Janusz Wścieklica

Wscieklica

Okres przed wojną

Janusz Wścieklica był rodowitym łodzianinem, urodził się 4 kwietnia 1924 roku. Mieszkał tam do wybuchu wojny, w domu który stał na rogu ulicy Głównej i Kilińskiego, w samym centrum Łodzi. Był uczniem elitarnej Szkoły Kupieckiej, która mieściła się przy ul. Narutowicza.

Okres wojny

Wojna zaskoczyła rodzinę Wściekliców w Trawnikach na Lubelszczyźnie, gdzie ojciec pana Janusza kończył budować fabrykę włókienniczą. Rodzina podjęła decyzję o powrocie do Łodzi.
Janusz Wścieklica przez krótki czas, do momentu włączenia miasta do Trzeciej Rzeszy kontynuował naukę. Następnie cała rodzina przeniosła się do posiadłości wiejskiej matki pana Janusza. Znajdowała się ona pod Łodzią, ale  już na terenie nowoutworzonej Generalnej Guberni. Tu na tzw. kompletach ukończył naukę w gimnazjum.
Dalsze losy rzuciły rodzinę Wściekliców do Warszawy. W 1942 roku, mając 18 lat, wstąpił w szeregi Narodowej Organizacji Wojskowej - batalion NOW-AK "Gustaw", przyjął ps. "Osa". Z czasem został instruktorem broni i zajmował się szkoleniem kadr ruchu oporu. W grudniu 1943 roku aresztowało go gestapo. Przez 10 dni, razem ze swoją siostrą Krystyną, był więziony na Pawiaku. W trakcie transportu, najprawdopodobniej do obozu koncentracyjnego w Treblince, udało mu się zbiec. Wrócił do Warszawy, aby później brać udział w Powstaniu Warszawskim.
Walczył w stopniu plutonowego podchorążego w zgrupowaniu "Harnaś" - kompania "Janusz" i na Mokotowie kompania "Gustaw". Do walk powstańczych przestąpił z kilkudniowym opóźnieniem, bo pod koniec lipca w trakcie zdobywania broni został ranny w rękę i założono mu gips.
Po zakończeniu walki zbrojnej i złożeniu broni, jak większość powstańców dostał się do niewoli niemieckiej, do obozu przejściowego w Pruszkowie. Po jego likwidacji trafił do stalagu w Sandbostel, na północy Niemiec, gdzie doczekał końca wojny.

Okres po wojnie

Podobnie jak wielu powstańców, po zakończeniu działań wojennych trafił do Belgii. Tu podjął studia na kierunku elektrycznym, bo wykształcenia w zakresie metalurgii w Brukseli nie mógł uzupełniać. Był wyjątkowo zdolnym i pracowitym studentem, starał się odbyć jak największą ilość staży zawodowych, aby zdobyć konieczną praktykę i doświadczenie.
Po kilkuletnim pobycie w tym kraju, gdzie otrzymywał stypendium rządu polskiego na wychodźstwie, pojawiła się w 1949 roku możliwość wyjazdu na uzupełniające studia do USA. Po rozważeniu wszystkich plusów i minusów podjął decyzję o kontynuacji studiów w Pittsburgu na kierunku metalurgii w Carnegie Institute of Technology, a później w Nowym Jorku uzyskał jeszcze dyplom z administracji w A. Hamilton Institute of New York.
W ślad za nim do Stanów Zjednoczonych podążyła narzeczona – pani Janka. Tu w 1950 roku wzięli ślub.
Wkrótce pojawiła się możliwość znalezienia bardzo ponętnej pracy w Brazylii. W tym czasie prowadzono tam eksploatację wielkich złóż rudy żelaza i kraj ten potrzebował fachowców. Wścieklicowie nie czekali długo z podjęciem decyzji i w 1950 roku przenieśli się na kontynent południowoamerykański.
Pan Janusz początkowo, przez 12 lat pracował jako szef wielkich pieców w Joao Monlevade  w stanie Minas Gerais. Była to w tym czasie jedna z najnowocześniejszych hut stali na świecie. Należała do belgijskiej spółki Belgo-Mineira. Następnie został kierownikiem fabryki należącej do tej samej spółki w Sabara, w stanie Minas Gerais. Później przez dziesiątki lat był dyrektorem kilku przedsiębiorstw  m.in.  przez 15 lat tj. od 1967 roku do 1982  roku pracował, jako kierownik fabryki stali specjalnych i dyrektor produkcji w Mogi das Cruzes pod Săo Paulo. Była to jego wymarzona praca, od dawna pragnął zajmować się produkcją stali specjalnych. Za jego kadencji produkcja zwiększyła się trzykrotnie, a specjalistów zagranicznych, głównie szwedzkich zastąpili Brazylijczycy.
Po zakończeniu pracy w Mogi das Cruzes czekało go chyba największe wyzwanie zawodowe. Przez 5 lat ( 1982 – 1986) zarządzał ogromnym  amerykańskim przedsiębiorstwem  należącym do Daniela Keitha Ludwiga – Companhia Florestal Monte Dourado w Jari we wschodniej Amazonii, nad jednym z ostatnich lewych dopływów Amazonki. Był to olbrzymi plan związany z eksploatacją zasobów naturalnych Amazonii. Głównym zadaniem przedsiębiorstwa była produkcja celulozy i papieru. Uprawiano tu drzewa mające duże i szybkie przyrosty masy: eukaliptusy i sosny kalifornijskie. Hodowano bydło, krzyżując ze sobą kilka różnych gatunków. Uprawiano ziemię, udawała się tu uprawa ryżu, warunki klimatyczne były ku temu sprzyjające. Powstały kombinaty przemysłowe: celulozownie, zakłady przetwórcze. Wybudowano kopalnie kaolinu, z którego produkowano najszlachetniejsze gatunki papieru. Zastosowano wiele nowoczesnych, innowacyjnych technologii. Z Japonii sprowadzono na pływających platformach olbrzymią celulozownię i elektrownię. Fabryki te trzeba była przetransportować przez dwa oceany. Obszar tego amerykańskiego konsorcjum był niewiele mniejszy niż powierzchnia Belgii. W szczycie sezonu zatrudnionych było nawet 35.000 pracowników. Byli to głównie kabokle, sprowadzeni na te tereny ze stanów: Amapa i Para.
Project-Jari stał się  bardzo popularny i kontrowersyjny. Wzbudzał duże emocje i zainteresowanie. W 1983 roku odwiedził Jari Jacques–Yves Cousteau jeden z największych ekologów, działających w obronie środowiska przyrodniczego. Początkowo był nastawiony negatywnie do inwestycji, ale po wspólnych rejsach, na statku – laboratorium „Calypso”, z panem Januszem zmienił zdanie.
Poza życiem zawodowym Wściekliców pasjonował otaczający świat. Chętnie poznawali nieznane obszary i nowych ludzi. Pan Janusz w każdej wolnej chwili organizował wyprawy na połowy ryb. Uwielbiał nurkowanie, pociągały go zwłaszcza nocne wyprawy. Na połów ryb wypływał własną motorówką „Mewą” penetrował wiele rzek: Jari, Xingu, Tapajos i Amazonkę. Łowił w nich  ogromne pintado i surubi. Nieobce mu były polowania w dżungli amazońskiej i wyprawy konne. Często w eskapadach towarzyszyła mu żona oraz dwójka synów.
Po latach pracy w Amazonii Wścieklicowie ponownie osiedlili się w największym mieście na kontynencie, w  S?o Paulo Zamieszkali w pięknym, wygodnym apartamencie, w spokojnej dzielnicy Higienopolis.  Kupili duży jacht, który nazwali syrena i którym wyprawiali się na oceaniczne regaty.
Janusz Wścieklica zmarł 17 czerwca 2009, został pochowany na cmentarzu w S?o Paulo.

Odznaczenie i wyróżnienia

  • medal Pro Memoria
  • awans na stopień kapitana - akt mianowania wręczony przez marszałka Senatu Bogdana Borusewicza podczas delegacji polskiego Senatu w Chile i Brazylii w dniach 16-25 kwietnia 2007 r.

Janina Wścieklica

Urodziła się w 1925 roku pod Radomiem, ale od najmłodszych lat mieszkała w Warszawie.
Jako łączniczka brała udział w Powstaniu Warszawskim w batalionie Gozdawa. Po upadku Powstania trafiła dla obozu dla jeńców, następnie znalazła się w Belgii. W Brukseli pracowała dla International Refugees Organization - IRO.
W drugiej połowie lat czterdziestych wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych, by wziąć ślub z poznanym w Polsce Januszem Wścieklicą, który po wojnie wyjechał Stanów Zjednoczonych na studia. Po ślubie oboje wyemigrowali do Brazylii, gdzie pan Janusz dostał pracę jako inżynier metalurgii. W Brazylii Janina Wścieklica ze względu na pracę swego męża mieszkała w różnych miejscach, zarówno w Amazonii, jak i w stanie Minas Gerais i w stanie S?o Paulo.
Zorganizowała mieszkańców dżungli, żeby sobie zrobili ładne miasteczko. Kazała wysypać piasek dla dzieci. Dzieci potrzebowały opieki, bo tam było dużo kobiet, które przygotowywały sadzonki eukaliptusa. Pomagała też Metyskom i stąd jej przydomek "Baronowa de Jari”.
  Pracowała także jako dydaktyk w brazylijskich szkołach.
Została awansowana na stopień porucznika - akt mianowania wręczony przez marszałka Senatu Bogdana Borusewicza podczas delegacji polskiego Senatu w Chile i Brazylii w dniach 16-25 kwietnia 2007 roku.

Zdjęcia

 Wscieklica

 Wscieklica
Janusz Wścieklica i Jacques Y. Cousteau

 Wscieklica

 Wscieklica


Piśmiennictwo

  1. https://linktopoland.com/pl/janusz-wscieklica-polski-zarzadca-amazonii/
  2. https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/janusz-wscieklica,50404.html
  3. http://archiwumemigranta.pl/pl/posluchaj/janina_wscieklica
  4. https://www.senat.gov.pl/aktualnosci/art,7033,wizyta-delegacji-polskiego-senatu-w-chile-i-brazylii.html