Antoni Nowak-Przygodzki

 Nowak-Przygodzki
http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/51,54420,23295240.html?i=2

Antoni Nowak-Przygodzki ps. „Opel” (ur. 15 maja 1897 w Jarosławiu lub Półwsi w rodzinie Antoniego Nováka i Pauliny Lisak, zm. 4 stycznia 1959 w Paryżu) – doktor praw, adwokat, działacz społeczny, radny Lwowa, porucznik kawalerii Wojska Polskiego, kapitan czasu wojny w Armii Krajowej, działacz emigracyjny.

Okres przed II wojną światową

Przed 1914 ukończył gimnazjum i został studentem na wydziale filozoficznym. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich. Służył w 1 pułku artylerii jako szeregowy od sierpnia 1916. Po kryzysie przysięgowym, wywołanym odmową złożenia przysięgi na wierność Austrii, został wcielony do c. i k. armii. Został superarbitrowany w Krakowie w grudniu 1917 i uznany za zdolnego do służby pomocniczej.
U kresu wojny w 1918 przybył do Lwowa. Tam w listopadzie 1918 objął dowództwo nad sformowanym oddziałem Legii Akademickiej i brał udział w obronie Lwowa w trakcie wojny polsko-ukraińskiej jako chorąży w Odcinku I, Pododcinek Remiza-Cytadela, dowódca plutonu „Stary”. Został ciężko ranny w rękę.
Ukończył studia wyższe, uzyskując tytuł naukowy doktora praw.
Był filistrem honorowym korporacji akademickiej „Aragonia”.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został przyjęty do Wojska Polskiego. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Został awansowany do stopnia podporucznika rezerwy artylerii ze starszeństwem z 1 czerwca 1919. W 1923, 1924 był oficerem rezerwowym 10 pułku artylerii ciężkiej w garnizonie Przemyśl.
W okresie II Rzeczypospolitej był adwokatem we Lwowie. Wykładał w Akademii Handlu Zagranicznego we Lwowie, działał w samorządzie[9]. Pełnił mandat radnego Rady Miasta Lwowa,
Działał społecznie. Działał aktywnie w Miejskim Komitecie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego we Lwowie. Do grudnia 1936 był prezesem okręgu Związku Rezerwistów we Lwowie. W 1937 był członkiem wydziału honorowego klubu sportowego LKS Pogoń Lwów. Został członkiem założycielem powołanego w 1938 Stowarzyszenia „Towarzystwo Budowy Panoramy Plastycznej Dawnego Lwowa”.

Okres II wojny światowej

Po wybuchu II wojny światowej 1939 nie został objęty mobilizacją, był w stopniu porucznika. Przewodził we Lwowie Komitetowi Opieki nad Uchodźcami.
Po nastaniu okupacji sowieckiej jesienią musiał się ukrywać ze względu na przedwojenną działalność polityczną. Od listopada 1939 r. działał w konspiracji. Należał do Komendy Harcerskiej Organizacji Niepodległościowej, podporządkowanej w końcu grudnia 1939 r. Naczelnictwu Szarych Szeregów w Warszawie. W tymże miesiącu został zaprzysiężony w ZWZ. We wrześniu 1940 r. – wobec licznych aresztowań w kręgu polskich organizacji wojskowych – musiał opuścić Lwów i przedostał się do Warszawy.
Został oficerem Związku Walki Zbrojnej, następnie Armii Krajowej. Był instruktorem Szarych Szeregów na obszar Polski południowo-wschodniej, zaś w 1943 działał jako oficer oświatowy Grup Szturmowych Szarych Szeregów.
W pierwszej połowie 1944 w stopniu kapitana czasu wojny pełnił funkcję szefa Oddziału V Biura Informacji i Propagandy Okręgu „Warszawa” AK, od czerwca do października 1944 był szefem BiP Komendy Okręgu Warszawa AK. Z tego tytułu kierował m.in. WSS, której zadaniem była pomoc ludności w organizacji spraw życiowych, a także Harcerską Pocztą Polową.
Po upadku Powstania wraz z kierownictwem Szarych Szeregów dostał się do niewoli niemieckiej i przebywał kolejno w oflagach w Bergen-Belsen i Fallingbostel w Grossborn (odbył wraz z innymi więźniami ok. 800-kilometrowy marsz ewakuacyjny do Sandbostel - pod Bremą).

Okres po II wojnie światowej

Po zakończeniu wojny pozostał na emigracji we Francji.
Od kwietnia 1948 r. był wiceprzewodniczącym komitetu organizacyjnego Koła AK Okręg Francja, a od lipca tegoż roku członkiem jego Rady Naczelnej.
Był wykładowcą w polskiej Szkole Nauk Politycznych i Społecznych w Paryżu oraz szefem studiów Polskiej Sekcji Międzynarodowego Uniwersytetu w Strassburgu, pracował jako nauczyciel w Liceum Polskim w Les Ageux.
Publikował w „Zeszytach Historycznych”.
Zmarł 4 stycznia 1959 w Paryżu. Został pochowany na miejscowym cmentarzu Bagneux.

Odznaczenia

  • Krzyż Walecznych(1921),
  • Złoty Krzyż Zasługi (1930),
  • Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami (1944),
  • Odznaka XX-lecia Harcerstwa Lwowskiego (1931),
  • Odznaka XXV-lecia Harcerstwa Lwowskiego (1936),
  • Odznaka Pamiątkowa AK (1944),
  • Odznaka Honorowa Stowarzyszenia Kombatantów Polskich(1953).

Rodzina

  • Żona: Zofia Nowak-Przygodzka, lekarz, od 1915 r. harcerka 1. Lwowskiej Drużyny Skautek im. Emilii Plater, uczestniczka obrony Lwowa, po odzyskaniu niepodległości działaczka Lwowskiego Koła Starszego Harcerstwa, odznaczona Medalem Niepodległości.
  • Dzieci
    • Jadwiga Czachowska,
    • Tadeusz Nowak-Przygodzki,
    • Adam Nowak-Przygodzki,
    • Maria Nowak-Przygodzka

Zdjęcia

 Nowak-Przygodzki
Zofia i Antoni Nowak-Przygodzcy
http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/51,54420,23295240.html

Piśmiennictwo

  1. http://muzeumharcerstwa.pl/images/files/HSB/HSB2.pdf - str. 153 -155
  2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Antoni_Nowak-Przygodzki
  3. https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/antoni-nowak-przygodzki,53927.html
  4. http://www.jozefczapski.pl/maria-nowak-przygodzka-slonce-swieci-o-polnocy/
  5. https://zapytaj.onet.pl/encyklopedia/34840,,,,nowak_przygodzki_antoni_michal,haslo.html