Irena Jadwiga Łoś

Los

Irena Jadwiga Łoś, z domu Płoska, urodziła się w Płocku 14 lipca 1922 roku, ojciec Eugeniusz Onufry i matka Janina Aniela z domu Betley.

Okres przed wojną

Uczyła się w Gimnazjum i Liceum im. Hetmanowej Reginy Żółkiewskiej w Płocku.
Należała do harcerstwa oraz do Przygotowania Wojskowego Kobiet (PWK), gdzie uczestniczyła w ćwiczeniach wojskowych, musztrze, strzelaniu, obozach i defiladach.

Okres wojny

Odbyła dwuletni kurs handlowy w szkole Julii Statkowskiej w Warszawie, zakończony zdaną tajnie maturą oraz kurs zootechniki w Julinie koło Warszawy.
W konspiracji od przełomu 1942/1943 w WSK (Wojskowa Służba Kobiet). Pseudonimy: "Wrzeciono", "Joanna", "Joanna Wrzeciono".
Przeszła kursy: rekrucki, sanitarny oraz szkolenie ogólnowojskowe, a wiosną 1944 r. rozpoczęła kurs podoficerski - przerwany wybuchem Powstania.
Przydział przed godziną "W" - Okręg Warszawski Armii Krajowej - I Obwód "Radwan" (Śródmieście) - 1. Rejon "Róg" - Wojskowa Służba Ochrony Powstania (WSOP) - batalion "Dzik" - 14. kompania WSOP por. "Piaskowca" (Kazimierz Barcewicz) - patrol sanitarny.
Na początku Powstania brała udział w patrolach sanitarnych, następnie była pielęgniarką w Szpitalu Powstańczym nr 1 na ul. Jasnej 9 (gmach PKO Jasna 9 - róg Świętokrzyska).
Po zbombardowaniu budynku PKO (5.09.1944) wraz z dwiema koleżankami ("Królik" i "Anka") została oddana do dyspozycji szefa sanitariatu Okręgu Warszawskiego AK ppłk. "Bakcyla" (dr Henryk Lenk), i przeszła do nowych kwater Sztabu Okręgu urządzonych tego dnia w Kinie "Palladium" przy ul. Złotej 7/9. Brała udział w ewakuacji zagrożonych szpitali polowych z ul. Chmielnej. W tej akcji pomagali żołnierze oddziału osłony Sztabu Okręgu (Kedyw-"Kolegium B") por. "Kosy".
W drugiej połowie września zachorowała na zakażenie krwi i została przeniesiona przez "Królika", "Ankę" i dr "Siedleckiego" do Śródmieścia Południe. Przebywała z oddziałem m.in na ul. Lwowskiej 11, gdzie była kucharką.
Zakończyła Powstanie w stopniu sierżanta.
Po Powstaniu przebywała w niewoli niemieckiej - od 5 października 1944 r. jeniec obozu przejściowego dla żołnierzy AK w Ożarowie, następnie do połowy listopada w Stalagu XI B Fallingbostel, po czym wysłana do obozu koncentracyjnego KL Bergen-Belsen, w którym w kilku barakach utworzono filię Stalagu XI B Fallingbostel. Dnia 22 grudnia przeniesiona z grupą kobiet-jeńców do Stalagu VI C Oberlangen, w którym została wyzwolona 12 kwietnia 1945 r. przez kombinowany patrol rozpoznawczy 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka i odkomenderowana do II Korpusu we Włoszech.

Okres po wojnie

Służyła w II Korpusie Polskim we Włoszech. Tam też rozpoczęła studia weterynaryjne na Uniwersytecie w Bolonii, przerwane demobilizacją i przeniesieniem do Anglii. Tam wyszła za mąż za por. Stanisława Łosia, który całą wojnę przesiedział w oflagu.
Po rozwiązaniu Korpusu wyemigrowała do Brazylii, gdzie mieszkał starszy brat męża. Pracowała razem z mężem w dużym gospodarstwie rolnym wychowując jednocześnie czwórkę dzieci. Następnie podjęła pracę administracyjną (dokumentacja medyczna i statystyki) w Szpitalu Ewangelickim w Londrinie). Jednocześnie pisywała do pism - głównie emigracyjnych ("Dziennik Żołnierza" w Londynie, "Wiadomości" - Londyn, "Lud", "Curitiba" i innych), a także do Radia Wolna Europa (dział "Listy egzotyczne"). Wydała książki: "Kronikę dwu światów", "Wiele lat minęło..." - wyd. Książnica Płocka im. W. Broniewskiego, "Seleç?es Polonesas" - w języku portugalskim, wyd. Vicentina Curitiba.
Po przejściu na emeryturę przeniosła się do Kurytyby.
Należała do Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Brazylii, posiadała stopień podporucznika Wojska Polskiego.
Była wielką miłośniczką polskiej kultury, a szczególnie literatury i wierną czytelniczką konsularnej biblioteki.
Zawsze chętnie i z zaangażowaniem uczestniczyła w życiu polonijnym i wydarzeniach organizowanych przez Konsulat RP w Kurytybie.
Zmarła 6 października 2014 roku. Pochowana w Londrinie.

Odznaczenia

  • Medal Wojska Polskiego (1949),
  • Krzyż Armii Krajowej (1967)
  • Medal Pro Memoria (2005)
  • Medalha Tenente Max Wolff
  • Medalha Tenente Ary Rauen

Rodzina

  • Ojciec: Eugeniusz Płoski (1873-1944), był w okresie międzywojennym największym właścicielem ziemskim we wsi Pszczółki Górne - 114 ha ziemi. Miał wykształcenie prawnicze (Uniwersytet Warszawski). Nie kierował osobiście majątkiem Pszczółki, poświęcił się zawodowi adwokata w Płocku. | Był wielkim społecznikiem i świeckim działaczem Kościoła. W 1934 roku otrzymał tytuł szambelana papieskiego. Był radcą Rady Miejskiej Płocka i jej prezesem, współzałożycielem szkół średnich w Płocku. W 1940 roku szczęśliwie uniknął aresztowania przez Niemców, przeprowadził się wtedy do Warszawy, zginął zatrzymany w "łapance" ludności cywilnej i rozstrzelany prawdopodobnie w gmachu Teatru Wielkiego w czasie Powstania Warszawskiego 7 lub 8 sierpnia 1944 r., jego grób nie jest znany (ma symboliczny krzyż obok grobu żony w Płocku oraz tablice w kościele ś. Antoniego w Warszawie).
  • Matka: Janina Betley - malarka.  
  • Rodzeństwo:
    • Janina Maria (1905-1990) żołnierz AK była referentką WSK w Śródmieściu Północ, po wojnie mieszkała w Anglii
    • Hanna Bronisława (1908-1968) zamężna z Jackiem Bojanowskim, który przez parę lat gospodarował w Pszczółkach
    • Józef Onufry (1912-1987) prawnik, oficer WP, po wojnie wybitny działacz emigracyjny
  • Kuzyni cioteczni: Wojciech Brzozowski ps. "Krzysztof" - żołnierz AK, walczył w Grupie Bojowej "Krybar" na Powiślu, Jan Andrzej Betley - żołnierz NSZ

Zdjęcia

Los
Warszawa, rok 1941 - uczennice w drodze do szkoły.
W środku Irena Wiśniewska "Emilia Skała", po prawej Irena Płoska "Joanna Wrzeciono"

Los
Z lewej Irena Płoska - "Joanna Wrzeciono", z prawej jej siostra Janina Płoska - "Urszula Rakieta",
Warszawa rok 1942.

Los
Stalag w Niederlangen - od lewej stoją: Regina Fern "Ziutek" (vel Józefa Nałęcz), Irena Płoska "Joanna Wrzeciono", Maria Sulimirska "Myszka Biała"

Los

Piśmiennictwo

  1. https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/irena-ploska,35209.html
  2. https://www.msz.gov.pl/pl/p/kurytyba_br_k_pl/aktualnosci/pani_irena_los_nie_zyje
  3. https://www.1944.pl/archiwum-historii-mowionej/irena-jadwiga-los,1887.html
  4. http://grudusk.com/index.php/o-gminie/historia/246-historia-pszcz-g