Feliks Jan Marian A
12 Heilman Stanisław Józef
[1894-1947], legionista, oficer dypl. sł. st. piechoty WP/KOP, mjr dypl. [1934], w konspiracji ZWZ/AK, ppłk dypl. [1945], ps. „Stanisławski”, „Tomasz”, „Wileńczuk” vel Zatorski. Więzień łagrów sowieckich.
K-dt Okręgu AK Wilno I - III 1945.
Ur. 08 X 1894 w Błażowej pow. Rzeszów, syn Antoniego /nauczyciela/ i Teodozji. Pochodził z rodziny nauczycielskiej o głębokich tradycjach patriotyczno-niepodległościowych. W latach 1901-1904 uczęszczał do szkoły ludowej, a od 1904 uczył się w gimnazjum św. Jacka w Krakowie. W 1911 po ukończeniu 7 klasy gimnazjum był ze względów materialnych przerwać dalszą naukę. W okresie nauki w gimnazjum był aktywnym członkiem skautingu i organizacji niepodległościowej w Krakowie. Od 1912 był pracownikiem pocztowym, a od 1913 po ukończeniu kursu dla urzędników pocztowych był zatrudniony w charakterze oficjanta pocztowego. Jako członek Związku Strzeleckiego 1 VIII 1914 wstąpił ochotniczo do Legionu Wschodniego, Wschodniego po jego rozwiązaniu 23 IX 1914 został jako poddany austriacki wcielony do armii austriackiej. Po przeszkoleniu w batalionie zapasowym skierowany na front rosyjski, a następnie na kurs oficerski do szkoły oficerskiej w Opawie, po ukończeniu, którego został awansowany do stopnia chorążego. Dowodził plutonem, potem kompania na froncie włoskim. Awansowany w 1917 do stopnia ppor. rez. Po upadku monarchii Austrio-węgierskiej od 1 XI 1918 wstąpił w Krakowie ochotniczo w WP. W stopniu ppor. otrzymał przydział do 5 pp Leg. po sformowaniu 5 pp Leg. 10 XI 1918 wraz z pułkiem wyruszył na front ukraiński. Brał udział w walkach o Przemyśl, potem w składzie III Baonu 5 pp Leg. wyruszył na pomoc obrońcom Lwowa, w którego obronie brał udział do III 1919. W III 1919 po wycofaniu 5 pp Leg. z frontu ukraińskiego zostaje przeniesiony z 5 pp Leg. do Ostrowi Maz., skąd po uzupełnieniu stanu osobowego 5 pp Leg. zostaje skierowany na front litewsko-białoruski wojny polsko-bolszewickiej. Dowodzi plutonem, kompania, a w końcu był adiutantem I Baonu 5 pp Leg. brał udział w wyprawie na Wilno, gdzie uczestniczył w walkach o zdobycie tego miasta. Po zawarciu rozejmu od jesieni 1920 pełni służbę wraz z pułkiem na linii demarkacyjnej. Jego jednostka stacjonowała wówczas w m. Domasze. W VII 1921 5 pp Leg. przeniesiono do Lidy, skąd jesienią 1922 zostaje przeniesiony do Wilna. W tym czasie 5 pp Leg. wchodzi w skład 1 DP Leg. w 1922 jako ekstern zdał egzamin maturalny przed Komisją Egzaminacyjną Kuratorium Szkolnego w Wilnie. Awansowany do stopnia por. sł. st. piechoty 15 VIII 1922. Nadal służy w 5 pp Leg. w Wilnie. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty 15 VIII 1924. We IX 1924 przeniesiono go do sztabu 1 DP w Wilnie, gdzie objął funkcję I oficera sztabu 1 DP. We IX 1925 powraca do służby liniowej w 5 pp Leg., gdzie pełni różne funkcje oficerskie. Po zdaniu egzaminów i odbyciu praktyk zostaje przyjęty od X 1929 do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, którą ukończył we IX 1931 z tytułem kpt. dypl. sł. st. piechoty. Z dniem 03 X 1931 został z 5 pp Leg. rozkazem MSWojsk. Nr 40 przeniesiony do Dowództwa KOP w Warszawie. Z dniem 01 XII 1931 objął w Dowództwie KOP funkcję szefa Oddziału Ogólno-Organizacyjnego. W okresie od 25 IV 1933 do VI 1934 przebywał na kursie Taktyczno - Strzeleckim w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Po ukończeniu kursu w VI 1934 przeniesiony z KOP do 5 pp Leg. w Wilnie na stanowisko d-cy batalionu. .Awansowany 1 I 1934 do stopnia mjr-a dypl. sł. st. Przeniesiony jesienią 1934 z 5 pp Leg. do sztabu 1 DP Leg. w Wilnie na stanowisko szefa sztabu dywizji. Potem od 1935 ponownie w 5 pp Leg., gdzie do 1938 pełni funkcję kwatermistrza 5 pp Leg. i jednocześnie II zastępca d-cy pułku. W 1938 przeniesiony do sztabu 1 DP w Wilnie stanowisko kwatermistrza, potem d-cę II baonu w 5 pp. W kampanii wrześniowej 1939 oficer w dowództwie Ośrodka Zapasowego 1 DP. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 powraca do Wilna. Od 1940 rozpoczął działalność konspiracyjną w Kołach Pułkowych. Po zajęciu w VI 1941 Wilna przez Niemców rozpoczął działalność konspiracyjną w ZWZ/AK. Od VIII 1941 pełni funkcję szefa Oddziału I /organizacyjnego/ w sztabie K. O ZWZ/AK Wilno. Używał wówczas ps. „Stanisław”, „Tomasz”. W VIII 1942 z polecenia k-dta Okręgu AK Wilno ppłk-a A. Krzyżanowskiego „Wilka” przekazał funkcję szefa Oddziału I ppłk dypl. J. Kulikowskiemu „Ryngraf” i objął funkcję szefa Oddziału IV /kwatermistrzowskiego/. Na przełomie 1943-1944 wraz z mjr dypl. T. Cetysem ps. „Sław” – szefem Oddziału III K. O. AK Wilno opracował plan akcji „Burza” dla Okręgu AK Wilno. Na początku VI 1944 wyjechał do Warszawy na odprawę do KG AK. Wyznaczono go wówczas na stanowisko szefa sztabu Okręgu NIE Wilno tworzonej organizacji NIE. Po powrocie do Wilna rozpoczął pracę w sztabie ppłk-a sł. st. art. L. Krzeszowskiego „ Ludwika”. Jednak z powodu zaistniałej sytuacji w Wilnie nie doszło tam do utworzenia struktury NIE. Brał udział w Operacji „Ostra Brama” na terenie miasta Wilno. Po zajęciu Wilna przez wojska sowieckie by uniknąć aresztowania ukrywał się pod przybranym nazwiskiem Stanisław Zamorski. W VIII 1944 wszedł w skład odtworzonej komendy Okręgu AK Wilno, którego k-dtem został ppłk dypl. J. Kulikowski „Ryngraf”. Pełni funkcję szefa sztabu okręgu i jednocześnie z-cy k-dta okręgu. Awansowany do stopnia ppłk-a dypl. sł. st. piechoty rozkazem KG AK nr L/34 z 23 I 1945. Po aresztowaniu 08 I 1945 ppłka dypl. J. Kulikowskiego „Ryngrafa” w Wilnie przez NKWD objął po nim funkcję k-dta Okręgu AK Wilno. Rozkazem nr 10 z 18 II 1945 jako k-dt okręgu rozwiązał n podległym terenie AK. Nadal k-dt Okręgu AK w likwidacji. Był zwolennikiem prowadzenia dalszej walki z okupantem sowieckim. Aresztowany 28 IIII 1945 w Wilnie przez NKWD pod przybranym nazwiskiem Zamorski razem z żoną Ireną i uwięziony. Nierozpoznany jako k-dt okręgu przebywał w więzieniu na Łukiszkach. Po kilku dniach zostaje zidentyfikowany i poddany okrutnemu śledztwu. Sądzony w dniach 28-29 VIII 1945 przez TW Wojsk NKWD LSRR w Winie w procesie Komendy Okręgu AK Wilno, nr sprawy 259/45 NKGB ZSRR. Wilno 09 V 1945. Wraz z nim sądzono m. in. J. Kulikowskiego. Wyrokiem TW NKWD z 29 VIII 1945 został skazany na karę 15 lat katorgi z art. 58-1a i 58-11 kk RFSRR z zast. art. 2 Dekretu z 19 IV 1943 /licząc karę od 27 III 1945/. Wywieziony z więzienia w Wilnie do Workutłagu, gdzie przybył 25 X 1945. W łagrze zmuszany do niewolniczej pracy. Zmarł z wycieńczenia i głodu 16 IX 1947.
Żona Irena przeżyła sowieckie represje i prześladowania. Powróciła do Polski i zamieszkała w Sopocie, gdzie zmarła. Dzieci nie posiadali.
Odznaczony: VM kl.5, nr 12555, KN, KW 3x, Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi, Odznaką „Orlęta” za obronę Lwowa, Krzyżem Wojsk Śr. Litwy za udział w walkach o Wilno.
Źródło
A
13 Jędrychowski Feliks Franciszek
[1894-1942], legionista, działacz POW, oficer sł. st. WP, płk [1939], żołnierz SZP/ZWZ/AK, ps. „Brzechwa”, „Chudy”, „Ostroga” vel Feliks Stypułkowski.
D-ca powiatu SZP Częstochowa, Obwodu ZWZ Częstochowa, Inspektoratu Rejonowego ZWZ Częstochowa, K-dt Okręgu ZWZ/AK Radom-Kielce XII 1941- II 1942.
Ur. 11 stycznia 1894 w Bochni. Syn Józefa i Antoniny z d. Kociołek. Do szkoły powszechnej uczęszczał w Bochni, a następnie do gimnazjum realnego w Bochni i Tarnowie, gdzie w 1914 otrzymał świadectwo dojrzałości. Od 1912 czynny w Związku Strzeleckim, gdzie przeszedł przeszkolenie wojskowe. We wrześniu 1914 wstępuje tworzonego w Krakowie 4 pp Legionów Polskich, wchodzącego później w skład II Brygady Leg. Mianowany chor. piech. 29 IX 1914. W styczniu 1915 uczestniczy w kampanii karpackiej w walkach na froncie rosyjskim. W bitwie pod Cseries zostaje ranny. Umieszczony w szpitalu wojskowym. Po wyleczeniu przydzielony do 2 kompanii 4 pp. Leg. formowanego w Piotrkowie Trybunalskim przez płk B. Roję. Ukończył legionową szkołę oficerską. Awansowany 20 VIII 1915 ppor. piech. Walczy na Wołyniu był a po kryzysie przysięgowym wcielony do służby w armii austriackiej, gdzie służy do VI 1918. Następnie w  Krakowie, a potem Tarnowa, gdzie działa w Polskiej Organizacji Wojskowej /POW/ W XI 1918 wcielony z oddziałem POW do tworzonego w Krakowie 4 pp. Leg. 15 XI 1918 awansowany do stopnia por. piech. W 1919 uczestniczy w walkach z Ukraińcami w Małopolsce Wschodniej, a następnie w 1920 na froncie białoruskim wojny polsko-bolszewickiej. Jako dowódca kompanii za wykazane męstwo i odwagę został odznaczony VM kl. 5 i KW. Zweryfikowany w stopniu kpt. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. w 4 pp Leg. służy do 10 VI 1920. Przeniesiony z dniem 10 VI 1920 do 66 pp, gdzie służy do  22 VII 1922. Następnie przeniesiony do 16 pp. w Tarnowie na stanowisko dowódcy kompanii potem batalionu. W 16 pp służy do 6 XII 1923. Z dniem 6 XII 1923 przeniesiony do 16 pp. do 45 pp. na stanowisko dowódcy I batalionu w Równem. Awansowany do stopnia mjr sł. st. 1 VII 1923. Następnie pełni funkcję m. in. kwatermistrza 45 pp do 28 V 1927. W okresie od 29 V 1927 do  15 IV 1929 służy w sztabie 5 DP, gdzie pełni funkcję oficera PW. W 1929 był m. in. kmdtem Placu Lwów. Ukończył  kurs dla dowódców pułków w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Awansowany 1 I 1929 do stopnia ppłk sł. st.. Następnie przeniesiony  z dniem 15 IV 1930 do 17 pp. w Rzeszowie na stanowisko zastępcy dowódcy tego pułku. Z dniem 20 IV 1934 mianowany dowódcą 22 pp. w Siedlcach. Do stopnia płk sł. st. awansowany 19 III 1939. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi 22 pp. Walczy z wrogiem na szlaku pułku, w Borach Tucholskich, w zaciętych bojach odwrotowych prowadzonych na kierunku przez Bydgoszcz, ku Dolnej Bzurze przez Puszczę Kampinoską do Warszawy. Walczy nad Bzurą, potem z grupą żołnierzy i oficerów przedziera się do Warszawy. Uczestniczy w obronie stolicy do 28 IX 1939. Przed kapitulacją znalazł się w gronie organizatorów SZP. Na początku X 1939 przebywał krótko w Siedlcach. W końcu X 1939 wyjechał do Częstochowy z zadaniem zorganizowania tam sieci konspiracyjnej SZP. Zalegalizowany pod nazwiskiem Feliks Stypułkowski zamieszkał w Grabówce i oficjalnie zatrudniony zostaje jako referent społeczny gminy Grabówka. Do grudnia 1939 pełni funkcję dowódcy powiatu SZP Częstochowa potem po przekształceniu SZP w ZWZ, od XII 1939 jest k-dtem Obwodu ZWZ Częstochowa. Zręby konspiracji tworzy na tym terenie w oparciu o zawodowych oficerów, oficerów rezerwy, działaczy niepodległościowych. Jako doświadczony konspirator systematycznie rozbudowuje sieć konspiracyjną SZP/ZWZ. Organizuje sztab organizacji, potem struktury terenowe. Wiosną 1940 zostaje mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego ZWZ Częstochowa w skład, którego weszły obwody: Częstochowa, Włoszczowa i Opoczno przekazane do okręgu łódzkiego w zamian za obwód Radomsko. Inspektorat organizacyjnie podlega Komendzie Okręgu ZWZ Radom-Kielce. W grudniu 1941 zostaje mianowany przez KG ZWZ jako p.o. K-dtem Okręgu Radom-Kielce ZWZ/AK. Ciężko chory na gruźlicę zostaje odwołany w lutym 1942 z funkcji k-dta i przewieziony na leczenie do Poronina, gdzie w końcu marca 1942 zmarł. Pochowany jako Feliks Stypułkowski na cmentarzu w Poroninie.
Żonaty. Miał syna Andrzeja /ur. 7 VI 1922/, syna Wita /ur. 20 V 1931/ syna Jerzego /ur. 25 IV 1933/.
Odznaczony: VM kl. 5 nr 6205, KW 3x, KN, Krzyżem Zasługi Srebrnym.
Źródło
A
14 Kotarski - Przeginia Władysław Józef 
[1895-1941], ppłk sł. st. kaw.[1939], w ZWZ ps. „Dąb”, „Druh”, „Nadolny”, „Wilk”
Kmdt Okręgu nr I Lwów-Wschód ZWZ XII 1939-IV 1940- p. o. Kmdt obszaru nr 3  ZWZ -1 – IV 1940
Ur. 29 IX 1895 w Oleszycach pow. Cieszynów, Józefa i Stanisławy z Cechmanowiczów. Uczył się w gimnazjum w Chyrowie, które ukończył w 1913 z wyróżnieniem. W latach 1913-1914 studiował prawo na Uniwersytecie Lwowskim. 17 IX 1914 powołany do służby w armii austriackiej. Ukończył w 1915 kurs szkoły oficerów rezerwy kawalerii i piechoty w Bruck. Służył na stanowisku adiutanta batalionu, potem d-ca plutonu w 83 pp i walczył na froncie rosyjskim. 13 IX 1915 dostał się do niewoli rosyjskiej, skąd został uwolniony 17 IV 1918 przez armię niemiecką. Od 20 IV 1918 do 20 VI 1918 służył jako tłumacz w 5 p. dragonów armii niemieckiej. W WP od 5 XI 1918. Mianowany por. sł. st. kaw. z starszeństwem od 1 VI 1919. Do 20 VII 1920 przebywał we Wiedniu, gdzie był oficerem ordynansowym Pełnomocnictwa Wojskowego Państwa Polskiego, potem d-cą Stacji Zbornej Komisji Wojskowej Likwidacyjnej, a następnie adiutant Kierownictwa Transportowego Wojskowego. Następnie służy w 9 p. uł. , gdzie dowodzi plutonem. Awansowany 17 XII 1924 do stopnia rtm. sł. st. kaw. 17 XII 1924 z starszeństwem od 15 VIII 1924. Dowodzi m. in. szwadronem w 9 p. uł. Od 3 IX 1925-2 II 1927 pełnił funkcję adiutanta 9 p. uł., następnie d-ca szwadronu. Od 1 VII 1929 d-ca 2 szwadronu Szkolnego Dyonu Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu. Był wykładowcą w Centrum Wyszkolenia Kawalerii, skąd 15 IX 1933 został przeniesiony na stanowisko wykładowcy w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. kaw. 1 I 1933. W 1938 przeniesiony na stanowisko z-cy d-cy 19 p. uł. Awansowany 19 III 1939 do stopnia ppłk-a sł. st. kaw. Podczas kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku z-cy d-cy 19 p. uł. w składzie Wołyńskiej b/brygady Kawalerii. Walczył m., in. pod Mokrą, potem w walkach odwrotowych. W ostatniej fazie walk na Lubelszczyźnie dowodził resztkami 19 p. uł. w GO Kaw. gen. W. Andersa. Unika niewoli. Od XII 1939 czynny w konspiracji. Był k–dtem Okręgu Lwów –Wschód ZWZ-1, a jednocześnie od II 1940 z-cą k-dta Obszaru. Komendę Obszaru ZWZ – 1 objął po przekazaniu mu jej przez opuszczającego Lwów płk-a W. Żebrowskiego. Aresztowany 20 IV 1940 przez funkcj. NKWD we Lwowie. Skazany przez Lwowski Sowiecki Sąd Obwodowy  19-20 XI 1940 na karę śmierci. 17 II 1941 wyrok został zatwierdzony przez Sąd Najwyższy ZSRR i 24 II 1941 został stracony. 
Odznaczony: KW4x, SKZ, oraz w 1944 pośmiertnie VM kl. 5.
Żonaty od 1926 z Apolonią Jasieńską. Miał córkę Elżbietę – dziennikarkę.
Źródło
w
15 Liniarski Władysław
[1897 – 1984], oficer sł. st. piech. WP, kpt. [1937], w konspiracji ZWZ/AK/AKO-DSZ, mjr [1940], ppłk[1942], płk [1944], ps. „Jan”, „Mścisław”, „Mściwy”, „Stryj”, „Wuj” vel Władysław Dobrowolski vel Domiński, vel Michał Kiksa vel Jan Kulesza vel Jan Sikora vel Władysław Słomkiewicz
Kmdt Okręgu ZWZ/AK Białystok 1941-1945. Przewodnik Okręgu AKO-DSZ Białystok II – VII 1945. Więzień polityczny PRL.
Ur. 23 XI 1897 w Małachowie-Gustawowie pow. Włoszczowa, ówczesnej guberni kieleckiej. Syn Jana i Józefy z d. Bielanowicz właścicieli dwumorgowego gospodarstwa rolnego. Po ukończeniu szkoły ludowej w 1913 rozpoczął naukę w seminarium nauczycielskim w Jędrzejowie, która została przerwana latem 1914 wybuchem i wojny światowej. Przebywa w rodzinnym domu. W 1916 zgłosił się ochotniczo do Legionów Polskich, lecz ze względu na stan zdrowia nie został przyjęty. Od I 1917 działa w POW w Szczekocinach, gdzie przeszedł przeszkolenie wojskowe. W V 1919 zostaje powołany do służby wojskowej i wcielony do 24 pp w Kozienicach, skąd go skierowano na przeszkolenie podoficerskie do baonu zapasowego 24 pp w Radomiu. Po ukończeniu kursu podoficerskiego awansowano go do stopnia kaprala. W szeregach 24 pp brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Jesienią 1920 skierowany na kurs do Szkoły Oficerów Gospodarczych przy szefostwie Intendentury DOK V  w Krakowie, który ukończył w I 1922. W stopniu podch. sł. st. przeniesiony do 82 pp w Brześciu. W tym samym roku zdał jako ekstern maturę w Gimnazjum im. Romualda Traugutta w Brześciu. Promowany 1 VII 1922 na stopień ppor. sł. st. administracyjno-kancelaryjnej. Oddelegowany w końcu 1922 do Wojskowego Sądu Okręgowego w Brześciu na stanowisko oficera gospodarczego. W 1923 przeniesiony do 83 pp w Kobryniu na stanowisko d-cy plutonu, potem w 1924 do sztabu DOK IX w Brześciu n/Bugiem na stanowisko referenta. Awansowany 1 VII 1925 do stopnia por. sł. st. W VIII 1932 przeniesiony do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie na stanowisko instruktora i oficera MOB. W VIII 1934 do 62 pp w Bydgoszczy na stanowisko adiutanta 62 pp. W III 1936 objął funkcje d-cy 6 kompanii II baonu 62 pp. 19 III 1937 otrzymał awans na stopień kpt. sł. st. Od V 1938 oficer sztabu 15 DP w Toruniu. W IX 1938 odkomenderowany do Sztabu Głównego WP w Warszawie i skierowany do Centrum Wyszkolenia piechoty w Rembertowie na kurs  dla dowódców  batalionu. W III 1939 po ukończeniu kursu powraca do macierzystego 62 pp na stanowisko d-cy I baonu 62 pp. Od IV 1939 wraz z swym baonem przebywa w rejonie lasów Tryszczyńskich, gdzie buduje umocnienia obronne. W kampanii wrześniowej 1939 d-ca I baonu 62 pp. bierze udział w walkach z wrogiem na szlaku bojowym 62 pp prowadzącym od z Pomorza przez Kujawy nad Bzurę, gdzie bierze udział w bojach nad Bzurą. W czasie walk odwrotowych na terenie Puszczy Kampinoskiej zostaje ranny w brzuch i wzięty do niewoli niemieckiej. Umieszczony następnie w szpitalu polowym w Rawie Mazowieckiej, skąd w XI 1939 uciekł i przedostał się do Częstochowy, gdzie leczył rany. W I 1940 wyjechał do Warszawy, gdzie nawiązał kontakty konspiracyjne z ZWZ. Pozostawał w dyspozycji KG ZWZ. Przeszedł w tym okresie czasu przeszkolenie do pracy konspiracyjnej. Rozkazem KG ZWZ nr 17/BP z 15 VII 1940 zostaje awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piechoty. W X 1940 razem z ppłk sł. st. Józefem Spychalskim „Maciej Samura” i rtm. Januszem Szulcem „Prawdzic” zostaje skierowany na teren Białostocczyzny z przydziałem na stanowisko szefa Oddziału III Sztabu Komendy Obszaru II Białystok. W nocy z 26/27 X 1940 przeszli granicę niemiecko – sowiecką prowadzeni przez przewodnika Kazimierza Gumowskiego i po sowieckim pościgu udało im się dotrzeć na punkt kontaktowy we wsi Szumowo, gdzie udzielono im pomocy. Początkowo przebywał na kwaterze w pobliżu Zambrowa. Po aresztowaniu 17 XI 1939 J. Spychalskiego przez NKWD wyjechał do Białymstoku, gdzie ukrywał się przy ul. Wiktorii w mieszkaniu p. Dolińskich. Otrzymał wówczas od ks. Abramowicza metrykę chrztu potem wyrobił sobie w sowieckim urzędzie książeczkę wojskową pod nazwiskiem Domiński. W tym okresie czasu do XII 1940 pełnił faktycznie funkcje z-cy k-dta okręgu ZWZ Białystok. Po aresztowaniu w XII 1940 Grodnie rtm. J. Szulca od I 1941 dowodzi jako p. o Okręgiem ZWZ Białystok. Był intensywnie już poszukiwany przez NKWD. Zagrożony aresztowaniem wyjechał z Białegostoku do wsi Gołasze Dąb. Musiał często zmieniać miejsca pobytu. W końcu zakwaterował na dłużej we wsi Skarżyno Stare u rodziców ks. S. Kossakowskiego. Sytuacja była niezwykle trudna, ciągłe aresztowania rwał sieć organizacyjna okręgu. Organizuje teren. Mianuje         k-dtów obwodów. Intensywna praca przynosi efekty. Jednak rozwinięta agentura NKWD zmusza do zachowania maksymalnej ostrożności i przestrzegania zasad konspiracji. Dopiero po napaści Niemców na ZSRR 21 VI 1941 przystąpiono do energicznego działania. Odbudowano sieć konspiracyjną okręgu podzieloną na obwody. K-dci obwodów podlegali osobiście     k-dowi okręgu. W okresie od 1 X 1941 do IV 1942 pełnił dodatkowo obowiązki k-dta obszaru II ZWZ/AK Białystok. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. rozkazem KG AK nr 79/BP z dnia 20 IV 1942 z starszeństwem 19 III 1941. Formalnie w 1942 został zatwierdzony formalnie przez gen. S. Roweckiego „Grota” k-dtem Okręgu AK Białystok. Przez cały czas dowodził osobiście okręgiem przy pomocy kilku zaufanych ludzi. Od początku 1942 organizuje sztab okręgu oraz inspektoratu rejonowe. Nadzoruje pracę inspektorów oraz k-dtów obwodów. Z jego polecenia odbito z więzienia w Białymstoku nocą z 31 X 1942 na 1 XI 1942 aresztowanych w X 1942 przez gestapo oficerów sztabu KOB; mjr-a M. Świtalskiego „Juhasa”, mjr-a S. Fijałkowskiego „Baca” i innych. Z jego polecenia organizowano w 1943 oddziały partyzanckie AK oraz rozbudowano „Kedyw” w obwodach. W uznaniu zasług rozkazem KG AK nr 182/BP z 16 IV 1944 został awansowany do stopnia płk-a sł. st. W okresie „Burzy” latem 1944 z jego polecenia prowadzono działania zbrojne w ograniczonym zakresie. Po wejściu wojsk sowieckich w VIII 1944 na Białostocczyznę pozostaje nadal w konspiracji i kieruje KOB AK. Po rozwiązaniu AK 19 I 1945 przez k-dta gł. AK gen. L. Okulickiego nie podporządkował się tej decyzji i w II 1945 w oparciu o kadry AK utworzył Armię Krajową Obywateli /AKO, W VI 1945 podporządkował okręg Delegaturze Sił Zbrojnych na kraj. Prowadził aktywną działalność  konspiracyjną. Uaktywnił działania zbrojne przeciwko siłom komunistycznym. W VI 1945 wyjechał na leczenie do Warszawy i zamieszkał u swej żony Ireny. Podczas pobytu w Warszawie uczestniczył w odprawach dowództwa DSZ na Kraj. 12 VII 1945 wysłał list do wojewody białostockiego z propozycją podjęcia rozmów w sprawie zaprzestania walk. List pozostaje bez odpowiedzi. Od początku VII 1945 mieszkał w Brwinowie u Bolesława Pilaresa, gdzie 31 VII 1945 został zatrzymany przez funkcj. UB z Łodzi. Początkowo nie rozpoznany osadzony w więzieniu w Łodzi. W czasie drugiego przesłuchania 3 VIII 1945 przyznał się do swego prawdziwego nazwiska. W związku z tym zostaje przewieziony do MBP w Warszawie, gdzie przechodzi ciężkie przesłuchania z stosowaniem bicia i maltretowania psychicznego. Zmuszony 15 VIII 1945 do napisania listu do swego z-cy ppłk-a St. Sędziaka  „Oseta” polecając mu przeprowadzenie ujawnienia okręgu. „Oset” jednak odmawia przeprowadzenia ujawnienia. 9 X 1945 śledztwo zostaje zakończone i sprawa skierowana do sadu. Po pierwszej rozprawie, która odbyła się 31 X 1945 akta zostały zwrócone do uzupełnienia. Postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wydaje z datą 12 I 1946 Naczelna Prokuratura Wojskowa w Warszawie. Następna rozprawa odbyła się 15-20 V 1946. Sądzony razem z mjr Ferdynandem Tokarzewskim „Krukiem” kmdtem Obwodu AK Zambrów. Na salę rozpraw przynoszono go na noszach. Wyrokiem WSR Warszawa, sygn. akt Sr 61/46 z 20 V 1946 zostaje skazany na karę śmierci. NSW decyzją z 7 VI 1946 utrzymał wyrok w mocy. Decyzją z 20 VI 1946 B. Bierut w drodze łaski zamienił mu karę śmierci na karę 10 lat więzienia. Więziony na Mokotowie, skąd zostaje wywieziony do centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu i tu osadzony 18 VIII 1946. Na podstawie amnestii z 22 II 1947 karę złagodzono mu do 7 lat więzienia. Początek kary 31 VII 1945 - upływ kary 31 VII 1952. Wywieziony z CWK Rawicz do ZK Warszawa Mokotów na proces gen. E. Fieldorfa, gdzie zeznawał jako świadek. Następnie ponownie w CWK Rawicz. W 1952 gdy zbliżał się termin zwolnienia z więzienia zostaje oskarżony o wspólne  z Niemcami dokonywanie zabójstw ludności cywilnej. Ostatecznie do rozprawy nie doszło i po dwuletnim  dalszym pobycie w więzieniu zostaje zwolniony z CWK Rawicz 13 IV 1954 w złym stanie zdrowia.  Mieszkał w Warszawie.Nękany przez funkcj. UB i SB. W II 1957 Sąd Wojewódzki dla m. st.  Warszawa rozpatrzył ponownie jego sprawę i całkowicie oczyścił go z zarzutów. Później stał na czele Rady Dziesięciu, która zajmowała się sprawami okręgu AK Białystok. Pracował zawodowo do czasu przejścia na emeryturę w 1968 w Zakładzie Doświadczalnym Elektronicznej Aparatury Pomiarowej w Warszawie. Zmarł w Warszawie 12 IV 1984. Pochowany 17 IV 1984 na Cmentarzu Powązki w Warszawie. Postanowieniem Sądu WOW z 14 III 1994 został zrehabilitowany.
Odznaczony: VM kl. 5,  nr 126021, KW3x,ZKZ Z M.
Od 1921 był żonaty z Ireną Bojanowską zastrzeloną  w 1946 przez Z. Rećkę z rozkazu M. Świtalskiego. Miał córkę Zofię/ur. 1925/. Po raz drugi żonaty z Stanisławą –Aliną  Sieńko zmarłą w 1981.
Źródło
A
16 Mazurkiewicz Jan W
17 Nakoniecznikoff – Klukowski Przemysław
[1896-1957], członek POW, oficer sł. st. piech. WP, ppłk [1933], w konspiracji AK płk [1944], „cichociemny” ps. „Błyskawica”, „Czarny”, „Garda ”, „Kruk II”, więzień łagrów sowieckich.
Kmdt Okregu AK Kraków X 1944- IV 1945.
 Ur. 13 VI 1896 w Tyflisie /Tbilisi/ w Gruzji. Syn Franciszka i Elżbiety z d. Klukowska. Do 1945 używał tylko swego rodowego nazwiska Nakoniecznikoff. Uczęszczał do gimnazjum w Tyflisie, skąd został w 1909 wydalony za udział w strajku szkolnym. Następnie uczy się w średniej szkole handlowej w Tyflisie, gdzie w 1915 zdał maturę. Od 1913 w Związku Strzeleckim zakonspirowanego przy „Domu Polskim”. 06 VIII 1915 powołany do służby w armii rosyjskiej i skierowany do szkoły oficerskiej, którą ukończył w 1916 w stopniu ppor. Walczył na froncie perskim i kaukaskim. W XI 1917 wstępuje do Polskiej Samodzielnej Brygady na Kaukazie. Po rozbrojeniu brygady przez Niemców 26 VI 1918 działa w POW, a następnie od VII 1918 w 4 DP dowodzonej przez gen. L. Żeligowskiego na Kubaniu, gdzie w stopniu por. dowodzi kompania KM, potem baonem. W IV 1919 wraz z oddziałami 4 DP powraca do Polski. Wcielony do 28 pp w Łodzi. Awansowany w 1919 do stopnia kpt. sł. st. piechoty WP. Bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920 jako d-ca kompanii III baonu 28 pp. Od VIII – X 1919 walczy na froncie wojny polsko-ukraińskiej, potem na froncie litewsko- białoruskim. 22 V 1920 w walkach pod Gołbią zostaje ciężko ranny w wyniku, czego stracił oko. Przebywał do końca wojny w szpitalu wojskowym. Po wyleczeniu ran powraca do służby w 28 pp w Łodzi. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piechoty 1 VII 1923. W latach 1923-1924 dowódca III baonu 28 pp. Następnie w okresie 1925-1928 kwatermistrz 28 pułku. W 1928 przeniesiony do 27 DP w Kowlu na stanowisko k-dta Rejonowego PW i WF. Od 1929 kierownik PW i WF w DOK X w Przemyślu. W latach 1932-1933 d-ca baonu w 5 psp w Przemyślu. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st.1 I 1933. W 1933 przeniesiony na stanowisko z-cy d-cy 63 pp w Toruniu. W 1935 ukończył w Centrum Wyszkolenia Piechoty kurs dla dowódców pułku. Z dniem 21 IV 1937 zostaje przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem na stanowisko z-cy d-cy Brygady KOP „Podole” z m. p. w Czortkowie. Po mobilizacji w 1939 od VIII 1939 d-ca 163 pp rez. w składzie 36 DP Rez., którym dowodzi podczas kampanii wrześniowej 1939 walczył z wrogiem na Kielecczyźnie. 08 IX 1939 przejął dowództwo 36 DP Rez., a 10 IX 1939 po rozbiciu dywizji przez Niemców wydał rozkaz o jej rozwiązaniu i indywidualnym przedzieraniu się na wschodni brzeg Wisły. W nocy z 10/11 IX 1939 w rejonie Solca – Józefowi przeprawia się przez Wisłę. Z grupą żołnierzy i oficerów przedziera się w kierunku na Lwów z zamiarem przekroczenia granicy z Węgrami. W dniu 02 X 1939 ujęty przez sowietów, skąd udało mu się 09 X 1939 uciec i następnie przedostać przez granicę n Węgry, gdzie został internowany w obozie jenieckim, w którym przebywa od 10 X 1939 do 20 IV 1940. Po ucieczce z obozu przedostaje się na Bliski Wschód. Od IX 1940 przebywa na terenie Palestyny, gdzie wstępuje do organizujących się tam oddziałów polskich. Od V 1942 d-ca 9 baonu, a od 02 X 1942 z-ca d-cy 2 BS Karp. Od IV 1943 d-ca 2 BS Karpackich, którą dowodził do 10 XII 1943. W XII 1943 zgłasza się do pracy konspiracyjnej w Kraju. Od 15 I 1944 przechodzi przeszkolenie we Włoszech. 20 III 1944 otrzymał przydział do Oddziału VI Sztabu NW WP. Zaprzysiężony na rotę AK 29 III 1944. W nocy z 21/22 IX 1944 odbył skok na placówkę odbiorczą „Rozmaryn” pod Czyżnem /Okręg Radomsko-Kielecki AK/. Awans do stopnia płk-a sł. st. 22 IX 1944. Po skoku przebywał bez przydziału przy 74 pp AK w dyspozycji KG AK. Brał udział w walkach z Niemcami. Mianowany 24 X 1944 przez gen. L. Okulickiego k-dtem Okręgu AK Kraków w miejsce aresztowanego przez Niemców płk sł. st. kaw. E. Godlewskiego „Garda”. Do Krakowa dotarł 29 X1944. Po nawiązaniu kontaktów organizacyjnych przejął kierownictwo Okręgu AK Kraków. Jednocześnie od XII 1944 zastępca K-dta Głównego AK. Przeciwstawił się na początku 1945 próbom ujawnienia i utworzenia we współpracy z NKWD 24 DP w Podokręgu Rzeszów AK. W miejsce aresztowanego płk-a dypl. K. Putka „Zworny” mianował k-dtem Podokręg AK Rzeszów mjr-a rez. S. Pieńkowskiego „Hubert”. W I 1945 podpisał wnioski awansowe i odznaczeniowe żołnierzy AK Okręgu Kraków AK. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK nadal w konspiracji. W połowie III 1945 gen. l. Okulicki mianował go swoim II zastępcą. Przebywa w Krakowie. Aresztowany 20 IV 1945 przez NKWD w Krakowie przy ul. Św. Tomasza 22/15, gdzie miał kwaterę. Do 23 V 1945 więziony w pojedynczej celi w piwnicach WUBP w Krakowie przy Placu Inwalidów, skąd 23 V 1945 wywieziony na lotnisko w Czyżykach i samolotem przewieziony na lotnisko Wnukowo w Moskwie, gdzie go osadzono w więzieniu Łubianka. Usiłowano go wykorzystać w procesie gen. L. Okulickiego. Potem więziony w sowieckich łagrach, skąd powrócił do Polski latem 1955. Zamieszkał w Krakowie, gdzie 17 VIII 1957 zmarł. Pochowany w grobowcu rodzinnym w Lubaczowie.
Odznaczony: VM kl. 5 nr 10927, KN z M, Krzyżem Polonia Restituta, KW4x, ZKZ z M.
Żonaty. Miał syna Przemysława – Wiktora /ur.1925/, żołnierza I Korpusu gen. W. Andersa.
Źródło
A
18 Obtułowicz Adam
[1897-1941], legionista, oficer sł. st. piechoty WP, ppłk [1938], w konspiracji SZP/ZWZ, ps. „Leon”, „Karol” vel Karol Podgórski vel Stefan Skubało Kmdt Okręgu ZWZ Nowogródek IV – X 1940. Ur. 6 IX 1897 w Dukli na Podkarpaciu, syn Adama i Karoliny z Blechów. Uczęszczał do szkoły realnej w Dukli, potem uczy się Seminarium Nauczycielskim w Krakowie. Od 10 VIII 1914 służy w Legionach Polskich,  w 2 kompanii I baonu 1 pp LP, potem w II batalionie 1 pp. Leg. Od XII 1914 po reorganizacji  w 1 pp LP w składzie I Brygady Legionów. Walczył m. in. w rejonie Tarnowa, potem od 22-25 XII 1914 walczył pod Łowczówkiem na linii rzeki białej. Wiosną 1915 walczy nad Nidą. 24 V 1915 w walkach pod Przepiórowem zostaje ranny. Od 25 V 1915 przebywa na leczeniu szpitalnym. Po wyleczeniu ran awansowany  29 VI 1915 do stopnia kaprala i przydzielony do 7 kompanii 6 pp LP na stanowisko d-cy sekcji. 18 V 1915 powraca do służby w w 1pp LP, gdzie dowodzi sekcją w 1 kompanii I baonu , a następnie w 5 kompanii II baonu. Uczestniczy w walkach na szlaku bojowym 1 pp LP na Lubelszczyźnie, potem, w kampanii wołyńskiej  od 16 IX 1916 na linii Stochodu i Styru. W X 1916 wraz z pułkiem wycofany z frontu i koleją przewieziony do Baranowicz., skąd w końcu XI 1916 przetransportowano pułk do Zambrowa. W lipcu 1917 internowany, a we IX 1917 jako poddany austriacki zostaje wcielony do 100 pp armii austriackiej. Brał udział w walkach na froncie włoskim. Od 6 III 1918 przebywa na kursie szturmowym 12 DP, potem od 5 V 1918 służy w stopniu kpr. instruktora w baonie szturmowym 12 DP. Służbę Warmii austriackiej zakończył 26 X 1918. Powraca następnie do Dukli. 15 XI 1918 wstępuje na ochotnika do 5 pp Leg. w Radymnie. Początkowo służy w Batalionie Zapasowym 5 pp Leg. 19 XI 1918 wyruszył z  Przemyśla  wraz z pułkiem na pomoc walczącym w obronie Lwowa.  Po zaciętych walkach Lwów ponownie znalazł się w polskich rękach. Na początku 1919 w stopniu podch. piech. został przeniesiony do baonu zapasowego 1 pp Leg. w Zambrowie, gdzie ukończył kurs oficerski przy II baonie.1 pp Leg. Awansowany do stopnia ppor. piech. 20 III 1919  z starszeństwem od 1 III 1919. W szeregach 1 Pułku Piechoty Leg. WP uczestniczy w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920 na stanowisku oficera zaopatrzenia  w Baonie Zaopatrzenia n 1 pp Leg. , potem w 5 pp Leg. walczy na froncie białorusko-litewskim. 7 IV 1920 przeniesiony na stanowisko d-cy plutonu w 1 pp Leg. Walczy w rejonie Żytomierza , potem w walakch o Kijów , gdzie 1 pp Leg. wkracza 8 V 1920. W VI i VII 1920 walczy w walkach odwrotowych z oddziałami  Armii Konnej S. Budionnego. Z dniem 1 VII 1920 awansowany do stopnia  por. piech. dowodzi kompanią. W trakcie walk zostaje 30 VII 1920 dwa razy ranny. Przebywa na leczeniu szpitalnym. Od 26 VIII 1920 służył w Batalionie Zapasowym 1 pp Leg. Z dniem 1 I 1921 na własną prośbę zostaje skierowany na kurs gimnastyczno-sportowy do Warszawy. Zarządzeniem MSWoj. z dniem 15 IV 1921 skierowany do Centralnej Wojskowej Szkoły Gimnastyczno-Sportowej w Poznaniu. Po ukończeniu kursu 15 VIII 1921 powraca do macierzystego 1 pp leg. w Wilnie z przydziałem na stanowisko d-cy kompanii. Od 01 I  do 2 II 1922 przebywał na kursie narciarskim  przy DOK VI Lwów. Po powrocie do pułku nadal dowodzi kompania. 8 VI 1922 zostaje zweryfikowany przez MSWoj. w Warszawie w stopniu kpt. sł. st. piech. ze starszeństwem 1 VI 1919. Od 5 V do 30 IX 1924 przebywał na kursie doszkolenia oficerów w CSPZP Nr 1 w Chełmnie. Od 11 X 1924 dowodzi 6 kompania w II baonie 1 pp Leg., a 9 XII 1924 zostaje ponownie odkomenderowany na kurs doszkolenia młodszych dowódców w CSPZP Nr 1 w Chełmnie. 20 III 1925 powraca do 1 pp Leg. Następnie w 1925 odkomenderowany do dyspozycji Sztabu Generalnego w Warszawie. 16 V 1925 przydzielony do Oddziału V SG, a 21 XII 1925 przydzielony do Ekspozytury Oddziału II SG przy DOK III w Grodnie. 10 III 1926 zdał egzamin sprawdzający przed awansem na stopień mjr-a.  21 II 1928 awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piech. z starszeństwem od 1 I 1928. Z dniem 5 XI 1928 przeniesiony do Baonu Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 5 w Krakowie na stanowisko z-cy kmdta. We IX 1929 skierowany na kurs dla dowódców batalionu w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie, a po ukończeniu kursu przydzielony do Batalionu Manewrowego w Rembertowie. W IV 1930 przeniesiony do korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem do pułku KOP „Wilejka”, gdzie pełni funkcję oficera sztabu pułku. Od 1933 dowodzi Baonem KOP „Snów” stacjonującym w m. Snów pow. Nieśwież. W XII 1935 przeniesiony na stanowisko d-cy Baonu KOP „Budsław”  stacjonującym w m. Budsław  pow. Wilejka. W XII 1936 przeniesiony do 1 pp leg. w Wilnie na stanowisko d-cy batalionu. Awansowany do stopnia ppłk. sł. st. 19 III 1938. W latach 1938-1939 kwatermistrz 1 pp. Leg. w Wilnie. Podczas kampanii wrześniowej 1939  w Ośrodku Zapasowym 1. DP Leg., w Sokółce, potem w Wilnie, gdzie pełni funkcje zastępcy d-cy. Po agresji sowieckiej na Polskę 17 IX 1939 przedostaje się na Litwę. Internowany w Pałądze, skąd w końcu listopada 1939 uciekł i powraca do Wilna, gdzie stanął na czele konspiracyjnych „Kół Pułkowych”. Organizator zrębów konspiracji SZP/ZWZ na terenie Wilna. Początkowo wyznaczony przez „Grabicę” – płk S. Roweckiego szefa sztabu SZP na stanowisko d-cy wojewódzkiego SZP Wilno. Jednak z przyczyn niewyjaśnionych nie objął tej funkcji i lojalnie przekazał ppłk N. Sulikowi. /na skutek intryg i zarzutów, że był oficerem sanacyjnym/.Od grudnia 1939 do marca 1940 pełnił funkcję zastępcy dowódcy wojewódzkiego i szefa sztabu SZP, potem zastępcy k-dta Okręgu ZWZ Wilno. Formalnie odwołany z funkcji w końcu marca 1940 zostaje skierowany na teren woj. nowogródzkiego z nominacją na k-dta Okręgu ZWZ. Wraz z nim Wilno opuścił mjr Józef Roczniak ps. „Lis”. Pomimo terroru NKWD na tym terenie wobec elementu polskiego był zmuszony prowadzić swą działalność w ograniczonym zakresie. Latem 1940 NKWD wpadło na trop jego działalności konspiracyjnej. Zagrożony aresztowaniem wyjechał do Białegostoku, gdzie w październiku 1940 został ujęty przez NKWD. Przewieziony do więzienia w Moskwie, gdzie był przesłuchiwany. Nie mając żadnych złudzeń, co do dalszych swoich losów w rękach NKWD wyraził pozorną zgodę na współpracę z NKWD. Przewieziony na teren Grodna, gdzie miał działać na rzecz NKWD, pomimo, że był pod stałą obserwacją udało mu się uciec spod kontroli NKWD. Nawiązał kontakt z ZWZ i przedstawił swą sytuację. Zaproponowano mu przerzut na inny teren, ale nie wyraził zgody. 28 III 1941 podczas próby aresztowania przez agentów NKWD Grodnie podjął próbę obrony. W trakcie strzelaniny zabił dwóch agentów i sam zginął. /28 III 1941/.
Odznaczony za działalność niepodległościową: VM kl. 5 nr 4790, KN, KW 4x, ZKZ
Żonaty. Córka Jolanta /ur. 7 IX 1932/
Źródło
A
19 Okulicki Leopold W
20 Olbrycht Bruno W
21 Ratajczak Józef A W
22 Sanojca Antoni Marian Stanisław
Sanojca Antoni Marian Stanisław [1899-1990], inż. oficer sł. st. piechoty WP, mjr [1936], w konspiracji SZP/ZWZ/AK/NIE/DSZ, ppłk [1940], płk [1944], działacz WiN, ps. „Cis”, „Knapik”, „Kortum”, „Lubicz”, „Marian”, „Skaleń” vel Marian Włodek
Kmdt Obszaru Południowego NIE/DSZ III –VIII 1945. Prezes Obszaru Południowego WiN IX 1945 – XI 1945. Więzień polityczny PRL.
Ur. 4 VI 1899 w Rzeszowie, syn Józefa /nauczyciela gimnazjalnego/ i Marii z d. Szulc. Od 1903 mieszka z rodzicami w Lwowie, gdzie od 1910 uczył się w VII Gimnazjum Realnym, w którym ukończył 6 klas. W VI 1915 przerwał naukę w gimnazjum i w dniu 15 VII 1915 wstępuje ochotniczo do 6 pp. Leg. Wcielony do 9 kompanii 3. bat. Uczestniczył w szeregach 6 pp Leg w walkach nad Stochodem i Styrem oraz w bitwie pod Kostiuchnówką. W VIII 1916 zostaje kontuzjowany. Ukończył w 1916 kurs oficerski w Szkole Oficerskiej Legionów w Dęblinie. W lipcu 1917 po kryzysie przysięgowym jako poddany austriacki został wcielony do armii austriackiej. W dniu 15 VII 1918 zdezerterował i rozpoczął działalność w POW w Kijowie, skąd go oddelegowano jako instruktora do 4. Dywizji Strzelców Polskich na Kubań. Od 1919 d-ca plutonu w 13. pp. Bierze udział w walkach 4. DSP z bolszewikami w Odessie, potem w Besarabii. W VI 1919 powraca z 4. DSP do kraju i uczestniczy w walkach z Ukraińcami na terenie Małopolski Wschodniej, potem w wojnie polsko-bolszewickiej. Od VIII 1919 był adiutantem II batalionu 28 pp., a od IV 1920 adiutantem dowództwa 19 Brygady Piechoty. Brał udział w walkach z bolszewikami na Wileńszczyźnie, w rejonie Grodna i nad Wilią. Następnie walczy z wrogiem w obronie Warszawy i Radzymina. Uczestniczy w walkach na Wołyniu, pod Sokalem, Łuckiem i Kowlem. Po zakończeniu wojny w 1921 powraca do Lwowa, gdzie w VI 1921 zdaje w IV Gimnazjum maturę. Awansowany do stopnia por. ze starszeństwem 1 VI 1919. W XI 1921 zostaje oddelegowany na studia na Wydziale Rolniczo-Leśnym Politechniki Lwowskiej. Etatowo przydzielony do 23 pp. w Włodzimierzu Wołyńskim. W 1926 po ukończeniu studiów uzyskaniu dyplomu inżyniera został przeniesiony do 26 pp. w Gródku Jagiellońskim. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piech. 1 I 1928. Od I 1929 oficer ordynansowy w DOK VI Lwów, a od IX 1930 kierownik referatu lasów w sztabie DOK IX Brześć n/Bugiem. Od 15 IV 1932 kierownik referatu budownictwa sportowego Państwowego Urzędu Wychowania i Przysposobienia Wojskowego. W 1933 ukończył w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie kurs dla oficerów sztabowych. 25 IX 1933 przeniesiony do 26 pp., gdzie pełni różne funkcje dowódcze. Do stopnia mjr awansowany 1 I 1936. W V 1936 mianowano go dowódcą batalionu 78 pp. w Baranowiczach, a od V 1938 d-ca III batalionu w 40 pp w Lwowie, którym dowodził podczas kampanii wrześniowej 1939. Walczył w obronie Warszawy jako d-ca pododcinka „Wola”. Od końca IX 1939 czynny w konspiracji SZP. Bliski współpracownik d-cy SZP gen. M. Tokarzewskiego. Od początku okupacji niemieckiej szef Oddz. I DG SZP, potem KG ZWZ/AK. Awansowany 1 VII 1940 do stopnia ppłk sł. st. piech. W 1943 był współorganizatorem powołania organizacji NIE. W VII 1944 obejmuje funkcję zastępcy szefa sztabu KG AK ds. organizacyjnych. Bierze udział w dniach 25 i 26 VII 1944 w naradach ścisłego sztabu KG AK, podczas której podjęto decyzję o rozpoczęciu powstania w Warszawie. W powstaniu zastępca d-cy grupy „Północ” na Starówce. Podczas walk z wrogiem zostaje ciężko ranny w nogę i rękę. Do stopnia płk awansowany 29 IX 1944.Po kapitulacji powstania w niewoli niemieckiej. Więziono go w obozach jenieckich w Lamsdorf i Woldenberg II C. W lutym 1945 po odzyskaniu wolności powraca do kraju. W Krakowie nawiązał kontakt z d-cą AK gen. L. Okulickim. Od III 1945 jest k-dtem Obszaru Południowego „NIE”. W IV 1945 mianowany przez płk dypl. J. Rzepeckiego Delegatem DSZ – Obszaru Południowego DSZ. Mieszkał w tym czasie w Krakowie przy ul. Sebastiana. Po rozwiązaniu 5 VIII 1945 DSZ na Kraj, uczestniczy w odprawach kierownictwa DSZ. Od 2 IX 1945 pełni w utworzonej organizacji funkcję prezesa Obszaru Południowego WiN z siedzibą w Krakowie. Jednocześnie od 7 X 1945 jest zastępcą prezesa ZG WiN. Aresztowany przez funkcj. MBP 5 XI 1945 na na dworcu kolejowym w Łodzi i przewieziony do lochów MBP w Warszawie. Po prawie 18 miesięcznym śledztwie został w dniu 3 II 1947 przez WSR w Warszawie skazany na karę 6 lat więzienia. Sądzony przez WSR w składzie: płk dr Władysław Garnowski /przewodniczący/ oraz sędziowie ppłk Jan Hryckowian i kpt. Stanisław Kaczmarek i protokolant por. Tadeusz Jezierski. Obecny był naczelny prokurator WP płk Henryk Holder. W dniu 5 II 1947 B. Bierut skorzystał z prawa łaski i darował mu karę w całości. Po zwolnieniu z więzienia pracował w departamencie Budownictwa MON. Ponownie aresztowany w 1949. Skazany na wieloletnie więzienie. Zwolniony z ZK w 1953. W 1956 został zrehabilitowany. W latach 1954 – 1958 pracował w Biurze Projektów Budownictwa Przemysłowego w Warszawie, potem od 1964 do czasu przejścia na emeryturę w 1973 w Instytucie Organizacji i Mechanizacji Budownictwa. Od 1956 był członkiem Rady Naczelnej ZBOWiD. W 1988 odmówił przyjęcia stopnia gen. bryg. Od 1989 członek Stowarzyszenia Żołnierzy AK. Zmarł w Warszawie 25 VII 1990. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim.
Żonaty z Jadwigą z Włodków /1896-1975/. Małżeństwo było bezdzietne.
Wyrokiem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 24 VI 1993 ,postanowieniem Cs. Un. 164/92 wyroki wydane przez b. WSR zostały unieważnione.
Odznaczony VM kl. 4 i 5, KN, KW 6x i innymi odznaczeniami. Źródło
A
23 Składzień Władysław A
24 Sobolewski Kazimierz  A
25 Sokołowski Florian
[1894-1970?], mjr  sł. st. piech. WP [1931], od 1935 w st. sp., w latach 1940-1944 w konspiracji  BOL/AK ps. „Jerzy”, „Wandalin” Kmdt Podokręgu Południowo-Wschodniego AK – Okręg AK Pomorze   Ur. 13 I 1894 we wsi Tulce-Leśniczówka pow. Chełm Lubelski, w rodzinie rolników,  syn Franciszka i Józefy z d. Jastrzębskiej. W latach 1903-1906 uczęszczał do  3 klasowej szkoły powszechnej w Sochocinie pow. Płońsk, a w 1913 ukończył Gimnazjum im. Św. Rocha Kowalskiego w Warszawie. W 1913 rozpoczął studia w Instytucie Rolniczym w Puławach. W wyniku wybuchu I wojny światowej 1 VIII 1914 po zaliczeniu 2 semestrów musiał przerwać studia. Powołany do służby wojskowej w armii rosyjskiej  i skierowany szkoły oficerskiej piechoty w Odessie. Po ukończeniu szkoły mianowano go 1 XI 1915 chor. piech., a do stopnia ppor. piech. awansowany  1 XII 1916. Następnie w okresie od XII 1916 do 1917 walczył w szeregach 197 pp w składzie 50 DP na froncie południowo-zachodnim w Małopolsce Wschodniej. Współorganizator i prezes Związku Wojskowych Polskich w tej dywizji. Od XII 1917 służy w formującym się pułku strzelców polskich w Odessie, którego d-cą był płk Skrzycki. Po rozwiązaniu pułku od IV 1918 służy we III Korpusie Polskim w Rosji , a następnie od XII 1918 w 4 DP gen. L. Żeligowskiego. W rejonie Odessy i na Krymie walczył z bolszewikami, potem z Ukraińcami  w ofensywie na Zbrucz  w szeregach 14 pp przemianowanego później na 29 pp. W V 1919 wrócił na stałe do kraju. Mianowany por. piech. 1 VI 1919. W latach 1919-1921 służył w Stanisławowie, potem od 1922 w 72 pp w Radomiu. Do stopnia kpt. sł. st. piech. awansowany 1 I 1928. Przeniesiony w 1928 do 62 pp w Bydgoszczy, gdzie pełni różne funkcje. Ukończył kurs dla oficerów piechoty w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Awansowany 1 I 1931 do stopnia mjr-a sł. st. st. piech. i mianowany kwatermistrzem pułku.  W 1934 przeniesiony z 62 pp do 34 pp na stanowisko d-cy batalionu. Z dniem 31 XII 1935 przeniesiony w stan spoczynku. W latach 1936-1939 mieszkał w Bydgoszczy. Działa aktywnie w Związku Oficerów rezerwy  i był kmdtem Hufca Pracy Junaków  w Fordonie. 21 VIII 1939 zmobilizowany do WP. Walczył z wrogiem w szeregach 62 pp w składzie 15 DP. W grupie rozbitków  z  15 DP dotarł w rejon Puław, gdzie dostaje się do niewoli niemieckiej, skład udało mu się uciec. Osiedla się we wsi Gocław Gm. Lubień Kujawski  pow. Włocławek u swego szwagra A. Bartczaka. W końcu 1939 przenosi się do Włocławka, gdzie mieszka przy ul. Reymonta. W I 1940 zorganizował lokalną organizację  konspiracyjną o nazwie Bojowa Organizacja Ludowa, której był kmdtem. W IV 1940 przeprowadza się do wsi Kaliski, w której współwłaścicielem składu Handlowo-Rolniczego był St. Turno. Pracuje jako weterynarz od v 1940 do V 1941. Zagrożony aresztowaniem przenosi się w V 1941 do wsi Gole, skierowany przez St. Turno do A. Skrzyckiego, rządcy majątku, gdzie pracuje jako nocny stróż, potem robotnik rolny. W latach 1942-1944 mieszka ponownie w Kaliskach, gdzie pracuje jako buchalter do aresztowania 21 I 1944. W VIII 1943 scalił BOL z AK. Początkowo oficer sztabu K. O. AK Pomorze  kmdt Podokręgu AK Południowo-Wschodniego. Od XI 1943-pełnił funkcję kmdta Inspektoratu Rejonowego AK Włocławek. Aresztowany przez gestapo 21 I 1944 w Kaliskach. Początkowo więziony w więzieniu we Włocławku. Torturowany . w końcu II 1944 przekazany do więzienia przy ul. Sterlinga w Łodzi. . 8 IX 1944 przekazany do więżienia  w Radgoszczy, skad 2 x 1944 zostaje wysłany transportem więźniów do KL Mauthausen. Wyzwolony 5 V 1945 przez wojsko amerykańskie w Vii 1945 powraca do Polski i zameldował się w Komisji Rehabilitacyjnej MON.  Zweryfikowany w stopniu ppłk-a piech. Mieszkał w Bydgoszczy. Pracuje jako agronom w majątku Kot k. Piły, a od 1946 do V 1950 w bydgoskiej Spółdzielni Spożywców jako kierownik personalny. Do 1948 do usunięcia był członkiem PPS. Od V 1950 na emeryturze. Do 1956 mieszka w Bydgoszczy potem w Radomiu  i od 1958 na terenie pow. Opoczno. Zmarł około 1970. Odznaczony: KN, SKZ z M, Źródło
A
26 Spychalski Józef
[1898-1944], członek POW, oficer sł. st. piech. WP, mjr [1934], PSZ na Zachodzie ppłk [1940] w konspiracji SZP/ZWZ/AK, cichociemny, płk [1942], ps. „Czarny”, „Gruda”,  „Grudzień”, „Jurand”, „Lawina”, „Luty”, „Socha”, „Soroka”, „Stryjek”, „Szary”, „Ścibor”, „Taran”, „Włast”, vel Józef Jurand , vel Józef  Dzierżyński, vel Jan Redowski,vel Maciej Samura, vel  Józef Szymański, vel Józef Szymborski.
D-ca wojewódzki SZP, k-dt Okręgu ZWZ Lublin X 1939-VII 1940, k-dt Obszaru II ZWZ IX – 17 XI 1940, k-dt Okręgu Kraków AK 1 IX 1942 – 24 III 1944.
Ur. 19 III 1898 w Łodzi, syn Józefa /majstra mechanika/ i Franciszki z d. Liśkiewicz. W 1914 ukończył Miejską Szkołę w Łodzi w zakresie 6 klas gimnazjalnych. Świadectwo dojrzałości uzyskał w 1916 w Gimnazjum im. St. Staszica w Warszawie. W 1915 zaangażował się w działalność niepodległościową  w Polskiej organizacji Wojskowej /POW/. Ukończy szkołę podoficerską POW. W końcu 1916 działa na terenie pow. Sieradz, gdzie zajmuje się tworzeniem oddziałów POW. Zorganizował kilka plutonów z których utworzono kompanię której obejmuje dowodzenie. Na przełomie 1917/1918 prowadził w Kuźnicy Błońskiej kurs dla członków POW. Pod ps. „Szary” zostaje mianowany z-cą kmdta Obwodu Sieradzkiego POW, potem na początku 1918 objął kierownictwo tego obwodu. Jesienią 1918 na rozkaz komendy Okręgu POW ścięto w rejonie Sieradza co dziesiąty słup telefoniczny co powoduje panikę wśród Niemców. Unika aresztowania przez Niemców. Urywa się na terenie Kalisza. Po powrocie do Sieradza 10 XI 1918 bierze udział w rozmowach załogą niemieckiego garnizonu w Sieradzu, który 11 XI 1918 złożył broń. Przejęte zostają wówczas urzędy i więzienie.  Obsadza członkami POW stację kolejową, gdzie w nocy dochodzi do walki z Niemcami. Uczestniczy czynnie w tworzeniu polskiej administracji. Skierowany do szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie- klasa „L”, gdzie przebywał w okresie od 03 I 1919-21 III 1919. Mianowany ppor. sł. st. piech. 21 III 1919. Przydzielony do 28 pp w Łodzi na stanowisko d-cy plutonu w I batalionie. Walczy na froncie wojny polsko-bolszewickiej  1919-1920 w szeregach 28 pp w składzie 10 DP m. in. na froncie białorusko-litewskim, na przedpolach Warszawy pod Radzyminem, potem na Wołyniu. Od XII 1920 do IV 1921 przebywał na kursie dowódców kompanii w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia Armii w Rembertowie. Zweryfikowany po wojnie w stopniu por. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. W latach 1921-1923 nadal służy w 28 pp na różnych stanowiskach. W końcu 1923 przeniesiony z 28 pp do 70 pp w Pleszewie, gdzie dowodzi m. in. plutonem, potem instruktor w Szkole Podoficerskiej w Chełmnie. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piech. 3 V 1926  z starszeństwem od 1 VII 1925. Przeniesiony do Kadry Oficerów Piechoty  od 01 IX 1927 do IX 1929 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz.-Komorowie, gdzie w latach 1927-1928 był instruktorem w 6 kompanii szkolnej, a w latach 1928-1929 oficer-wychowawca w 5 kompanii szkolnej. W latach 1929-1933 pełni funkcję kmdta Obwodowego PW  57 pp w Poznaniu. Awansowany  5 II 1934 do stopnia mjr-a sł. st. piech. z starszeństwem od 1 I 1934. Od III-XI 1934 dowodził batalionem w 57 pp. Przeniesiony jesienią 1934 z 57 pp do Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie na stanowisko wykładowcy taktyki piechoty na kursach unifikacyjnych. W 1935 przeniesiony na stanowisko d-cy I  batalionu w 55 pp w Lesznie. Mianowany 8 IV 1939 d-cą Batalionu Stołecznego w Warszawie. Funkcję obejmuje od 1 V 1939 . W kampanii wrześniowej 1939 walczy na czele batalionu w obronie Warszawy. Po kapitulacji Warszawy nie poszedł do niewoli. Zaprzysiężony do konspiracyjnej organizacji SZP. 10 X 1939  zgodnie z rozkazem d-cy gł. SZP udał się do Lublina z zadaniem zorganizowania tam Dowództwa Wojewódzkiego SZP oraz struktur terenowych. Położył duże zasługi w rozwój organizacji niepodległościowej SZP/ZWZ na tym terenie. Po wykonaniu tych  zadań dowodzi Okręgiem Lubelskim SZP/ZWZ do VII 1940. Przeniesiony następnie do KG ZWZ w Warszawie. Z dniem  1 VII 1940 mianowano go ppłk sł. st. piech. W końcu VIII 1940 zostaje  wyznaczony na organizatora i kmdta Obszaru II ZWZ /Białystok/. POo zorganizowaniu ekipy 20 X 1940  razem z rtm. ? Janem Szlaskim /Jan Szulc/ kpt. W. Liniarskim  i st. sierż. K. Gumowskim  dotarł szlakiem przerzutowym przez Ostrów Maz., Zakrzew, Zambrów do wsi Dąb Wielki w rejonie Kołak Kościelnych do m. p. p.o. kmdta Okręgu ZWZ Białystok ppor. A. Gilewskiego „Nieczuja”. Po wstępnej inspekcji terenu wysyła do KG ZWZ meldunek o sytuacji na tym terenie. Aresztowany przez funkcj. NKWD 12 XI 1940  podczas przeprowadzania inspekcji  razem z p por. A. Iglewskim we wsi Morusy k. Tykocina, gdzie spędzali nocleg na kwaterze konspiracyjnej.  Przewieziony do siedziby NKWD w Białymstoku potem do Mińska, gdzie go osadzono w miejscowym więzieniu. Po licznych przesłuchaniach przewieziony do więzienia na Łubiance w Moskwie, gdzie wymuszano n nim spisanie swej działalności. Na początku Vi 1941 stanął  prze Kolegium Wojskowym Sądu Najwyższego ZSRR pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Niemiec oraz organizowania organizacji podziemnej i prowadzenia działalności dywersyjno-sabotażowej. Od zarzutu szpiegostwa uwolniony, ale zostaje za pozostałe czyny skazany na karę śmierci. Taki sam wyrok otrzymał A. Iglewski. Zmuszony do napisania podania o ułaskawienie. Po nalocie samolotów niemieckich na Moskwę  w końcu VIII 1941 zostaje zwolniony z więzienia. Następnie służy w Armii Polskiej w ZSRR. 6 I 1942 przybył droga lotniczą do Wlk. Brytanii. Pozostaje w dyspozycji sztabu NW do IV 1932. Awansowany 06 III 1942 do stopnia płk-a sł. st. piech. Dążył do powrotu do kraju. Przeszedł przeszkolenie na kursie spadochronowym. Gen. W. Sikorski osobiście odprawia go do kraju jako swego oficera łącznikowego do gen. S. Roweckiego kmdta AK z przekazaniem osobistym instrukcji tajnej dla d-cy AK. W nocy z 30/31 III 1942 odbył skok na teren placówki odbiorczej „Błoto”  pod Podstolicami  w rejonie Tłuszcza.  Po dotarciu do Warszawy przebywa na aklimatyzacji w Warszawie, potem w Milanówku, gdzie leczył rany odniesione podczas skoku.  Do X 1942 pełnił w zasadzie niesprecyzowaną funkcję  pozostając w dyspozycji kmdta KG AK. Mianowany w z dniem 01 XI 1942 kmdtem Okręgu AK Kraków, którym kierował do aresztowania w 24 III 1944 w Krakowie. Oficjalnie był zatrudniony jako buchalter w Hurtowni Farb i Chemikalia „Farbowa” przy ul. Długiej w Krakowie prowadzonej przez F. Ponickiego. Więziony w siedzibie gestapo, potem na Montelupich. Próba jego zbrojnego uwolnienia nie doszła do skutku. Podobno zostaje wywieziony 27 VII 1944 do obozu w Gross Rosen, potem w obozie w Sachsenhausen, gdzie został zamordowany w VIII 1944 po wybuchu Powstania Warszawskiego.
Odznaczony: VM kl. 5 nr 4967, VM kl. 4 nr 00069; KW KN, ZKZ z M i innymi medalami.
Żonaty od 1927  z Eleonorą z Olszewskich /1900-1989/ dziennikarką. Więziona w l. 1950-1954 przez UB. Miał syna Jędrzeja /ur. 14 VII 1927 w Jarocinie  + 10 V 1984 w W-wie. inż., córkę Agnieszkę /ur. 02 IX 1931 w Poznaniu/ śpiewaczkę operową. Źródło
W
27 Szczurek-Cergowski Jan W
28 Świtalski Marian /Maria/ Michał Jan
[1900-1958] kpt. sł. st. piech. WP [1933], w konspiracji ZWZ/AK/AKO/DSZ, działacz WiN,  mjr [1942], ppłk [1944], ps. „Juhas”, „Profesor”, „Sulima”, „Szczuka”, vel Marian Kaszycki, vel Marian Kowalski.
Prezes Okręgu Białystok WiN X 1945-31 XII 1946.
Ur. 09 IV 1900 we Lwowie w rodzinie inteligenckiej o tradycjach patriotyczno-niepodległościowych, syn Józefa i Heleny z d. Chądzyńskiej. Do 1918 uczęszczał do gimnazjum we Lwowie. Był członkiem młodzieżowej  szkolnej organizacji niepodległościowej. Od jesieni 1918 bierze udział  w walkach w obronie Lwowa. Od 1919 do IX 1920 w szeregach 1 Pułku Strzelców wielkopolskich /przemianowanego 10 XII 1919 na 55 pp/uczestniczy w walkach na froncie wojny polsko-ukraińskiej, potem na froncie białorusko-litewskim wojny polsko-bolszewickiej. Walczył m. in. z bolszewikami pod Bobrujskiej i Mińskiem Litewskim. Od IX 1920 do VIII 1921 w Szkole Podchorążych Piechoty. Awansowany do stopnia ppor. sł. st. piech. 01 VIII 1921.Następnie nadal służy w 55 pp. Po wojnie zweryfikowany w stopniu ppor. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. W końcu 1922 skierowany  zorganizowany w DOK VI we Lwowie kurs dokształcający dla młodszych oficerów, który ukończył w 1923.w 1923 na własną prośbę przeniesiony do rezerwy z przydziałem do 55 pp. Ukończył w 1923 kurs Wyższej Szkoły Handlowej we Lwowie. Następnie pracuje do 1925 jako handlowiec. Mieszkał w tym kresie czasu we Lwowie. Na początku 1925 powołany do służby czynnej w WP z przydziałem do 19 pp we Lwowie. Z dniem 01 II 1925 awansowany do stopnia por. sł. st. piech. W 19 pp pełni różne funkcje m. in. d-ca plutonu, kompanii. Do stopnia kpt. sł. st. piech. Awansowany 1 I 1933. rozkazem MSWoj. Z dniem 2 V 1935 zostaje przeniesiony z 19 pp do Korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem do Baonu KOP Borszczów na stanowisko d-cy kompanii granicznej. 5 IX 1936 przeniesiony zostaje z Baonu KOP Borszczów do Baonu KOP „Sejny”   na stanowisko d-cy 1 kompanii granicznej. Od 4 VIII -19 IX 1938 przebywał na kursie unifikacyjno0doskonalającym dla kapitanów w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Po ukończeniu kursu powraca do macierzystego batalionu. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku d-cy kompanii w składzie Zgrupowania ppłk-a  M. Osmoli w składzie SGO „Narew” osłaniającej pogranicze z Prusami Wsch. I Litwą od Niemna na Północ.06 IX 1939 jego baon zostaje przesunięty w rejon Suwałk. 17-18 IX 1939 dowodził kompanią w walce z patrolami niemieckich motocyklistów. Od 19 IX do 24 IX 1939 walczy w rejonie Kanału Augustowskiego i Sopoćkiń z Sowietami. Następnie wraz z baonem wycofał się do puszczy Augustowskiej, a 24 IX 1939 przekracza granicę polsko-litewską. Internowany w obozie jenieckim w Olicie, skąd w połowie XI 1939 uciekł. 24 XI 1939 powraca na Suwalszczyznę i tam się ukrywa. W I 1940 podejmuje działalność konspiracyjną. Tworzy zręby niepodległościowej organizacji konspiracyjnej o nazwie „Legion Nadniemeński”, którego kadra wywodziła się głównie z byłych wojskowych zamieszkałych na tym terenie. W tym okresie czasu posługiwał się dokumentami na nazwisko Marian Kaszycki. Prowadzona przez niego działalność zwróciła uwagę gestapo co zmusiło go do częstego zmieniania miejsc pobytu. Na początku 1941 gestapo przeprowadza masowe aresztowania wśród konspiratorów z różnych organizacji niepodległościowych działających na tym terenie w tym wśród ZWZ i „Legionu Nadniemeńskiego”. Z częścią swoich współpracowników, którzy unikają aresztowania wstępuje do ZWZ. Po aresztowaniu przez Niemców ppor. cz. w.  Ksawerego Rukata – kmdta Obwodu ZWZ Suwałki zostaje 10 V 1941 mianowany kmdtem Obwodu ZWZ Suwałki. Pod ps. „Profesor” odbudowuje siatkę konspiracyjną obwodu. W końcu VIII 1941 zagrożony aresztowaniem przekazuje obwód ppor. K. Ptaszyńskiemu Zarembie”, a następnie przeniesiony do  dyspozycji  kmdta Okręgu ZWZ/AK Białystok. Od II 1942 pełni funkcję szefa Oddziału I /organizacyjnego/K.O AK Białystok, a następnie Oddziału III  /wyszkolenia/, które organizował od podstaw. 22 X 1942 około godz. 16. 00 zostaje aresztowany przez agentów gestapo w lokalu konspiracyjnym przy ul. Sosnowej w Białymstoku, gdzie odbywała się odprawa konspiracyjna. Wraz z nim aresztowano m. in. mjr-a Stefana Fijałkowskiego Bacę” - szefa sztabu okręgu, kpt. Stanisława Jacynę „Piłę” - szefa saperów. Przewieziony do więzienia przy ul. Sienkiewicza w Białymstoku. W nocy z 31 X 1942 na 1 XI 1942 został uwolniony z więzienia w przeprowadzonej akcji z udziałem Z. Rećki Lew”, który był tam zatrudniony jako strażnik i tłumacz. Po uwolnieniu ukrywał się w melinach konspiracyjnych na terenie okręgu i kontynuował działalność konspiracyjną na stanowisku szefa Oddziału Iii KOB AK. 11 XI 1942 awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piech.  Współpracy  z mjr St. Fijałkowskim organizował kursy konspiracyjnych szkół podoficerskich i podchorążych rezerwy piechoty. Od IV do IX 1944 pełnił funkcję szefa Oddziału I KOB AK. W ramach akcji „Burza” przewidywany był na stanowisko szefa sztabu odtwarzanej w okręgu 28 DP AK. Od VI-VIII 1944 przebywał na terenie Inspektoratu Mazowieckiego przy oddziale partyzanckim AK  dowodzonym przez z-cę inspektora IR Mazowieckiego kp. rez. piech. Michała Dziejmę utworzonym z żołnierzy osłony sztabu okręgu i Kedywu. Brał udział w potyczce z Niemcami pod Undami. Po wejściu wojsk sowieckich na teren okręgu pozostaje nadal czynny w konspiracji. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. piech. z starszeństwem od 11 XI 1944.Następnie  pełni funkcję szefa Oddziału IV /kwatermistrzostwo/ w sztabie KOB AK. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK i przemianowaniu AK na AKO od II 1945 czynny w konspiracji AKO na tym samym stanowisku. W III 1945 po aresztowaniu ppłk-a St. Fijałkowskiego zostaje przez płk-a W. Liniarskiego – przewodnika Okręgu AKO Białystok przewodnikiem Oddziału III sztabu OB AKO. Od VIII 1945 pełni funkcję z-cy kmdta okręgu. Po utworzeniu we IX 1945 Zrzeszenia WiN pełni funkcję z-cy prezesa Okręgu WIN Białystok mjr-a St. Sędziaka. Po przeniesieniu mjr-a St. Sędziaka do Warszawy od 13 X 1945 do 31 XII 1946 pełni funkcję prezesa Okręgu WiN Białystok. W tym czasie zgodnie z jego rozkazem oddziały samoobrony w obwodach prowadziły działania zbrojne przeciwko władzom komunistycznej. Zlikwidowano wówczas wielu agentów UB i NKWD. Nakazał likwidację ppor. cz. w. Kawalera VM  kasjera KOB AK/AKO-DSZ Ksawerego Sasinowskiego „Rybaka” oskarżając go o defraudację części funduszy organizacyjnych, które przeznaczył na wykupienie z więzienia płk-a W. Liniarskiego. W VIII 1946 na spotkaniu w warszawie z w. Kwiecińskim i St. Sędziakiem przedstawił żonę „Mścisława” Irenę Liniarską jako osobę , która zagraża strukturom organizacji WiN w okręgu, ponieważ kontaktuje się z urzędnikami MBP w Warszawie. Doprowadził do wydania rozkazu jej likwidacji w Warszawie przez Z. Rećkę w 1946. Zatrzymany w nocy z 31 XII 1946 na 1 I 1947 w mieszkaniu mjr-a E. Filochowskiego „Sana” - prezesa Inspektoratu Mazowieckiego WIN-  Okręg  WIN Białystok. Umieszczony w areszcie MBP , go poddano intensywnym przesłuchaniom. Podczas przesłuchania ujawnił miejsce i czas odprawy Zarządu Głównego WiN, co spowodowało dalsze aresztowania. 9 I 1947 brał w więzieniu mokotowskim udział wraz z K. Czarnockim  i W. Kwiecińskim w rozmowach z funkcj. MBP. Efektem tych rozmów była wydana 29 I 1947 odezwa  z wezwaniem do ujawnienia się. W III 1947 zwolniony z więzienia wyjechał na teren Okręgu Białystok Win , gdzie nawiązał kontakty z p. o. Prezesem Okręgu W. Brzeskim „Socha” oraz następnym p. o. prezesem okręgu J. Ochmanem, których przekonał do ujawnienia się całego okręgu WiN. Nadzorował przebieg ujawniania na tym terenie. Osobiście ujawnił się 22 IV 1947 w WUBP Białystok. Po zakończeniu ujawnienia wyjechał do Warszawy, gdzie zamieszkał  na stałe. W latach 1947-1950 pracował jako magazynier, a potem kierownik działu sprzedaży w Centrali Handlowo-Technicznej Rzemiosła i Przemysłu Prywatnego, potem jako kierownik inwestycji w Zakładach Prefabrykacji Państwowego Przedsiębiorstwa Wydzielonego. 22 X 1950 zatrzymany w Warszawie przez funkcj. UB i uwięziony. Przewieziony do aresztu WUBP w Białymstoku. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Białymstoku. Wyrokiem WSR Białystok z 31 I 1952 , sygn. Akt Sr 14/1952 został skazany na karę 10 lat więzienia. Więziony w ZK Białystok i w Warszawie. Na sutek złego stanu zdrowia został warunkowo zwolniony z więzienia 23 XII 1954. Mieszkał  w Warszawie, gdzie zmarł 24 II 1958.Pochowany na Cmentarzu Powązki w Warszawie.
Żonaty z Zofią Kołakowską. Z tego związku miał córkę Annę i synów: Andrzeja, Jerzego i Stanisława.
Odznaczony: VM kl. 5, KW2x,SZ z M, MN, medalem Pamiątkowym za 'wojnę 1918-1921.
Źródło
A
29 Tabaczyński Tadeusz Juliusz
[1896-1971], legionista, oficer sł. st. piech. WP, ppłk[1938], w SZP/ZWZ/AK ps. „Grabowski”, „Kurp”, „Mazur”, „Soć”, „Zenit”, vel Grabicz /LP/, Królikowski, vel Bronisław Rulka
Ur. 04 IV 1896 w Koluszkach k. Łodzi, syn Stanisława i Izabelli z d. Wołczyńskiej. Uczęszczał do prywatnego gimnazjum im. J. Dąbrowskiego w Piotrkowie Tryb., gdzie do 1914 ukończył 6 klas. We IX 1914 zgłosił się ochotniczo w Myszkowie w Zagłębiu Dąbrowskim, gdzie mieszkał, do pomocy oddziałom legionowym. Początkowo jako kurier przewoził pocztę i „bibułę” oraz współpracował z emisariuszem I Brygady Legionów Karolem Chęcińskim. Od połowy II do połowy III 1915 odbywał przeszkolenie wywiadowcze w oddziale kpt. Świętopełka w Zagórzu, potem od 20 III 915 do 17 VII 1917 żołnierz 5 pp LP. Internowany przebywał do 14 VII 1918 w obozie w Szczypiornie. Po zgłoszeniu się w VII 1918 do Polskiej Siły Zbrojnej zostaje skierowany do szkoły podoficerskiej. Jednocześnie nawiązał kontakt z POW w Częstochowie. 10 XI 1918 bierze udział w rozbrajaniu Niemców w Warszawie. Następnie w WP służy w stopniu kpr. W 7 pp Leg. Od XII 1918 instruktor w kompanii szkolnej 32 pp., a od 1 IV 1919 służył w 33 pp. 1 III 1919 mianowany ppor. piech. Bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. dowodził plutonem, potem kompanią. Od połowy V do VII 1921 był doradcą technicznym w 3 pułku katowickim  w Iii Powstaniu Śląskim. Walczył m. in. Pod Górą Św. Anny. Zweryfikowany w 1921 w stopniu por. sł. st. Piech. Z starszeństwem od 1 VI 1919.  Po powrocie do 33 pp dowodził kompanią. Od 02 VIII 1922 dowodził szkołą podoficerską przy 33 pp. Do stopnia kpt. awansowany 1 VII 1923. W latach 1923-1928 służył w 71 pp w Zambrowie gdzie pełni różne funkcje. W okresie 1928-1931 był wykładowcą i d-cą kompanii w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz.-Komorowie. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piech. 1 I 1931. w 1931 przeniesiony na stanowisko   d-cy batalionu w 85 pp. Od 1 II 1935 był wykładowcą w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Awansowany 19 III 1938 do stopnia ppłk-a sł. st. piech. W XII 1938 mianowany kmdtem Centralnej Szkoły Podoficerskiej KOP w Osowcu. Jednocześnie d-c twierdzy Osowiec k. Grajewa. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku d-cy Grupy „Osowiec” w skład której wchodziły utworzony z sił Szkoły Podoficerskiej KOP w Osowcu 135 pp i kilka mniejszych oddziałów. Stanowiły one część sił SGO „Narew”. Walczy w obronie Grajewa. Natomiast I baon zaatakował Prostki na terenie Prus Wschodnich. Wraz z 135 pp zostaje skierowany 13 IX 1939 na odsiecz Lwowa. Po dotarciu na Wołyń  wobec agresji sowieckiej pułk przeszedł przez Bug i dołączył do 50 DPRez. W składzie SGO „Polesie”. Dowodził przejściowo utworzoną brygada piechoty. Walczył pod Kockiem. po kapitulacji SGO Polesie” 6 X 1939 zgrupowanie zostaje rozwiązane. Unika niewoli i podejmuje działalność konspiracyjną. Jako emisariusz SZP/ZWZ zajmował się organizacją struktur konspiracyjnych na terenie Ciechanowa na Mazowszu. Od II-VIII 1940 oficer w sztabie Okręgu Warszawa-Województwo ZWZ. Od VIII 1940 do X 1940 dowodził II Inspektoratem ZWZ – obwody Ciechanów-Płońsk w Podokręgu Północ krypt. „Olsztyn”, „Tuchola”, „ Królewiec”, „Garbarnia”. Od X 1940 do III 1943 pełni funkcję kmdta Podokręgu „Północ”. Podokręgiem dowodził z Warszawy. W wyniku konfliktu z z-cą terenowym doszło do rozłamu w sieci terenowej podokręgu. W efekcie duża część konspiratorów przeszła do NSZ. W III 1943 przeniesiony do Obszaru Lwowskiego. Przewidywany na stanowisko kmdta Okręgu AK Stanisławów obejmuje ostatecznie funkcję z-cy kmdta Okręgu Lwów AK. Funkcję pełnił od 9 VII -10 VIII 1943 kiedy zostaje aresztowany przypadkowo przez Niemców. Więziony przez 2 miesiące w więzieniu przy ul. Łąckiego. Nie został rozszyfrowany jako oficer AK. Wywieziony w X 1943 do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, skąd został wywieziony do obozu w Buchenwaldzie, a od I 1944 w obozie w Gross-Rosen, gdzie był d-cą obozowej konspiracji. 8 I 1945 przewieziony do obozu w Mittelbau-Dora, potem do Bergen-Belsen. 15 IV 1945 zostaje uwolniony z obozu przez wojska kanadyjskie. Jako ciężko chory przebywał w szpitalach w Celle i w Hanowerze. Od 30 IX 1947 przebywa w Londynie, potem n leczeniu w Polish Hospital w Penley. Do Polski powrócił 18 XI 1965 jako inwalida przywieziony przez syna Andrzeja i zamieszkał w Otwocku. Zmarł 8 VII 1971 w Warszawie. Pochowany na Cmentarzu Powązki w Warszawie.
Odznaczony: VM kl. 5 i 4, KW, ZKZ, ZKZ z M, KN
Żonaty Zofią Wnorowską /1904-1932/, sanitariuszka w 1920w obronie Lwowa. Miał z tego związku syna Sławomira/1924/, żołnierza AK, powstańca warszawskiego  i syna Andrzeja /1929/, żołnierza 1 DPanc. gen. S. Maczka, ekonomista.
Źródło
A
30 Teodorczyk Roman A
31 Wiktorowski Antoni A
32 Zajączkowski Zdzisław Aleksander
1894-1974], legionista, oficer sł. st. piech. WP, płk [1938], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Cieślak”, „Grzywa”, „Ksawery”, „Orzech” vel Zdzisław Lesiński
Kmdt Okręgu Warszawa – Miasto ZWZ II 1940 - IX 1941.
Ur. 20 III 1894 w Krakowie. Syn Aleksandra /technika budowlanego/ i Marii z d. Markiewicz. Po ukończeniu szkoły ludowej i wydziałowej od 1909 do 1913 uczył się w Seminarium Nauczycielskim Męskim w Krakowie, gdzie otrzymał w VI 1913 świadectwo dojrzałości. Od początku 1914 należał do Polskich Drużyn Strzeleckich, a od VIII 1914 służył w V batalionie 5 pp Leg. Ranny 10 VII 1915 w boju pod Urzędowem. W XII 1915 awansował do stopnia sierż. i objął dowództwo plutonu. Walczył na szlaku bojowym Legionów Polskich od walk na Kielecczyźnie do walk na Wołyniu. W X 1916 wraz z 5 pp Leg. wycofany z frontu do Baranowicz, skąd 5 pp Leg. przetransportowano do Pułtuska. Następnie na kursie oficerskim 5 pp Leg. w Ostrowi Mazowieckiej, który ukończył w pierwszej połowie1917. Po kryzysie przysięgowym w VII 1917 internowany i następnie we IX 1917 wcielony do armii austriackiej. W szeregach 95 pp , potem 35 pp walczył na froncie włoskim. W V 1918 zdezerterował i przybył do Warszawy, gdzie działa w PPS, pogotowiu Bojowym i jako instruktor Milicji Ludowej. Od I 1919 w stopniu ppor. sł. st. piech. WP z przydziałem do 5 pp Leg., gdzie dowodził kolejno plutonem. Uczestnik odsieczy Lwowa I –II 1919. Następnie bierze udział w szeregach 5 pp Leg. w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Od 20 IV 1920 dowodzi kompanią. Awansowany do stopnia por. sł. st. 01 V 1920. Po wojnie nadal w 5 pp Leg. Zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu kpt. sł. st. z starszeństwem 1 VI 1919. W 1921 ukończył kurs doszkalający dla młodszych oficerów. Od VI 1921 dowodzi batalionem sztabowym, a od X 1921 II batalionem 5 pp Leg. Od I do III 1923 dowodził grupą „Izabelin” na granicy polsko-litewskiej, po czym powraca do 5 pp Leg. w Wilnie, gdzie dowodzi kompanią, potem batalionem. W VII 1924 przeniesiony do Inspektoratu Armii nr 1 w Wilnie. Awansowany do stopnia mjr sł. st. piech. 15 VIII 1924. W V 1925 powraca do 5 pp Leg. na stanowisko d-cy batalionu, a od XI1926 pełni funkcję kwatermistrza. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. piech. 1 I 1930. Od I 1930 zastępca d-cy 7 pp Leg. w Chełmie. W 1933 ukończył w Centrum Wyszkolenia Piechoty kurs dla dowódców pułków, po czym od 1933 zastępca szefa Departamentu Piechoty MSWoj. w Warszawie. W I 1936 mianowany d-cą 72 pp w Radomiu. Ukończył w 1936 kurs informacyjny. W I 1939 przeniesiony do KOP z przydziałem na stanowisko d-cy 3 pułku KOP „Głębokie. Awansowany 19 III 1939 do stopnia płk sł. st. piech. Pułkiem dowodził w czasie kampanii wrześniowej 1939, a potem odcinkiem „Augustów” w składzie SGO „Narew”. 13 IX 1939 3 pułk KOP został skierowany do Lwowa, ale nie dotarł tam. 20 IX 1939 jego pułk zlikwidował oddział sowieckich dywersantów w miasteczku Kołki. W dniach 21 – 23 IX 1939 toczył zacięte walki z Armią Czerwoną w rejonie Borowicze – Hruziatyn - Nawóz na Wołyniu. Wobec przewagi nieprzyjaciela 23 IX 1939 w rejonie wsi Radoszyn pułk skapitulował. Udało mu się zbiec, lecz wkrótce dostaje się do sowieckiej niewoli. Podawał się za sierż. WP. Udało mu się jednak w końcu XI 1939 zbiec z niewoli i przedostać do Lwowa, gdzie od XII 1939 działa w konspiracji ZWZ na stanowisko I zastępcy k-dta Obszaru nr 3 ZWZ-1. W II 1940 wyjechał przez Kraków do Warszawy, gdzie od II 1940 objął komendę Okręgu ZWZ Warszawa – Miasto. W IX 1941 jako zwolennik sanacji przeniesiony na stanowisko inspektora KG ZWZ-AK, gdzie używał ps. „Orzech”. Związał się wówczas z Konwentem Organizacji Niepodległościowych. Był jednym z organizatorów akcji ekspropriacyjnej w Centrali Banku „Społem” 13 I 1943 w Warszawie, podczas której skonfiskowano 387 tys. zł. W ramach Odtwarzania Sił Zbrojnych przewidywany na d-cę 22 DP w Podokręgu Rzeszów AK, ale stanowiska nie objął, ponieważ w VII 1944 Przeworsk, skąd miał dowodzić 22 DP AK został zajęty przez sowietów. Powrócił wówczas do Warszawy, gdzie dotarł 31 VII 1944. Brał udział od 01 VIII 1944 jako zwykły żołnierz w Powstaniu Warszawskim, nie zdołał, bowiem nawiązać kontaktu z KG AK. Ranny w nogę, przebywał w szpitalach w Pruszkowie i Milanówku, a potem został ewakuowany do Stryszowa k/Kalwarii Zebrzydowskiej. Od 1945 do 1948 mieszkał przy ul. Juliusza Lea w Krakowie, gdzie najpierw prowadził firmę „Spółka wydawnicza żurnali i mód”, a potem do 14 X 1948 był członkiem zarządu Spółki z o.o. Transport Towarowy „Ruch”. W VI 1945 został aresztowany przez UB i przewieziony do więzienia mokotowskiego w Warszawie, ale 19 IX 1945 na podstawie amnestii zwolniony z więzienia mokotowskiego. W 1947 przez kilka miesięcy był członkiem PPS, ale został z niej usunięty. W XI 1948 zostaje ponownie aresztowany przez UB i uwięziony. Przyznał się wówczas do używania fałszywych dokumentów na nazwisko Zdzisław Lesiński. Po zwolnieniu 27 I 1949 powraca do rodowego nazwiska. W VIII 1949 podjął pracę w Państwowym Budownictwie Elektrycznym w Krakowie jako starszy referent. 21 IX 1950 zostaje aresztowany przez UB pod zarzutem współpracy z WiN. 25 IV 1951 odbyła się pierwsza rozprawa przed WSR Kraków. Sądzony przez WSR w składzie kpt. Tadeusz Makowski – przewodniczący i st. szer. Władysław Fiucek i st. szer. Zygmunt Fantsmann jako ławnicy. Rozprawę jednak sąd odroczył, by jako świadka przesłuchać ponownie Franciszka Niepokulczyckiego na okoliczność kontaktów z WiN. Kolejna rozprawa odbyła się 21 VIII 1951. Przewodniczył sędzia mjr Mikołaj Tołkan, ławnikami byli strz. Henryk Korczyk i Tadeusz Rybka. Oskarżał prokurator Aleksander Duszyński, bronił mecenas Zygmunt Rogowski. Wyrok zapadł 27 VIII 1951. Skazany przez WSR w Krakowie, sygn. Akt Sr.329/51 na 6 lat więzienia, łagodząc na podstawie amnestii z 22 II 1947 tę karę do lat 3 z zaliczeniem aresztu śledczego. Po uprawomocnieniu się wyroku zostaje 28 X 1951osadzony w ZK w Wiśniczu, gdzie był więziony do 20 X 1953. Zwolniony z więzienia 20 X 1953, pracował najpierw krótko w Krakowskich Zakładach Wyrobów Rymarskich, a potem od 17 XI 1954 w Zakładzie Energetycznym Kraków – teren m. in. jako główny magazynier, referent zaopatrzenia i starszy zaopatrzeniowiec, do czasy przejścia na rentę 30 IV 1964. We IX 1956 wystąpił z prośbą do ówczesnej minister sprawiedliwości Zofii Wasilkowskiej o rewizję nadzwyczajną swojego wyroku. W dniu 21 XI 1956 decyzją Prokuratora Generalnego został ułaskawiony.
Żonaty z Lucyną z d. Kościesza, dzieci nie mieli.
Zmarł w Krakowie 23 XI 1974.
Odznaczony: VM kl. 5, KW 4x/1922/, Orderem Odrodzenia Polski 5 kl., /1928/, KN /1931/
Źródło
A
33 Ziemski Karol W
34 Veli Bek Jedigar A