Jan Bytnar

Jan Bytnar

Jan Roman Bytnar ( ur. 6.05.1921 w Kolbuszowej, zm. 30.03.1943 w Warszawie ), ps. Rudy, Czarny, Janek, Krokodyl, Jan Rudy, harcmistrz, podporucznik AK, bojownik Szarych Szeregów.

Okres przed II wojną światową

Urodził się w rodzinie nauczycieli Stanisława i Zdzisławy z d. Rechul. Ojciec był harcerzem, żołnierzem Legionów Polskich.
W 1931 r. rodzina przeprowadziła się do Warszawy, gdzie Janek ukończył szkołę powszechną nr 9 przy ul. Zagórnej. Dostał się do Gimnazjum im. Stefana Batorego przy ul. Myśliwieckiej, gdzie w 1939 zdał maturę. W 1933 r. wstąpił do 23. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Bolesława Chrobrego "Pomarańczarnia" ( od pomarańczowego koloru chust ) ZHP, na harcerza został pasowany 23 kwietnia 1934 r. W 1938 r. uzyskał najwyższy stopień młodzieżowy w harcerstwie – Harcerza Rzeczypospolitej.
Przed wojną zorganizował drużynę harcerską w szkole powszechnej przy ul. Zagórnej, do której uprzednio uczęszczał.

Okres okupacji niemieckiej

Po wybuchu wojny w nocy z 6/7 września 1939 r. – po nieszczęsnym apelu płk. Umiastowskiego – Janek Bytnar z drużyną opuścił Warszawę. 27 września 1939 r. Związek Harcerstwa Polskiego przeszedł do podziemia. Po parotygodniowej tułaczce Janek z drużyną powrócił do stolicy.
W konspiracji od października 1939 r. – początkowo w Polskiej Ludowej Akcji Niepodległościowej (PLAN), m.in. był współautorem koncepcji i jednym z wykonawców karteczek z napisem „Komendant Piłsudski powiedziałby: a my was w dupie mamy!”, które były naklejane na rozplakatowane 27.09.1939 obwieszczenia o utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa. W grudniu 1939 r. odszedł z PLAN-u i do czerwca 1940 r. był łącznikiem w komórce ZWZ między siedzibą gestapo w Al. Szucha a więzieniem na Daniłowiczowskiej.
Od marca 1941 r. w Szarych Szeregach. Dowodził hufcem harcerskim "Ochota" w Chorągwi Warszawskiej Szarych Szeregów, gdzie działał w Małym Sabotażu "Wawer". W ramach jej działalności dokonał kilku głośnych akcji sabotażowych: zerwania niemieckiej flagi z Domu Niemieckiego (dawnej Zachęty) czy namalowania kotwicy na cokole pomnika Lotnika.

Jan Bytnar


Prawdopodobnie również on narysował swastykę na szubienicy na kamienicy przy al. Niepodległości 130, od strony ulicy Ligockiej, zachowaną do dzisiaj.

Jan Bytnar


Uczestniczył w akcji Wieniec II. Inne akcje, w jakich uczestniczył, to między innymi zaszczucie niejakiego Paprockiego pośredniczącego w prenumeracie niemieckiej gadzinówki, czy wywieszenie polskich flag na 150. rocznicę uchwalenia konstytucji 3 maja 1941 roku.
Po ukończeniu tzw. "Szkoły za Lasem" wiosną 1942 otrzymał stopień podharcmistrza.
Od jesieni 1941 do lata 1942 uczęszczał na tajne kursy Państwowej Wyższej Szkoły Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda. Od listopada 1942 dowódca Hufca "Południe" Grup Szturmowych Szarych Szeregów, stanowiącego jednocześnie pluton "Sad" (skrót od: "Sabotaż i Dywersja") w Oddziale Specjalnym "Jerzy" (późniejszy baon "Zośka" ) Kedywu KG AK.
Po ukończeniu Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty "Agricola" w 1943 mianowany kapralem podchorążym.
Jan Bytnar


2 lutego 1943 podczas akcji Bracka – ewakuowanie broni i materiałów z mieszkania zapieczętowanego przez gestapo - został ranny w udo.
Wczesnym rankiem 23.03.1943 r. aresztowany wraz z ojcem przez gestapo w swoim mieszkaniu przy al. Niepodległości 159. O miejscu jego zamieszkania gestapowcy dowiedzieli się po ujęciu na ulicy Osieckiej Henryka Ostrowskiego, który przed przyjściem policji nie zdążył zniszczyć wszystkich notatek służbowych. Przez kolejne 3 dni był bestialsko torturowany i bity przez SS-Oberscharführera Herberta Schultza i SS-Rottenführera Edwalda Langego w al. Szucha, skąd przewożono go potem do więzienia na Pawiak. Podczas jednego z takich transportów, 26 marca 1943 r. grupy szturmowe dokonały odbicia więźnia u zbiegu ulic Długiej i Nalewek, a cała akcja wykonana została pod pseudonimem Meksyk II (Akcja pod Arsenałem).
W wyniku poniesionych obrażeń odniesionych w śledztwie Jan Bytnar zmarł w szpitalu na Płockiej 30 marca 1943 r.
Tadeusz Zawadzki "Zośka" i przyjaciele postanowili pochować "Rudego" na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, w kwaterze A-20. Wiceprzewodnicząca Szarych Szeregów Wanda Opęchowska, naczelnik Florian Marciniak i komendant Chorągwi Warszawskiej Stanisław Broniewski "Orsza", przez komórkę duszpasterską I Oddz. Komendy Głównej AK uzyskali zgodę na pochowanie zmarłego na Wojskowych Powązkach. Pogrzeb odbył się 2 kwietnia 1943 bez udziału rodziny, z zachowaniem szczególnej ostrożności. Krzyż brzozowy wbiły w ziemię druhny Halina Glińska i Danuta Zdanowicz z 14. WŻDH. Nazwisko Janka zmieniono i do końca wojny miał to być grób "Jana Domańskiego".
Jan Bytnar


15.08.1943 r. Jan Bytnar został pośmiertnie mianowany harcmistrzem (pseud. instruktorski "Krokodyl"), a następnie podporucznikiem i odznaczony Krzyżem Walecznych.
Jego pseudonimem nazwano 2. kompanię baonu "Zośka".
Armia Krajowa wydała wyrok śmierci na oprawców Jana Bytnara – SS-Oberscharführera Huberta Schulza i SS-Rottenführera Ewalda Lange. Obaj zostali zlikwidowani przez polskie podziemie w maju 1943 roku.
Zarówno jego działalność w Szarych Szeregach, jak i akcja pod Arsenałem, zostały opisane w powieści „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego wydanej przez podziemne Tajne Wojskowe Zakłady Wydawnicze .

Czy wiesz, że ...