Szydelski Zbigniew

Szydelski

Zbigniew Szydelski ps. "Zbyszek" "Kit" (ur. 15 stycznia 1928 Puc powiat Kościerzyna, zm. 23 listopada 2015 w Warszawie), syn Stanisława i Ireny z domu Hulewicz, żołnierz AK, inżynier, nauczyciel akademicki

Okres wojny

Podczas wojny uczeń tajnych kompletów Gimnazjum i Liceum księcia Józefa Poniatowskiego. W czerwcu 1944 r. ukończył IV klasę gimnazjum i zdał tzw. "małą maturę".
Do konspiracji wprowadzony w 1942 r. przez kolegę, kpr. pchor. Kazimierza Jacynę ps. "Kamiński", "Rudy". Od maja 1943 r. żołnierz 9. Kompanii Dywersji Bojowej "Kedyw 17" KG AK pod pseudonimem "Zbyszek". Był magazynierem broni Kompanii, który zorganizował w zbudowanej skrytce na strychu w domu przy Sułkowskiego 24, gdzie mieszkał. Do jego obowiązków należało wydawanie broni na akcje bojowe, przyjmowanie jej po akcji oraz konserwacja tej broni. Po aresztowaniu przez Gestapo braci Fedewicz, magazyn broni został przeniesiony w obawie przed "wsypą", a żołnierzom kompanii zakazano nocowania we własnych domach. Zbigniew Szydelski nawiązał wówczas kontakt z por. "Słuchawką" (Józefem Krzeskim), u którego rozpoczął szkolenie na radiotelegrafistę oraz szkolenie z obsługi telefonów polowych. W okresie tym "Zbyszek" prowadził również nasłuch radiowy dla KG AK. Od jesieni 1943 roku do początku Powstania Warszawskiego uczestniczył w powielaniu prasy podziemnej (na prymitywnym powielaczu drukował w domu "Biuletyn Informacyjny AK" rozprowadzany następnie przez służby AK. Po wybuchu Powstania został przydzielony do plutonu 228 w II Obwodzie AK Okręgu Warszawskiego "Żywiciel" na Żoliborzu.
Podczas Powstania Warszawskiego wpołowie sierpnia 1944 r., na własną prośbę przeniesiony do patroli telefonicznych z zadaniem utrzymywania stałej łączności między sztabem ppłk "Żywiciela" a poszczególnymi placówkami. Przeprowadza próbę nawiązania łączności radiowej ze Starym Miastem. W tym celu wysłano z radiostacją UKF Andrzeja Koca "Andrzeja” i łączniczkę "Walewską". Po przeczołganiu się obok Fortu Traugutta oboje docierają do polskich pozycji w PWPW, niestety na skutek nieporozumienia zostali aresztowani przez lokalny oddział AK, a radiostacja częściowo zniszczona. Po kilku dniach sprawa się wyjaśnia, ale radiostacja z uszkodzoną baterią szwankuje i "Andrzej” z łączniczką wracają kanałami na Żoliborz. We wrześniu "Kit" przygotowywał zrzutowisko na pl. Lelewela, gdzie przyjmowano sowieckie zrzuty z bronią i żywnością. 30 września 1944 r. brał udział w natarciu połączonych oddziałów żoliborskich AK z ul. Promyka do wału wiślanego, gdzie miały na powstańców oczekiwać sowieckie oddziały z łodziami. Niestety po dotarciu do wału okazało się, że obiecanej pomocy sowieckiej nie ma. W związku z tym Powstańcy ponosząc duże straty zmuszeni byli wycofać się na poprzednie pozycje na ul. Promyka Za udział w tej akcji Zbigniew Szydelski odznaczony został Krzyżem Walecznych.
Po kapitulacji Żoliborza 30 września wychodzi z wojskiem II Obwodu do niewoli. Jeniec Stalagu XI A Altengrabow (7.10.1944-05.1945). Skierowany do pracy w cukrowni w Gattersleben, choruje z powodu niedożywienia i ciężkiej pracy, hospitalizowany w szpitalu obozowym, po wyzwoleniu przewieziony do szpitala w Poznaniu.

Okres po wojnie

Po ukończeniu studiów na Politechnice Warszawskiej został starszym asystentem w Katedrze Ciągników i Pojazdów Specjalnych tej uczelni, zorganizowanej 1 września 2951 r. przez prof. Edwarda Habicha.
Następnie był adiunktem na Wydziale Samochodów i Maszyn Roboczych PW, w latach 1975–1978 piastował funkcję prodziekana Wydziału, następnie – Kierownika Zakładu Ciągników i Napędów Hydraulicznych (1981–1988).
Wybitny specjalista w zakresie teorii oraz konstrukcji napędu i sterowania hydraulicznego pojazdów i maszyn roboczych. Dydaktyk i wychowawca młodzieży.
Był autorem kilkunastu pozycji naukowych związanych z jego specjalnością, czyli teorią i konstrukcją napędu i sterowania hydraulicznego, pedagogiem i dydaktykiem, a także… historykiem z zamiłowania, o czym świadczą dwa tomy poświęcone czasom wojny: Moje wspomnienia żoliborzanina rocznik 1928 oraz Losy trzech polskich żołnierzy gen. St. Maczka, w którym przedstawił szlak bojowy wybranych żołnierzy I Dywizji Pancernej, wchodzącej w skład Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Od 1970 roku był członkiem Sekcji I – Autorów Dzieł Naukowych Stowarzyszenia Autorów Zaiks.
Współpracował z Biurem Rekonstrukcyjno-Technologicznym Zabytkowej Inżynierii Pojazdowej.
Zmarł nagle 23.11.2015 r. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (Stare Powązki)

Odznaczenia

  • Krzyż Walecznych
  • Krzyż Armii Krajowej
  • Medal Wojska
  • Złoty Krzyż Zasługi
  • Warszawski Krzyż Powstańczy
  • Medal Zwycięstwa i Wolności
  • Medal Komisji Edukacji Narodowej
  • Odznaka Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny
  • Złota Odznaka Honorowa Związku Inwalidów Wojennych RP
  • Medal XXX-lecia Związku Żołnierzy WP
  • Medal "Pro Patria"
  • Awanse: starszy strzelec - kapral AK - porucznik WP

Zdjęcia

Szydelski
Zdjęcie wykonane w czerwcu 1944 roku na Placu Henkla na warszawskim Żoliborzu przedstawiające Zbigniewa Szydelskiego wraz z kolegami z tajnych kompletów gimnazjum i liceum księcia Józefa Poniatowskiego. Niebawem pięciu z chłopców będzie Powstańcami. Siedzą od lewej: Ryszard Witrzens ps. "Wacek", Ryszard Płoński, klęczy Jerzy Zwierzchowski "Wilk", za nimi stoją - pierwszy z lewej Zenon Bożyk, Janusz Starowicz, profesor Kaufman - polonista Gimnazjum Poniatowskiego, obok Zbigniew Szydelski "Kit" i Jerzy Sobczak z plutonu 230 w zgr. "Żniwiarz". Fotografia wykonana na pamiątkę ukończenia IV klasy gimnazjum i zdania tzw. "małej matury". Fot. ze zbiorów prywatnych Zbigniewa Szydelskiego/ AR MPW

Szydelski
Zbigniew Szydelski ps. "Zbigniew", "Kit" - na zdjęciu w roku 1946 po powrocie w niewoli niemieckiej w Stalagu XI A Altengrabow. Fot. z archiwum prywatnego Zbigniewa Szydelskiego / AR MPW

Szydelski
Zbigniew Szydelski ps. "Zbigniew", "Kit" - na zdjęciu w roku 1947 na początku studiów na Politechnice Warszawskiej. Fot. z archiwum prywatnego Zbigniewa Szydelskiego / AR MPW

Szydelski
1 sierpnia 2014 roku - Cmentarz Wojskowy na Powązkach - kwatera "Żywiciela". Zbigniew Szydelski "Kit" (pierwszy po prawej), pierwszy z lewej - kolega ze szkoły i z oddziału - Sławomir Pocztarski ps. "Bóbr". Fot. udostępnione z archiwum prywatnego Sławomira Pocztarskiego.


▸ Uzupełnienia

Czy wiesz, że ...