ppłk Stanisław Kasznica

ppłk Stanisław Kasznica

Stanisław Józef Bronisław Kasznica (ur. 25 lipca 1908 we Lwowie, zm. 12 maja 1948 w Warszawie), ps. "Przepona", "Służa"; nazwiska konspiracyjne "Borowski", "Maszkowski", "Stanisław Piotrowski", , "Stanisław Wąsacz", "Wąsowski" - podporucznik Wojska Polskiego, podpułkownik i ostatni Komendant Główny Narodowych Sił Zbrojnych, odznaczony pośmiertnie Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski postanowieniem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 20 sierpnia 2009.

Okres przed 1939 r.

Ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Poznańskim. Po trzecim roku studiów odbył służbę wojskową we Włodzimierzu Wołyńskim, ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii, służył w 7. dak w Wielkopolsce w stopniu por. rez.


Udział w wojnie 1939 r.

W stopniu porucznika brał udział w kampanii wrześniowej w 1939 r., służąc jako oficer zwiadowczy a następnie dowódca I plutonu 2 baterii w 7 Dywizjonie Artylerii Konnej w składzie Wielkopolskiej Brygady Kawalerii pod dowództwem gen. Romana Abrahama[2]. Walczył w bitwie nad Bzurą, spod Kutna przeszedł do Warszawy, bronił stolicy. Za walki te odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari.


Udział w konspiracji

Od października 1939 był w konspiracji jednym z czołowych działaczy tzw. Grupy Szańca. Kierował łącznością Związku Jaszczurczego i Narodowych Sił Zbrojnych, jednocześnie był kierownikiem grupy prawno-administracyjnej i szefostwa administracji. Od lipca 1944 był zastępcą a później szefem Oddziału I KG NSZ (niescalonego z AK). W tym czasie wydał broszurę "Polska po wojnie". W pierwszych kilku dniach powstania warszawskiego walczył na Ochocie. We wrześniu 1944 został mianowany komendantem Okręgu VIII Częstochowa NSZ.


Działalność od 1945 r.

W marcu 1945 objął funkcję zastępcy komendanta Inspektoratu Ziem Zachodnich, od kwietnia był p.o. komendanta tego obszaru. Od marca 1945 był także szefem Oddziału I KG NSZ, a w lipcu tego roku został mianowany szefem Rady Inspektorów. Do sierpnia 1945 był dowódcą okręgu poznańskiego NSZ. W sierpniu został p.o. Komendanta Głównego NSZ. Pełnił tę funkcję do lutego 1947. W Poznańskiem i Pomorskiem założył organizację Armia Podziemna (działała od wiosny do jesieni 1945). Ograniczała ona swą działalność do akcji propagandowych i zbierania informacji.


Aresztowanie, proces, stracenie, pochówek

15 lutego 1947 został aresztowany przez UB. Wyrokiem z 2 marca 1948 został skazany na czterokrotną karę śmierci oraz na cztery kary więzienia, a także na kary dodatkowe – utratę praw publicznych, obywatelskich i honorowych oraz konfiskatę mienia.

Wyrok wykonano 12 maja tego roku w więzieniu mokotowskim przez rozstrzelanie. Ciała nie wydano rodzinie. Zostało one skrycie, bezimienne, w mundurze Wehrmachtu, wrzucone do zbiorowego dołu i pogrzebane w nieznanym i nieoznakowanym miejscu.

Jego szczątki zostały odnalezione w 2012 podczas prac wykopaliskowych na terenie Kwatery na Łączce, a następnie zidentyfikowane.