Batalion Armii Krajowej "Gozdawa"

Gozdawa


English version

Home Army Battalion “Gozdawa”


This unit started forming as early as October 1939. Since it was mostly based in the Praga District of Warsaw, initially it was referred to as the Praski Battalion. In April 1944, it was incorporated into Section IV of the City Centre District of the Home Army and adopted the honorary name of Stefan Czarniecki. Captain Lucjan Giżyński codename “Gozdawa” was given command of the battalion and it was named “Gozdawa” after the commander.

When the Rising started, the battalion consisted of 6 companies, one unit of combat engineers, a staff company, auxiliary services – medical and communications, and an intelligence section.

The “Gozdawa” Battalion entered into battle in the Old Town. Since many volunteers joined it, it grew in size to some 1,200 soldiers. It took part in storming the complex of the Polish Security Printing Works.

In August, the battalion defended a sector formed by the following streets: Miodowa, Senatorska, Castle Square, Bielańska (Bank of Poland’s building) to Długa. There, heavy fighting took place, among others, in the Simons’ Passage, Mostowski Palace and Blank’s Palace. After an unsuccessful attempt to break through to the City Centre, the battalion evacuated from the Old Town through the sewers to City Centre North, where it defended a sector of Nowy Świat Street stretching from Świętokrzyska Street to Jerozolimskie Avenue. The decimated battalion was restructured into a company and the company was further divided into platoons. Its losses in the City Centre reached 60% of the people who came from the Old Town.

Historia batalionu

Oddział zaczął się formować już w październiku 1939 w ramach Związku Powstańców Niepodległości w dawnym Centrum Wyszkolenia Sanitarnego - Szpital Ujazdowski w Warszawie w Warszawie oraz w Rzeźni Miejskiej na Pradze. Ponieważ większość struktur oddziału wywodziła się ze środowiska Pragi, początkowo oddział nazywany był „Batalionem Praskim”.

W kwietniu 1944 batalion został włączony w skład IV Rejonu Obwodu Śródmieście AK i przyjął imię Stefana Czarnieckiego. Dowódcą batalionu został kpt. Lucjan Giżyński „Gozdawa”. Podczas Powstania batalion był nazywany od pseudonimu dowódcy batalionem „Gozdawa”.

Struktura batalionu i kadra dowódcza

Struktura batalionu i kadra dowódcza W momencie wybuchu Powstania batalion „Gozdawa” podjął walkę w rejonie Starego Miasta w składzie trzech kompani: 4, 5 i 6. Wobec znacznego napływu ochotników jego stan znacznie się powiększył.

7 sierpnia 1944 r. Ordre de bataille batalionu „Gozdawa” był następujący:
  • dowódca batalionu kpt. Lucjan Giżyński „Gozdawa”,
  • zastępca dowódcy batalionu kpt. Lucjan Fajer „Ognisty”
  • 1 kompania „Wypadowa”, dowódca kpt. Tadeusz Dąbrowski „Prus”,
  • 2 kompania „Szturmowa”, dowódca por. Antoni Zawojski „Wrona”,
  • 3 kompania, dowódca por. Lesław Kossowski „Leszek”,
  • 4 kompania, dowódca kpt. Zdzisław Żukowski „Dąbrowa”, poprzednio ppor. Józef Jasiński „Wyrwa”,
  • 5 kompania, dowódca por. Roman Roth „Jawor”,
  • 6 kompania, dowódca por. Edward Radzikowski „Jar”,
  • kompania saperów, dowódca por. NN „Klucznik”,
  • kompania sztabowa i służb (sanitarnej i łączności) plus komórka informacji, dowódca por. Julian Głowacki „Ogórek”.
Stan batalionu ok. 1.200 żołnierzy.

Walki batalionu w Powstaniu Warszawskim

2 sierpnia 1944 r. batalion brał udział w szturmie na budynek Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. W sierpniu 1944 r. żołnierze batalionu „Gozdawa” bronili pododcinka prowadzącego ulicami: Miodową, Senatorską od pl. Zamkowego przez pl. Teatralny, pl. Zamkowy, Bielańską wraz z Bankiem Polskim do ul. Długiej. Krwawe walki toczono m.in. w: Pasażu Simonsa, Pałacu Mostowskich i Pałacu Blanka. 31 sierpnia 1944 r. batalion brał udział w nieudanej próbie przebicia się do Śródmieścia, a 1 września ewakuował się z innymi oddziałami kanałami ze Starego Miasta do północnego Śródmieścia,

Batalion "Gozdawa" podjął obronę odcinka Nowego Światu od ul. Świętokrzyskiej do Alej Jerozolimskich. Żołnierze bronili ulicy Chmielnej, Brackiej, Wareckiej. Wobec ogromnych strat, zdziesiątkowany batalion przeformowano w kompanię, a kompanie w plutony. Straty w Śródmieściu sięgały 60% oddziałów przybyłych ze Starego Miasta, w tym niemal 80% dowódców i ich zastępców od kompanii w dół.

Zdjęcia

Gozdawa
Żołnierze batalionu "Gozdawa"

Gozdawa
ppor. "Maciejewski" Witold Łyżwiński, dowódca grupy szturmowej. Dowodząc osłoną włazu na pl. Krasińskich jako jeden z ostatnich schodził do kanału - 2 IX 1944 o godz. 6:10...

Gozdawa
Sztandar Batalionu "Gozdawa". Sztandar powstał w 1989 r. Zaprojektowano go w środowisku "Gozdawa".

Gozdawa
Żołnierze batalionu pochowani są w kwaterze B8 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Uzupełnienia

Gozdawa

Gozdawa

Skwer Batalionu AK „Gozdawa” przy ul. Zakroczymskiej róg Konwiktorskiej z kamieniem pamiątkowym

Kliknąć dla wyświetlenia mapy
Trasa na urządzeniu mobilnym pokazuje drogę od aktualnego położenia do miejsca pamięci - ...............

Zezwolenie na umieszczenie tabliczki

•  Czy wiesz, że ...