Gustaw Billewicz

Gustaw Billewicz

Gustaw Billewicz (25 sierpnia 1907 Summa, gubernia archangielska, zm. 11 września 1944 Warszawa), ps. "Sosna", major artylerii Wojska Polskiego, pierwszy dowódca batalionu AK „Chrobry I”.

Okres przed wojną 2 wojną światową

We wrześniu 1922 roku wstąpił do Korpusu Kadetów nr 2 w Modlinie. W 1927 roku otrzymał świadectwo dojrzałości i wstąpił do Szkoły Podchorążych Artylerii w Toruniu, którą kończy w lipcu 1929 roku. Następnie dowodził plutonem w 18 Pułku Artylerii Polowej. W październiku 1934 roku przeniesiony do 16 Pułku Artylerii Lekkiej, gdzie od lutego 1935 roku pełnił obowiązki dowódcy baterii, a od 1936 roku był dowódcą baterii.

Okres 2 wojny śwatowej i konspiracji

Uczestniczył w kampanii wrześniowej, pełniąc funkcję adiutanta 16 Pułku Artylerii Lekkiej, wchodzącego w skład 16 Dywizji Piechoty. Po walkach nad Bzurą przedostał się przez Puszczę Kampinoską do Modlina, gdzie od 21 września 1939 roku był adiutantem I dywizjonu 16 Pułku Artylerii Lekkiej. Uczestniczył m.in. w obronie twierdzy Modlin. Po kapitulacji Modlina dostał się do niewoli niemieckiej i został osadzony w obozie Soldau (KL) w Działdowie.

Po zwolnieniu z niewoli w październiku 1939 roku wrócił do Warszawy i pod koniec tego roku wszedł w skład tzw. sztabu dywersji Dowództwa Głównego SZP. Następnie przechodzi do Polskiej Organizacji Zbrojnej (POZ). W 1941 roku wyjechał na Wileńszczyznę, skąd wrócił w grudniu 1941 roku do Warszawy, dalej działając w POZ. W sierpniu 1942 roku po scaleniu POZ a Armią Krajową będąc dowódcą XI Zgrupowania w 4 Rejonie Obwodu Śródmieście Wojskowa Służba Ochrony Powstania (WSOP) Okręgu Warszawa AK. Pełnił tę funkcję do momentu wybuchu Powstania Warszawskiego. Po wybuchu powstania dowodził batalionu Chrobry I (powstałym na bazie WSOP) walczył na terenie Starego Miasta i za zasługi w trakcie walk mianowano go 13 sierpnia 1944 roku majorem. W tym samym dniu został mianowany dowódcą Zgrupowania "Kuba – Sosna". W dniu 7 września przeszedł kanałami do Śródmieścia i zostaje dowódcą odcinka wschodniego w Obwodzie Śródmieście-Południe (obsadzony przez Zgrupowanie ”Kuba – Sosna”).

Został ciężko ranny podczas Powstania Warszawskiego, 9 września w Śródmieściu na ul. Chmielnej. Wkrótce – 11 września umarł w szpitalu przy ul. Mokotowskiej 55.

Odznaczenia

Order Virtuti Militari V kl. (18 sierpnia 1944), Krzyż Walecznych (dwukrotnie - 1939, 1944)

Batalion "ChrobryI"

Chrobry I – batalion Armii Krajowej utworzony z oddziału powstałego w ramach Polskiej Organizacji Zbrojnej. Od 1942, włączonego w skład Armii Krajowej i przekształconego w batalion „Chrobry”. Wchodził w skład 4 Rejonu Obwodu Śródmieście AK jako IX Zgrupowanie.

W 1942 w ramach akcji scaleniowej, w skład Rejonu IV Obwodu Śródmieście Armii Krajowej weszły oddziały POZ. Obok scalonych batalionów „Vistula” (jako I batalion), oraz Batalionu im. W.Łukasińskiego” (jako II batalion), scalono dwie kompanie, dowodzone przez ppor. Kazimierza Żurawskiego „Klina” i i ppor. rez. Kazimierz Burnosa „Corda”, które utworzyły III Batalion „Chrobry”. Dowódcą batalionu Chrobry był kpt. Gustaw Billewicz „Sosna”. W 1943 w skład batalionu weszły dwie kolejne kompanie ppor. Tadeusza Kajetańskiego „Edwarda”, oraz ppor. Mariana Wardzyńskiego „Mariana” (od maja 1944 sierż. Mieczysława Kalinowskiego „Wiernego”) ze Związku Powstańców Niepodległościowych (ZPN). Batalion stanowił XI Zgrupowanie 4 Rejonu. Oddziały zgrupowania liczyły łącznie ponad 600 ludzi.

W momencie wybuchu Powstania Warszawskiego batalion liczył ponad 400-450 żołnierzy. Uzbrojenie składało się z 1 ręcznego karabinu maszynowego, 15 pistoletów maszynowych, 49 pistoletów, 120 granatów i kilkudziesięciu butelek z benzyną.

13 sierpnia kpt./mjr Gustaw Billewicz „Sosna” objął dowództwo Zgrupowania Zachodniego „Kuba”. Funkcję dowódcy batalionu „Chrobry” pełnili kolejno kpt. „Kamień” (NN), kpt. Edward Kozłowski („Edward”), kpt. Tadeusz Majcherczyk „Zdan” i kpt. Władysław Jachowicz „Konar”.

Oddziały batalionu walczyły w Powstaniu Warszawskim na Woli, Śródmieściu i Starym Mieście. W trakcie walk zginęło ponad 300 żołnierzy batalionu. Największe straty poniósł w czasie bombardowania 31 sierpnia. W ruinach szkoły przy Barokowej i Pasażu Simonsa śmierć poniosło ponad 150 żołnierzy batalionu.

1 września batalion przeszedł kanałami do Śródmieścia. Tutaj zajął stanowiska przy ul. Brackiej.



•  Zgrupowanie Armii Krajowej "Kuba" - "Sosna"

Kliknąć dla wyświetlenia mapy
Trasa na urządzeniu mobilnym pokazuje drogę od aktualnego położenia do następnego punktu na trasie zwiedzania - grób Olgierd Ostkiewicz-Rudnicki

Zezwolenie na umieszczenie tabliczki