Korpus Bezpieczeństwa

Korpus Bezpieczeństwa


English version

Security Corps


The Security Corps came from the Military Organization established in October 1939. In 1942 the Organization was renamed Security Cadre and in 1943 Security Corps. Beside this unit, the Corps included also other underground organizations like Fire Fighters’ Resistance Movement “Skała”, Armed Liberation and Union of Silesian Insurgents. Politically subordinate to the National Defense Council, the organization was active in the area of prewar provinces of Warsaw, Kraków, Lublin, Łódź, Kielce and Wilno, with smaller groups in the cities of Bydgoszcz, Gdynia, Katowice and Toruń. It also had a few guerrilla units.

Commanded by the Chief of Staff of the Security Corps’ Headquarters Colonel Leon Korzewnikjanc codename “Doliwa”, the Corps was tactically subordinated to the Home Army Headquarters. Some of soldiers, however, did not have weapons and so they were put on auxiliary duties.

The Security Corps entered into cooperation with the People’s Army on 26 July 1944 and with the Polish People’s Army on 27 July 1944 thus creating the Combined Armed Forces of the People’s Army, Polish People’s Army and Security Corps. In late July 1944, some members of the Corps’ headquarters travelled to Lublin, where they established contact with the Polish Army entering Poland from the East and the Polish Committee of National Liberation.

The following units which were part of or originated from the Security Corps fought in the Warsaw Rising: “Nałęcz” and “Jur-Radwan” assault battalions, “Sokół” and “Topór” battalions, “Stetko” and “Żarski” platoons, “Zawieja” Group and “Gryka” combat engineers company.

Historia Korpusu

Korpus Bezpieczeństwa wywodził się z Organizacji Wojskowej utworzonej w październiku 1939 r. przez Witolda Orzechowskiego ps. "Longinus", który powoływał się na wytyczne otrzymane bezpośrednio od gen. Władysława Sikorskiego. Latem 1941 r. został przez Niemców aresztowany W. Orzechowski. W 1942 r. OW została przemianowana na Kadrę Bezpieczeństwa. W lipcu tego roku KB został podporządkowany Komendzie Głównej Armii Krajowej, a z jej ramienia szefowi Oddziału VIII (Szefostwo Biur Wojskowych) płk. Ludwikowi Muzyczce ps. "Benedykt". Następnie rozpoczęto na polecenie Komendanta Głównego AK gen. Stefana Roweckiego ps. "Grot" przeformowywanie oddziałów i służb KB w Wojskowy Korpus Służby Bezpieczeństwa.

W listopadzie 1943 roku Kadra Bezpieczeństwa została z kolei przemianowana na Korpus Bezpieczeństwa. W jego skład weszły też inne podziemne organizacje, jak Strażacki Ruch Oporu "Skała", Zbrojne Wyzwolenie, Związek Powstańców Śląskich. Korpus Bezpieczeństwa politycznie podlegał Radzie Obrony Narodu. Prowadził działalność propagandową, dywersyjno-sabotażową, przygotowywał kadry do administrowania po wojnie ziemiami zachodnimi i północnymi (określanymi jaki Ziemie Postulowane). Organizacja działała na terenie województw: warszawskiego, krakowskiego, lubelskiego, łódzkiego, kieleckiego i wileńskiego, a niewielkie grupy w Bydgoszczy, Gdyni, Katowicach, Toruniu. Istniały też nieliczne oddziały partyzanckie KB. Po aresztowaniu drugiego Komendanta Głównego KB w grudniu tego roku część nowego dowództwa, wywodzącego się ze Zbrojnego Wyzwolenia, nie zrywając jednak związków z AK, nawiązywała wbrew woli większości Komendy Głównej tajne kontakty z Polską Armią Ludową, tj. wojskową formacją Robotniczej Partii Polskich Socjalistów. Jego przywódcy lawirowali odtąd pomiędzy AK a lewicowymi socjalistami z RPPS i PAL , pozostając na krawędzi Polskiego Państwa Podziemnego.

26 lipca 1944 r. KB zawarła porozumienie o współpracy z AL, zaś 27 lipca z PAL tworząc Połączone Siły Zbrojne AL, PAL i KB. Pod koniec lipca 1944 r. część Komendy Głównej KB z Komendantem Głównym płk. Andrzejem Petrykowskim ps. "Tarnawa" i oficerem sztabu płk. Leonem Bąkowskim ps. "Rawicz" udała się do Lublina, gdzie nawiązali kontakt z wkraczającym na ziemie polskie WP i Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego, podporządkowując im swoją organizację.

Struktura Korpusu i kadra dowódcza

Oddziały Korpusu Bezpieczeństwa lub wywodzące się z tej organizacji, które uczestniczyły w Powstaniu Warszawskim:
  • Batalion Szturmowy "Nałęcz" por. Stefana Kaniewskiego ps. "Nałęcz" (Stare Miasto),
  • Batalion Szturmowy "Jur-Radwan" por. Tadeusza Osińskiego ps. "Jur" (Śródmieście Północne),
  • Batalion "Sokół" rtm. Władysława Olszowskiego ps. "Sokół" (Śródmieście Południowe),
  • Batalion "Topór" mjr Zygmunta Balickiego ps. "Topór" (Śródmieście Południowe, wchodziło w skład Zgrupowania "Zagończyk"),
  • Pluton "Stetko" por. Kazimierza Kanioka ps. "Stetko" (Śródmieście Północne, wchodziło w skład Zgrupowania "Bartkiewicz"),
  • Pluton "Żarski" ppor. Władysława Zajdlera ps. "Żarski" (Śródmieście Południowe, wchodziło w skład Batalionu "Ruczaj"),
  • Grupa "Zawieja" rtm. Jana Dręsko ps. "Zawieja" (Śródmieście Północne),
  • Kompania saperska "Gryka" kpt. Gryczyńskiego ps. "Gryka" (Mokotów),
  • służba kobiet KB na czele z kpt. Jadwigą Makowiecką ps. "Pomian",
  • Straż Obywatelska pod dowództwem mjr. Władysława Grzankowskiego ps. "Prus".
Liczebność żołnierzy KB wynosiła – według różnych źródeł – od ponad 600 do ok. 1200 ludzi.

Oddziały KB pod dowództwem szefa sztabu KG KB, płk. Leona Korzewnikjanca ps. "Doliwa" zostały taktycznie podporządkowane KG AK. Część z nich nie miała jednak broni i dlatego używano ich do prac pomocniczych.

15 września oddziały KB współtworzyły Połączone Siły Zbrojne AL, PAL i KB na czele z płk. Julianem Skokowskim, którego zastępcą został płk L. Korzewnikjanc i podporządkowały się Krajowej Radzie Narodowej.

Zdjęcia

Korpus Bezpieczeństwa
Sztandar Korpusu Bezpieczeństwa

Korpus Bezpieczeństwa
Pomnik upamiętniający poległych żołnierzy Korpusu Bezpieczeństwa znajduje się w kwaterze B26 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach



Zezwolenie na umieszczenie tabliczki

•  Czy wiesz, że ...