Pierwszy bój batalionu Armii Krajowej „Karpaty”

Batalion Karpaty
Głaz upamiętniający uczestników pierwszego boju Batalionu „Karpaty” pułku Armii Krajowej „Baszta” – ul. Puławska 266, przed głównym wejściem na teren Torów Wyścigów Konnych http://ursynow.pl/ursynow/o-ursynowie/miejsca-pamieci/batalion-karpaty-pulku-armii-krajowej-baszta/

Napis na tablicy
WYŚCIGI KONNE
KOSZARY NIEMIECKIEGO PUŁKU KAWALERII SS
1 SIERPNIA 1944 ROKU GODZ. „W”
MIEJSCE PIERWSZEGO BOJU
BATALIONU „KARPATY”
PUŁKU ARMII KRAJOWEJ
„BASZTA”
W WALCE ZGINĘŁO 68 POWSTAŃCÓW
ŻOŁNIERZY KOMPANII K-1 K-2 I K-3
CZEŚĆ ICH PAMIĘCI!
TOWARZYSZE BRONI
WŁADZE I SPOŁECZEŃSTWO




English version

First battle of Home Army Battalion “Karpaty”


The Służewiec Horse Racetrack was of strategic importance for insurgents. Still before the start of the Rising the command contemplated capturing it and using to support aircrafts coming with aid for insurgents.
Battalion “Karpaty” commanded by Major Józef Hoffman codename “Majster” was one of three units of Regiment “Baszta”. On 1 August the battalion attempted to seize control of the southern part of upper Mokotów. The attack went towards the Horse Racetrack in Służewiec, manned by SS cavalry unit, soldiers from the RONA brigade and airmen stationed there – about 600-800 soldiers in total. On 1 August, K-1 Company of the battalion, approximately 320 soldiers strong tried to capture the Horse Racetrack in Służewiec by attacking from the direction of the village of Zagościniec. The barracks, stables and training track were captured during the fighting which lasted from 17:00 to about 20:00. Afterwards, however, the Germans counterattacked and the company retreated towards the intersection of Puławska Street and Lotników Avenue. On 2 August the Germans attacked again and engaged insurgents in battle forcing them to retreat towards the Kabaty and Chojnów Forests.
On 4 August the company was reorganised into 3 platoons. Company K2, 80 soldiers strong, forced its way into the Racetrack, following Company K-1 and jointly capturing the stables and buildings used as military barracks. The German crew retreated high into the stands of the Racetrack. Company K-3 gunned them successfully; however insurgents became low on ammunition and equipment. The Germans were reinforced by units from Okęcie. A timely counterattack, however, carried out by insurgents held them off. At dusk the companies retreated from the Racetrack, manning the area of Służewiec – Puławska Street near Niedźwiedzia.

Wprowadzenie

Tory Wyścigów Konnych były jednym ze strategicznych terenów dla powstańców. Jeszcze przed jego wybuchem dowództwo myślało o przejęciu i wykorzystaniu Toru do celów pomocy powietrznej dla powstańców.
- Szukano dużej przestrzeni, gdzie mogłyby perspektywicznie lądować maszyny alianckie, zrzucani spadochroniarze gen. Stanisława Sosabowskiego. W grę wchodziło oczywiście lotnisko Okęcie oraz teren wyścigów na Służewcu - mówi Paweł Brudek, przewodnik Muzeum Powstania Warszawskiego.

Batalion “Karpaty”

Batalion „Karpaty” był jednym z trzech oddziałów wchodzących w skład Pułku Armii Krajowej „Baszta”
  • dowódca batalionu - mjr. Józef Hoffman „Majster”
  • kompania K 1 - dowódca por. Marian Ślifierz „Wirski”, zastępca dowódcy ppor. rez. „Stanisław"
    • pluton 1 - dowódca sierż. pchor. „Fred" (poległ 1 sierpnia), zastępca dowódcy - plut. pchor. Jan Piotrowski „Tur"
    • pluton 2 - dowódca sierż. pchor. „Ran" (ranny 1 września), zastępca dowódcy plut. pchor. Bohdan Jakiicz „Michał" (poległ 1 sierpnia)
    • pluton 3 - dowódca sierż. pchor. „Kant" (ranny w połowie września), zastępca dowódcy plut. pchor. Tadeusz Krassowski „Start";
    • pluton 4 - dowódca plut. pchor. Wiesław Fiedler „Grot" (ranny 1 sierpnia i 24 września), zastępca dowódcy plut. Bernard Obuchowicz (ranny 15 września).
  • kompania K 2 - dowódca por. Piotr Słowikowski „Pawłowicz”, z-ca d-cy komp. por. Henryk Mittak „Witold"
    • pluton 1 - d-ca -plut. pchor. Tadeusz Chwalbogowski „Jim"
    • pluton 2 - d-ca -kpr. pchor. Eugeniusz Guzek „Grabowski"
    • pluton 3 - d-ca -plut. pchor. Stanisław Gepner „Janusz"
    • pluton 4 - d-ca —sierż. pchor. Władysław Jagiełło „Wyrwa"
  • kompania K 3 – dowódca por. Antoni Woszczyk „Tosiek”
  • kompania łączności – dowódca ppor. Jerzy Stefan Stawiński „Lucjan”
Batalion „Karpaty” 1 sierpnia przystąpił do akcji w celu opanowania południowej części górnego Mokotowa. Natarcie zostało podjęte przez kompanie: K 1 por. Mariana Ślifierza – ps. „Wirski”, K 2 Piotra Słowikowskiego – ps. „Pawłowicz” i K 3 por. Antoniego Woszczyka – ps. „Tosiek”. Natarcie poszło na tory Wyścigów Konnych na Służewcu, obsadzonych przez oddział kawalerii SS, żołnierzy brygady RONA i stacjonujących tam lotników – razem ok. 600-800 dobrze uzbrojonych i wyszkolonych ludzi.
Kompania K1 należała na Mokotowie do oddziałów stosunkowo nieźle uzbrojonych. Według stanu na 1 sierpnia posiadała: 12 kb, 1 rkm, 2 Don, 9 pistoletów maszynowych, 20 pistoletów i rewolwerów, 1 piat, 600 granatów „sidolówek", 70 granatów obronnych. Natomiast 18 sierpnia miała już 180 kb, 1 rkm, 4 Ikm, 1 karabin przeciwlotniczy, 20 pistoletów maszynowych, 40 pistoletów i rewolwerów, 1 piat. Uzbrojenie kompanii K2 przed wybuchem powstania: 1 Ikm, 7 pm, 4 kb, 25-30 pistoletów różnego typu, około 20 granatów obronnych i kilkadziesiąt „sidolówek".

Walki o Tory Wyścigów Konnych

1 sierpnia kompania K1, w sile około 320 żołnierzy, zdobywała teren Wyścigów Konnych na Służewcu, nacierając od strony wsi Zagościniec. Zdobyto kompleks koszar, stajni i zajęto tor treningowy. Walka trwała od godziny 17:00 do około 20:00, po czym, w wyniku niemieckiego kontrnatarcia, kompania wycofała się w rejon skrzyżowania ulicy Puławskiej i alei Lotników.
W walce zdobyto 6 karabinów maszynowych typu „Dreise" wz. 42 i 43, 17 karabinów, około 300 granatów oraz sporą ilość amunicji dla kb i km. Straty wyniosły około 50 poległych i 10 ciężko rannych. Natarcie niemieckie 2 sierpnia związało kompanię walką, a następnie zmusiło do wycofania się w kierunku Lasów Kabackich i Chojnowskich, gdzie kompania zajęła stanowiska. 4 sierpnia dokonano przeorganizowania kompanii w trzy plutony. Kompania K2, w sile 80 żołnierzy, wdarła się na teren Wyścigów tuż za kompanią K1, zajmując wspólnie z nią stajnie i budynki zamienione na koszary.
Niemiecka załoga jest bardzo zaskoczona - wycofuje wszystkie swoje siły do jednego punktu - na wysokie trybuny Wyścigów.
Kampania K-3 skutecznie ostrzeliwuje te trybuny, ale brakuje amunicji i sprzętu. Polacy mają szansę na zdobycie toru, ale pod warunkiem, że niemieckiej załodze skończy się amunicja. Niemcy jednak nie poddają się - na odsiecz przychodzą im jednostki z Okęcia.
W wyniku nieudanej akcji w celu opanowania lotniska przez inne oddziały żołnierze Luftwaffe z Okęcia zaatakowali Wyścigi od strony zachodniej z zamiarem odcięcia batalionu „Karpaty”. W porę przeprowadzona akcja plutonu 2 pchor. „Grabowskiego" wstrzymuje niemieckie natarcie.
0 zmierzchu kompanie wycofały się z Wyścigów, obsadzając, na rozkaz dowódcy batalionu, rejon Służewca - ul. Puławska na wysokości ulicy Niedźwiedziej.

Zdjęcia

 Batalion Karpaty
dowódca batalionu - mjr. Józef Hoffman „Majster”
http://www.info-pc.home.pl/whatfor/baza/baszta.htm

 Batalion Karpaty
Teren Wyścigów na zdjęciu lotniczym RAF z sierpnia 1944 r. 
http://www.haloursynow.pl/artykuly/71-lat-temu-wyscigi-i-las-kabacki-w-powstaniu-wars,4223.htm

 Batalion Karpaty
Warta honorowa przy pomniku po złożeniu wieńców

 Batalion Karpaty
Głaz pamiątkowy z umocowaną tabliczką z QR kodem

Źródła

  • Eugeniusz Ajewski, Mokotów walczy, Warszawa 1990
  • http://www.haloursynow.pl/artykuly/71-lat-temu-wyscigi-i-las-kabacki-w-powstaniu-wars,4223.htm

Pytania testowe