Bronisław Pietraszewicz

Bronisław Pietraszewicz

Bronisław Pietraszewicz ( ur. 16.03.1922 w Duniłowiczach, zm.04.02.1944 w Warszawie) – członek Szarych Szeregów, dowódca I plutonu oddziału „Pegaz”, ps. Lot, Ryś, Bronek.

Okres przed II wojną światową

Urodził się w Duniłowiczach w województwie nowogródzkim jako syn Włodzimierza i Anny z Ratomskich. W 1924 rodzina przeniosła się do Warszawy, gdzie jego ojciec otrzymał pracę w Głównym Urzędzie Miar. Zamieszkali na Żoliborzu, od 1928 r. na parterze domu przy ul. Słowackiego 38/46.
Najpierw uczył się w szkole Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół dzieci, a od 1934 r. w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. ks. Józefa Poniatowskiego, którego nie ukończył do 1939 r.

Okres konspiracji

We wrześniu 1939 r. w kompanii Przysposobienia Wojskowego, trafił do Gródka Jagiellońskiego, skąd samotnie powrócił do Warszawy.
W pierwszych miesiącach okupacji pracował przy rozbiórce zniszczonych domów. W 1940 r. na tajnych kompletach zdał maturę, po czym rozpoczął naukę w Szkole Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda.
Gdy powstał żoliborski krąg PET-u, jednym z pierwszych i najaktywniejszych jego członków był Bronek, który nie tylko uczęszczał regularnie na wszystkie spotkania, ale sam przygotowywał referaty i zabierał głos w dyskusjach. Główny twórca tej organizacji Bolesław Srocki napisał o nim: „ Zewnętrznie nie wyglądał na bohatera. Niewysoki, szczupły (...), o śniadej cerze, ciemno i gładko zaczesanych włosach, piwnych oczach pod silnie zarysowanymi brwiami, sprawiał wrażenie nieco wybuchowego i upartego, skłonnego do dysput i polemik teoretyka-intelektualisty. Zdolności jego jako żołnierza i dowódcy były swego rodzaju niespodzianką.”
Był jednym z inicjatorów i głównych wykonawców tzw. akcji megafonowej w dniu święta narodowego 3 maja 1943 na placu Wilsona. Tego dnia grupa pod dowództwem Stefana Rodkiewicza „Lecha” podłączyła zamaskowanym przewodem do telefonicznej szafki rozdzielczej jeden z ulicznych głośników niemieckiego Urzędu Propagandy (tzw. szczekaczkę), urządzając w jednym z pobliskich mieszkań studio nadawcze. O godz. 18.00 przez szczekaczkę nadano poprzedzoną polskimi melodiami wojskowymi 15-minutową audycję składającą się z Roty Marii Konopnickiej i patriotycznego przemówienia zakończonego Mazurkiem Dąbrowskiego. Polskiego hymnu wysłuchało kilkuset zgromadzonych na placu Wilsona ludzi, a informacja o żoliborskiej audycji błyskawicznie obiegła całe miasto.
2 lutego 1943 wziął udział w ewakuacji materiałów i przedmiotów z opieczętowanego przez Gestapo mieszkania rodziny Błońskich przy ul. Brackiej 23.
W 1943 porzucił studia i rozpoczął kurs w szkole podchorążych "Agricola" . Po dołączeniu PET-u do Szarych Szeregów najpierw należał do Grup Szturmowych, a potem przeszedł do oddziału dywersji "Agat" (potem "Pegaz"). W listopadzie 1943 r. objął dowództwo I plutonu „Agatu.” Odważny, opanowany, z wrodzonym poczuciem odpowiedzialności za powierzoną pracę i podwładnych, o ujmującym stosunku do ludzi, cieszył się głębokim zaufaniem swoich przełożonych i kolegów. Znajdujące się przy ul. Słowackiego mieszkanie jego rodziców, z którymi mieszkał, było często wykorzystywane na konspiracyjne spotkania. W 1943 w mieszkaniu odbyła się uroczystość złożenia przez grupę członków „Agatu” przysięgi wojskowej. Wprowadził także do konspiracji swoją młodszą siostrę, Helenę Pietraszewicz-Dubiczyńską, ps. „Wrona”. Aby pomóc finansowo rodzinie, pracował nocami jako stróż w kawiarni „Jaskółka” przy ul. Krechowieckiej.
Brał udział w rozpoznaniu terenu do akcji pod Celestynowem, a 27 maja 1943 uczestniczył w akcji „Sól”, której celem było zdobycie z magazynów fabryki Kijewski, Scholtze i Spółka przy ul. Siarczanej 6 na Targówku chloranu potasu, niezbędnego do produkcji materiałów wybuchowych. Kontrolowana przez Niemców warszawska fabryka była jedynym producentem tej substancji na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Zdobyto 21 beczek chloranu potasu i 10 beczek tlenku żelaza.
7 września 1943 uczestniczył w akcji specjalnej na SS-Oberscharführera Franza Bürkla.
1 lutego 1944 dowodził akcją Kutschera, której celem było wykonanie wyroku śmierci na Dowódcy SS i Policji na dystrykt warszawski SS-Brigadeführerze Franzu Kutscherze. Był także pierwszym wykonawcą wyroku.
W czasie akcji został postrzelony w brzuch. Został ewakuowany z pola walki przez Kazimierza Sotta "Sokoła" i Zbigniewa Gęsickiego "Junę" wraz z rannym Marianem Sengerem "Cichym", został przewieziony przez ul. Chopina, Kruczą, Bracką, Zielną i Graniczną do Szpitala Maltańskiego, jednak wobec ciężkiego stanu zalecono przetransportowanie go do Szpitala Praskiego, który mieścił się wówczas przy ul. Sierakowskiego. W wyniku akcji na moście Kierbedzia, w wyniku której zginęli "Sott" i "Juno", miejsce przebywania "Lota" zostało zdekonspirowane. Nadzorujący całą akcją Adam Borys "Pług" za pośrednictwem Marii Stypułkowskiej "Kamy" i Elżbiety Dziębowskiej "Dewajtis" zorganizował grupę, która po południu ewakuowała rannych "Lota" i "Cichego" ze Szpitala Praskiego. Po sześciogodzinnej operacji przewieziono go najpierw do szpitala Szkoły Pielęgniarek, a potem do Szpitala Wolskiego. Tam zmarł 4 lutego 1944 roku.
Został pochowany w tajemnicy w obecnym miejscu, w kwaterze batalionu „Zośka” (A-20) na warszawskim Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
Bronisław Pietraszewicz

Bronisław Pietraszewicz


Odznaczenia i upamiętnienie

Rozkazem nr 267/BP z dnia 25 marca 1944 Komendant Główny Armii Krajowej nadał pośmiertnie Bronisławowi Pietraszewiczowi Order Virtuti Militari V klasy i awansował go do stopnia podporucznika czasów wojny.
Na ścianie domu przy ul. Słowackiego 38/46, w którym w latach 1923-1944 mieszkał Bronisław Pietraszewicz, znajduje się tablica pamiątkowa.
Bronisław Pietraszewicz

W 1990 jego imieniem nazwano jedną z ulic na warszawskim Ursynowie.
Nazwisko Bronisława Pietraszewicza widnieje na tablicy umieszczonej na kamieniu pamiątkowym znajdującym się w miejscu akcji Kutschera w Alejach Ujazdowskich 23.
Bronisław Pietraszewicz


Czy wiesz, że ...