Jan Wojciech Kiwerski

Jan Wojciech Kiwerski

Jan Wojciech Kiwerski ( ur. 23.05.1910 w Krakowie, poległ 18.04.1944 w chutorze Dobry Kraj na Wołyniu), ps. „Oliwa”, „Dyrektor”, „Kalinowski”, „Lipiński”, „Rudzki”, „Ziomek”, podpułkownik dyplomowany saperów Wojska Polskiego.

Okres przed II wojną światową

Jan Wojciech Kiwerski urodził się w Krakowie w rodzinie Władysława, lekarza, i Marii Jadwigi z Rogalskich. Gdy miał 9 lat, umarł mu ojciec, a pięć lat później - matka.
Od 1921 r. uczył się w gimnazjum im. Stanisława Staszica w Lublinie, a w 1923 r. po śmierci rodziców, w 14 roku życia został przyjęty do Korpusu Kadetów nr 2 w Chełmnie. W czerwcu 1928 r. otrzymał maturę z wyróżnieniem i jako jeden z najlepszych absolwentów skorzystał z prawa wyboru broni, obierając sobie dalszą służbę w saperach, rozpoczął słuzbe wojskowa w 77 p.p 19. DP w Lidzie.
W czerwcu 1928 r. wstąpił do Szkoły Podchorążych Inżynierii w Warszawie, którą ukończył w sierpniu 1931 r. w stopniu podporucznika i rozpoczął służbę w 3 batalionie saperów w Wilnie na stanowisku dowódcy plutonu w 3. Kompanii saperów.
19 marca 1933 r. awansował na porucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1933 r. W listopadzie 1934 r. został przeniesiony do Batalionu Mostowego w Kazuniu na stanowisko dowódcy plutonu. W lipcu 1937 r. został powołany do Wyższej Szkoły Wojennej. 19 marca 1939 r. awansował na kapitana. Studia ukończył w sierpniu 1939 r. (XVIII promocja), uzyskując tytuł oficera dyplomowanego.

Kampania wrześniowa 1939

20 sierpnia 1939 r. wyjechał do Grodna, gdzie objął stanowisko oficera operacyjnego sztabu 33. Dywizji Piechoty (rezerwowej), a następnie w Grupie Operacyjnej „Polesie”. Po kapitulacji pod Kockiem (5 października) gen. Kleeberg pozwolił odejść z pola walki tym żołnierzom, którzy nie chcieli iść do niewoli. Jan Kiwerski skorzystał z tego pozwolenia.

Okres konspiracji

Do Warszawy dotarł w listopadzie 1939 r. Od grudnia tego roku wszedł do tzw. sztabu dywersji ( referatu IIIc ) oddziału III KG ZWZ, a od kwietnia 1940 r. był oficerem operacyjnym i zastępcą mjr. F. Niepokólczyckiego, komendanta nowo utworzonego Związku Odwetu KG AK.
11 listopada 1942 r rozkazem L.65/BP został mianowany majorem służby stałej. Od końca tego roku pełnił służbę jako dowódca Oddziałów Dyspozycyjnych Kedywu KG AK, a faktycznie jako dowódca największego z nich „Motor” – „Sztuka”. Używał w tym czasie pseudonimów „Ziomek”, „Rudzki”, „Kalinowski”. „Lipiński”, później „Dyrektor”.
Należał do organizatorów walki bieżącej AK (prowadzonej głównie siłami Kedywu), a następnie do czołowych jej realizatorów. Dowódca m.in. Akcji "Wieniec II" w nocy z 31 grudnia 1942 r. na 1 stycznia 1943 r. W marcu 1943 r. podjął decyzję o wykonaniu akcji pod Arsenałem. W następnym miesiącu uczestniczył w przygotowaniach do akcji pomocy dla walczącego getta, potem w przygotowaniach do akcji "Góral".

Służba w Okręgu Wołyń i w 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK

W grudniu 1943 r. wyznaczony został na szefa sztabu Okręgu Wołyń, wyjechał z Warszawy, ale nie zdołał tam dotrzeć. Po zmianie rozkazu wyjechał tam ponownie 2 lutego 1944 i po przybyciu na Wołyń objął 11 lutego funkcję komendanta Okręgu AK „Wołyń” i jednocześnie dowódcy 27. Wołyńskiej DP AK pod pseudonimem „Oliwa”.
Na Wołyniu mjr dypl. „Oliwa” dał się poznać jako bardzo wartościowy dowódca, wykorzystujący wszystkie zdobyte w swej dotychczasowej pracy umiejętności i całe doświadczenie. Dokładnie i szybko rozpoznał poszczególne oddziały dywizji i ich możliwości bojowe, wniósł nowe wartości w zakresie szkolenia żołnierzy. Był przez nich szanowany i lubiany jako dowódca stanowczy, postępujący rzetelnie. Jego 27. DP jako pierwsza przystąpiła do realizacji akcji „Burza” na dawnych kresach wschodnich.
Jan Wojciech Kiwerski poległ tragicznie 18 kwietnia 1944 r. w rejonie chutoru Dobry Kraj w okolicznościach do dziś nie w pełni wyjaśnionych. Pochowany został w rejonie gajówki Stęzarzyce, w lasach mosurskich na Wołyniu.

Okres po II wojnie światowej

We wrześniu 1989 r. jego zwłoki ekshumowano i umieszczono tymczasowo w Kościele Garnizonowym w Warszawie. 21 kwietnia 19990 r. zostały uroczyście złożone na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w kwaterze Harcerskiego batalionu AK „Zośka”. Wraz z nim pochowano dwóch żołnierzy poległych podczas odbijania jego zwłok.
20 kwietnia 1990 prezydent W. Jaruzelski awansował go pośmiertnie na generała brygady
W Krakowie w Kościele św. Jadwigi Królowej w Panteonie Narodowym Żołnierzy AK Polskich Kresów Wschodnich znajduje się tablica poświęcona jego pamięci.
W miejscowości Skrobów Kolonia znajduje się Gimnazjum im. gen. Bryg. Jana Kiwerskiego ps. „Oliwa”. Uroczystość nadania imienia odbyła się w 2014 r.
Popiersie generała znajduje się przy pomniku 27. WDP AK w Warszawie na Skwerze Wołyńskim.

Odznaczenia

  • Krzyż Walecznych
  • Krzyż Virtuti Militari V klasy – 1943 r.
  • Krzyż Virtuti Militari IV klasy – 1944 r. (pośmiertnie)
  • Złoty Krzyż Orderu Wojennego Virtuti Militari -19.02.1990 ( Za czyny wybitnego męstwa i odwagi wykazane w II wojnie światowej)

Zdjęcia

Jan Wojciech Kiwerski

Major Jan Wojciech Kiwerski wręcza sztandar jednemu z batalionów 27. Wołyńskiej Dywizji AK. Wydarzenie miało miejsce na miesiąc przed śmiercią majora Kiwerskiego

Jan Wojciech Kiwerski

Przysięga partyzantów 27. WDP AK. Drugi z prawej ppłk Kiwerski (z brodą).

Jan Wojciech Kiwerski

Pomnik na Skwerze Wołyńskim w Warszawie

Jan Wojciech Kiwerski

Grób na Powązkach - kwatera A 24, rząd 12, grób 14

Jan Wojciech Kiwerski

Medal pamiątkowy, 1974, 79 mm. Projekt Witold Korski, wykonawca nieznany.


Czy wiesz, że ...