Zgrupowanie Armii Krajowej "Obroża"

Obroża




English version

Home Army Group “Obroża”


The “Obroża” Group was formed from units of District VII of the Home Army’s Warsaw Region that operated in the vicinity of Warsaw. Commanded by Major Kazimierz Krzyżak codename “Bronisław”, it had some 16,000 troops as of late July 1944. No proper concentration was carried out, because when the Rising started, headquarters of District VII were in Warsaw, cut off from their units.

The strongest battle group formed in the Kampinos Forest from soldiers of Section VIII and a unit from the Nalibocki Forest. It launched two attacks on the Bielany Airfield on 1 and 2 August and took part in the assault on Gdański Railway Station on 21 and 22 August.

Most of the soldiers who survived the attacks returned to the Kampinos Forest and only few remained in Warsaw either as part of the “Żaglowiec” Group or other units fighting in Żoliborz. Some broke through to the Old Town and joined “Parasol” Battalion.

A company commanded by Lieutenant Stanisław Milczyński codename “Gryf” from Section V (the town of Piaseczno) made it to Mokotów. This company was formed in the Chojnowski Forest from soldiers of the “Krawiec” Battalion. It was incorporated into “Oaza–Ryś” Battalion. Three other units from Section III “Dęby” (the town of Rembertów) crossed to the left bank of the River Vistula and either broke through to Kampinos Forest or joined the forces fighting in Mokotów.

The Kampinos Group, which operated in the Kampinos Forest, engaged the Germans throughout the Rising: near the villages of Kiścienno, Truskaw and Marianowo, and in the area of Section I Marianowo (the town of Legionowo), also in Jabłonna and Nieporęt. During those actions a German military train was derailed near Chotomów and a POW camp with some 6,000 prisoners was captured near Beniaminów. Fighting also took place near the towns of Piaseczno and Pruszków.

It is estimated that “Obroża” Group lost 1,127 men killed in action, of whom 663 in Warsaw and 464 in the vicinity.

Historia zgrupowania

Zgrupowanie tworzyły oddziały VII Obwodu Okręgu Warszawskiego AK obejmującego 8 Rejonów usytuowanych na przedpolu Warszawy.

Struktura zgrupowania i kadra dowódcza

Komendantem Obwodu był mjr Kazimierz Krzyżak „Bronisław”.

Obwód był podzielony na rejony, rozdzielone nurtem Wisły:
1. - Legionowo,
2. - Marki,
3. - Rembertów,
4. – Otwock,
5. - Piaseczno,
6. - Pruszków,
7. - Ożarów,
8. – Łomianki.

Wiosną 1944 w obwodzie było zorganizowanych 176 plutonów liniowych, specjalistycznych i służb pomocniczych w liczbie ok. 10 tys. ludzi.

Walki zgrupowania w Powstaniu Warszawskim

W dniach 2 i 3 sierpnia 1944 r. w Lasach Sękocińskich zameldowało się ponad 350 powstańców, którym udało się przedrzeć przez kordony niemieckie. Powstańcy rozlokowali się w trójkącie lasu ograniczonym szosami krakowską i katowicką z miejscem postoju sztabu w zakładzie sióstr w Walendowie. Żołnierze posiadali 126 sztuk broni, głównie pistoletów. W większości rejonów nie udało się na czas skoncentrować żołnierzy i rozdać broń. Nie powiodła się też próba koordynacji działań poszczególnych rejonów ani ujednolicenia dowodzenia. Nie bez znaczenia był też fakt, że sztab Obwodu, znajdując się w Warszawie, w momencie wybuchu Powstania został odcięty od podległych oddziałów.

Wobec zdecydowanej przewagi nieprzyjaciela już w pierwszych dniach walki poza lokalnymi walkami oddziały nie podjęły większych działań bojowych i z tego powodu nie udało się zrealizować przygotowanych planów. Stoczono kilka potyczek z Niemcami blokując ruch na szosach i drogach, zdobywając nieco broni i wyposażenia. W majątku Paszków zlikwidowano sztab artylerii dywizji pancernej Hermann Göring zdobywając mapy sztabowe. Czwarta Kompania, por. Jerzego Małachowskiego "Nałęcza" z Magdalenki była najlepiej uzbrojona; wzmocniona pruszkowską kompanią ppor. Bogdana Borkowskiego "Burzy" miała zaatakować radiostację [ZH 12/13, s.87-91]. Atak odwołano, radiostacja bowiem była ufortyfikowana potrójnymi zasiekami. Cztery gniazda karabinów maszynowych na dachu panowały nad przedpolami pozbawionymi osłony. Załogę dodatkowo wzmocniono trzema czołgami. Była ona nie do zdobycia bez ciężkiej broni i artylerii.

Trzeciego dnia rozkazano żołnierzom nie posiadającym broni powrócić do domów i do konspiracji, a z pozostałych około 100 ludzi utworzono kompanię pod dowództwem ppor. "Burzy". Czwartego dnia, gdy niemieckie czołgi otoczyły las i rozpoczęły ostrzeliwać tereny leśne, powstańcy zdecydowali się opuścić ten niewielki kompleks leśny. Dozbrojony batalion z 1 Rejonu pod dowództwem por. Bolesława Szymkiewicza ps. "Znicz" przeprawił się przez Wisłę i wziął udział w walkach grupy "Kampinos". Kilkunastoosobowa grupa żołnierzy 3 rejonu, pod dowództwem pchor. Czesława Nalewajko ps. "Cimurak", przepłynęła wpław Wisłę i włączyła się do walki w pułku "Baszta". W części południowej 4 rejonu działania skierowano na pomoc nadciągającym żołnierzom 27. Wołyńskiej Dywizji AK.

Wobec braku dostatecznej ilości broni i amunicji nie miało sensu przedzieranie się do Warszawy z resztkami oddziałów ppłk. "Grzymały". Komendant VI Rejonu kpt./mjr sł. st. Edmund Krzywda-Rzewuski "Paweł" postanowił rozwiązać leśne zgrupowanie i powrócić do konspiracji, aby na własnym terenie oczekiwać wyzwolenia przez wojska radzieckie.

Ważnym wkładem Obwodu w działania powstańcze było kierowanie ludzi i sprzętu do walczącej Warszawy. Z Puszczy Kampinoskiej oraz lasów: Kabackiego i Chojnowskich wysyłano do stolicy żołnierzy, broń, amunicję, żywność i leki. Wojskowa Służba Kobiet nawiązała łączność z dowództwem obwodu Śródmieście. We wrześniu udzielano pomocy medycznej powstańcom ze zgrupowania "Kryska", którym udało się przepłynąć z przyczółka czerniakowskiego na brzeg praski.

Na podkreślenie zasługuje pomoc, jakiej na terenie powiatu udzielono uchodźcom z Warszawy oraz internowanym w Pruszkowie mieszkańcom Warszawy i żołnierzom Powstania.

Źródło

Zdjęcia

Obroża
Sztandar powstał w 1990 r. z fundacji środowiska b. żołnierzy Obwodu. Zaprojektowała go art. plastyk Zofia Porayska. Sztandar poświęcony został 14 kwietnia 1984 r. w kościele M.B. Częstochowskiej na ul. Zagórnej 5 w Warszawie przez ks. prob. Adama Tymienieckiego g. żołnierza Grupy Kampinos.

Obroża
Teren na którym są pochowani żołnierze zgrupowania znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach - kwatera A24

Uzupełnienia

Sztandar "Obroży" AK

słowa i muzyka Marian Matuszkiewicz ps. "Rysiek" - partyzant z Puszczy Kampinoskiej
Grupa Kampinos powstała na bazie oddziałów Rejonu VIII Obwodu „Obroża” i żołnierzy oddziałów z Puszczy Nalibockiej, którzy przedostali się z Wileńszczyzny do Warszawy przed wybuchem walk powstańczych, oraz oddziałów z innych rejonów i obwodów warszawskich.

Kliknąć dla wyświetlenia mapy
Trasa na urządzeniu mobilnym pokazuje drogę od aktualnego położenia do miejsca pamięci - ...............

Zezwolenie na umieszczenie tabliczki

•  Czy wiesz, że ...