Jan Kajus Andrzejewski

Andrzejewski

Jan Kajus Andrzejewski ppłk. sap. sł.st. „Jan”, „Jan Żelechowski”, (ur. 20 I 1913 Villmanstrand (obecnie Lappeenranta), Finlandia, zm. 31 VIII 1944 w Warszawie, pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w mogile symbolicznej); s. Jana i Amelii (Malwiny_ z d. Backlund.

Okres przed 2 wojną światową

Od 1915 przebywał wraz z rodzicami w Petersburgu, a od 1922 w Polsce. Uczył się od 1923 w Gimnazjum w Mołodecznie, a od 1926 w Państwowym Gimnazjum im. Joachima Lelewela w Wilnie, gdzie w VI 1931 otrzymał świadectwo dojrzałości.

Po ukończeniu Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi-Komorowie (1932-1933) i Szkoły Podchorążych Inżynierii w Warszawie (1933-1936) oficer służby stałej WP: kolejno dowódca plutonu, adiutant dowódcy 1 batalionu saperów i instruktor w Centrum Wyszkolenia Saperów w Modlinie.

Okres 2 wojny światowej i konspiracji

W Kampanii Wrześniowej 1939 dowódca plutonu w 3 Samodzielnej Zmotoryzowanej Kompanii 60 batalionu saperów, dowodzonego przez mjr Franciszka Niepokólczyckiego. W składzie Armii „Modlin”, potem Armii „Warszawa”, uczestniczył w obronie stolicy.

W konspiracji od XI 1939; początkowo w sztabie dywersji Referatu III C Dowództwa Głównego Służby Zwycięstwu Polski kierowanym przez mjr „Teodora” (Franciszek Niepokólczycki). Po utworzeniu Związku Odwetu (ZO) w IV 1940 został dowódcą jednego z dwóch pierwszych patroli ZO w Warszawie. Jego kadrowy kilkuosobowy zespół rozrósł się z czasem do kilkudziesięcioosobowej grupy dywersyjnej, która pod nazwą Oddział Specjalny „Jana” (kryptonim „Osjan”) od połowy 1942 wchodziła w skład jednostki dyspozycyjnej ZO ale już pod kryptonimami: „Motor-30”, „Sztuka-90”, „Deska-81”, „Broda-53”, od końca 1942 podległej „Kedywowi” Komendy Głównej AK. Rozkazem L.65/BP z 11 XI 1942 mianowany kapitanem służby stałej. W nocy z 16/17 XI 1942 w ramach akcji „Odwet kolejowy” dowodził patrolem saperskim, który wysadził pociąg pod Dęblinem.

Od XII 1943 zastępca kpt. Mieczysława Kurkowskiego „Mietka”, dowódcy „Sztuki”- „Deski”, a od 22 V 1944 dowódca „Deski 81”-„Brody 53”, brygady dywersyjnej, w skład której wchodziły m.in. harcerskie bataliony „Zośka” i „Parasol”. W tym czasie kapitan Andrzejewski należał do Rady Wychowawczej Warszawskich Grup Szturmowych „Szarych Szeregów”. Planował, organizował i kierował wieloma akcjami dywersyjnymi „Kedywu” KG AK, a osobiście jako obserwator uczestniczył m.in. w akcjach „Wieniec” (7/8 X 1942), „Polowanie” (I 1943) i „Bielany” (3/4 V 1944). W VII 1944 dowodzone przez niego zespoły „Brody 53” brały udział w przygotowaniach do odwołanej w ostatniej chwili akcji „Pawiak” (19/20 VII 1944).

W Powstaniu d-ca Brygady „Broda” w Zgrupowaniu „Radosława” (ppłk Jan Mazurkiewicz) walczył na Woli od 1 do 11 VIII, na Starym Mieście od 11 do 31 VIII. 1 VIII prowadził natarcie Batalionu „Zośka” na koszary niemieckie przy ul. Św. Kingi, 6 VIII Batalion „Zośka” odzyskał pod jego dowództwem rejon cmentarzy na Woli, 26 VIII kierował przeciwnatarciem batalionów „Zośka” i „Czata” na PWPW. Zginął w ruinach domów tzw. „rygla”, między ulicami Bielańską i Senatorską, podczas nieudanej próby przebicia ze Starówki do Śródmieścia, dowodząc oddziałami lewego skrzydła.

Odznaczenia

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Miltari, Krzyż Walecznych (trzykrotnie).

Uzupełnienia


Kliknąć dla wyświetlenia mapy
Trasa na urządzeniu mobilnym pokazuje drogę od aktualnego położenia do miejsca pamięci - ...............

Zezwolenie na umieszczenie tabliczki

•  Czy wiesz, że ...