Zgrupowanie Armii Krajowej "Chrobry II"

Chrobry II


English version

Home Army Group “Chrobry II”


The group was formed in the starting days of the Rising and reached its final form between 10 and 12 August 1944. It absorbed small units that failed to reach their destinations as well as numerous volunteers, including soldiers from the National Armed Forces (total of 3,200 people). Initially its founders named the unit “Chrobry” Group, but when it turned out that there was already another “Chrobry” Battalion fighting nearby, they adopted the name “Chrobry II” Group and subordinated it to the commander of the City Centre District. The group was commanded by Major Zygmunt Brejnak codename “Zygmunt”.

The Group consisted of two battalions commanded by, respectively, “Lech Żelazny” and “Lech Grzybowski” (6 companies in total), as well as one reserve and guard company and a communications company.

The group fought in the western part of the City Centre North in the area of Towarowa Street, Jerozolimskie Avenue, Sosnowa, Grzybowska, Żelazna, Łucka and Ceglana Streets. Its units captured the Postal Railway Station on Żelazna Street, the Military Institute of Geography, Dering’s factory on Grzybowska Street, participated in the capturing of Nordwache military police station on Chłodna Street and a school on Waliców Street. Following the fall of Ochota, they defended positions along Jerozolimskie Avenue.

On the night of 30/31 August 1944, they took part in the unsuccessful attempt to cut a corridor from the Old Town to the City Centre, gaining control of the Mirowskie Market Halls for a couple of hours. In September, they supported the defense of Chmielna and Bracka Streets. Following capitulation of the uprising, soldiers of the “Chrobry” Group went into captivity.

During the Rising, “Chrobry II” lost about 450 soldiers killed in action and more than 1,800 wounded.

Historia zgrupowania

Zgrupowanie "Chrobry II" jako jednostka organizacyjna i bojowa powstało w pierwszych dniach Powstania, a ostateczną strukturę osiągnęło w dniach 10-12 sierpnia 1944 r. W skład zgrupowania dochodzącego do 3.200 żołnierzy weszły drobne oddziały, które nie zdołały dotrzeć na miejsce przeznaczenia i liczni ochotnicy, w tym żołnierze Narodowych Sił Zbrojnych. Organizatorzy działając samorzutnie, w oderwaniu od swoich władz i konspiracyjnych struktur nazwali nowo formowaną jednostkę "Grupa Chrobry". Kiedy okazało się, że na sąsiednim odcinku działa zorganizowany w konspiracji batalion "Chrobry", przyjęto nazwę "Zgrupowanie Chrobry II" i jako takie podporządkowano dowódcy I obwodu Śródmieście.

Oddziały zgrupowania zostały sformowane z inicjatywy mjr. Leona Nowakowskiego „Liga”, wcześniej dowódcy konspiracyjnego pułku NSZ im. gen. W. Sikorskiego. Zgrupowanie było jednostką ochotniczą, a jej powstanie i działalność umożliwiła patriotyczna postawa mieszkańców tej robotniczo-rzemieślniczej dzielnicy Warszawy. Początkowo działało jako kilka kompanii i samodzielnych oddziałów, następnie jako dwa bataliony. Żołnierze zgrupowania pochodzili z różnych formacji: AK, NSA, PPS-WRN a nawet AL. Od 4 sierpnia dowództwo nad zgrupowaniem objął mjr Zygmunt Brejnak „Zygmunt”.

Struktura zgrupowania i kadra dowódcza

Ordre de Bataille Zgrupowania „Chrobry II”:
  • dowódca zgrupowania mjr Zygmunt Brejnak „Zygmunt”,
  • I batalion „Lecha Żelaznego”, dowódca kpt. Tadeusz Przystojecki "Lech Żelazny",
    • 1. kompania "Warszawianka", dowódca kpt. Mieczysław Zacharewicz "Zawadzki",
      I pluton, dowódca por. Tadeusz Siemiątkowski "Mazur",
      II pluton ppor. Józef Cieśliński "Mścisław",
      III pluton por. Stefan Chmielewski "Stefan",
      IV pluton por. Jan Gołkontt "Bogusławski",
      pluton „WIG”, dowódca por. Ebłowski,
    • 2. kompania, dowódca por. Edward Mańk "Ned",
      I pluton, dowódca ppor. Eugeniusz Nickiewicz "Brzeziński",
      II pluton, dowódca ppor. Józef Przybylski "Ziuk",
      III pluton, dowódca sierż./ppor. Zygmunt Poncyliusz "Rota",
      IV pluton, dowódca ppor. Bolesław Kędzierski "Kłos",
    • 3. kompania, dowódca ppor./por. Zbigniew Brym "Zdunin" – oficer 7 pułku piechoty „Garłuch”, który nie dotarł na Okęcie, gdzie miał zdobywać lotnisko,
      I pluton, dowódca ppor. Władysław Mizielski "Piotr",
      II pluton, dowódca chor. Józef Piątek "Kuliński",
      III pluton, dowódca sierż. pchor./ppor. Marian Moliere "Molmar",
  • II batalion “Lecha Grzybowskiego”, dowódca por./kpt. Wacław Zagórski "Lech Grzybowski",
    • 4. kompania, dowódca ppor./por. Aleksander Sałaciński "Aleksander",
      I pluton, dowódca ppor. Feliks Grzybowski "Wojtek"
      II pluton, dowódca por. Stefan Rychliński "Grzymała"
      III pluton, dowódca st. sierż. Stefan Magdziak "Szumański"
    • 5. kompania, dowódca ppor. Janusz Domański "Janusz",
      I pluton, dowódca sierż. pchor./ppor. Bronisław Katyński "Puli",
      II pluton, dowódca pchor./ppor. Edward Jan Krutol "Dąbrowa"
      III pluton, dowódca st. sierż. Jan Kreter "Grześ",
    • 6. kompania, dowódca ppor. Leonard Kancelarczyk "Jeremi",
      I pluton, dowódca ppor. Antoni Andrzej Otto "Goliat Andrzej",
      II pluton, dowódca por. Karol Grabski "Karol",
      III pluton, dowódca ppor. Jerzy Mieczysław Michalski "Prawdzic"
Ponadto w skład zgrupowania wchodziły:
- kompania rezerwowo-wartownicza,
- kompania łączności,
- pluton żandarmerii polowej,
- kwatermistrzostwo,
- służba uzbrojenia,
- sanitariat,
- służba techniczna.

Walki zgrupowania w Powstaniu Warszawskim

Zgrupowanie „Chrobry II” walczyło w zachodniej części Śródmieścia-Północnego pomiędzy ul. Towarową od zachodu Al. Jerozolimskimi od południa, ul. Sosnową od wschodu i ul. Łucką i Ceglaną od północy. Był to, przez większość dni Powstania, najdalej na zachód wysunięty obszar opanowany przez AK, przyjmujący na siebie uderzenia z rejonu Ochoty, Woli, a we wrześniu również ze Starego Miasta.

Oddziały zgrupowania wzięły udział w wielu walkach mających na celu opanowanie punktów oporu nieprzyjaciela jak i dozbrojenie coraz liczniejszych szeregów. Opanowały Dworzec Pocztowy przy ul. Żelaznej, Wojskowy Instytut Geograficzny, fabrykę Deringa przy ul. Grzybowskiej, gdzie zdobyto duże zasoby mundurów i wyposażenia. Oddział ochotników uczestniczył w zdobyciu Nordwache (siedziby Schutzpolizei) przy ul. Chłodnej i szkoły przy ul. Waliców.

Po upadku Ochoty oddziały zgrupowania broniły placówek wzdłuż Alej Jerozolimskich. W nocy z 30/31 sierpnia 1944 r. wydzielone, najlepiej uzbrojone oddziały „Chrobry II” brały udział w nieudanej próbie przebicia drogi na Stare Miasto zajmując przy poważnych stratach własnych na kilka godzin Hale Mirowskie.

We wrześniu linia frontu ustabilizowała się. Umocnione placówki ulokowane w ruinach i zabezpieczone mocnymi barykadami utrzymywały swój stan posiadania. Dzielnica walczyła uzyskując honorową nazwę "twardego frontu". We wrześniu Niemcy dwukrotnie podejmowali bezskuteczne rozmowy na temat kapitulacji. W dniach niemieckiego natarcia na linię Nowego Światu po upadku Powiśla, Zgrupowanie „Chrobry II” wystawiło dwa silne oddziały wspierające obronę ul. Chmielnej i Brackiej.

W dniach kapitulacji Powstania zgrupowanie "Chrobry II" wymaszerowało do niewoli jako część 15 pułku piechoty 28 dywizji piechoty Warszawskiego Korpusu Armii Krajowej.

Liczebność zgrupowania ulegała ciągłym zmianom. Duże straty w walce i podczas bombardowań stale uzupełniali zgłaszający się ochotnicy. Według dokumentów kwatermistrzostwa stan zgrupowania pod koniec sierpnia wynosił ok. 3200 ludzi. Straty ugrupowania wyniosły około 450 zabitych i ponad 1.800 rannych.

Zdjęcia

Chrobry II
Żołnierze porucznika Wacława Zagórskiego (późniejszy Batalion II "Lecha Grzybowskiego") ze Zgrupowania "Chrobry II" przed wytwórnią zapalników Deringa w dawnym budynku Gminy Żydowskiej przy ul. Grzybowskiej 26/28

Chrobry II
Oficerowie ze zgrupowania "Chrobry II" na ul. Twardej, z lewej por. Zbigniew Butrym „Zdunin”. To zdjęcie jest okładką II wydania książki Juliusza Kuleszy „7 p. piechoty AK Garłuch”.

Chrobry II
Sztandar powstał w 1987 r. ze składek środowiska b. żołnierzy Zgrupowania "Chrobry II", głównym fundatorem był Tadeusz Rapczyński ps. "Wrzos". Zaprojektowała go artysta plastyk Joanna Jaworska. Sztandar poświęcony został 4 kwietnia 1987 r. w kościele Dzieciątka Jezus przy pl. Starynkiewicza w Warszawie przez ks. biskupa Zbigniewa Józefa Kraszewskiego.

Chrobry II
Żołnierze zgrupowania pochowani są w kwaterze A24 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Szczegóły

Kliknąć dla wyświetlenia mapy
Trasa na urządzeniu mobilnym pokazuje drogę od aktualnego położenia do miejsca pamięci - ...............

Zezwolenie na umieszczenie tabliczki

•  Czy wiesz, że ...