Działalność kospiracyjna pracowników transportu

Tryb SPRAWDZANIE

  
Postaraj się wypełnić jak najszybciej wszystkie luki.
Wyświetlany zegar pozwala zorientowac się w pozostałym jeszcze czasie czasie.
Po zakończeniu można sprawdzi poprawnoć wypełnienia luk - przycisk SPRAWDŹ, można to zrobić tylko raz.
I. Kalendarium
3 1939 r. władze okupacyjne zlikwidowały ruch autobusowy dla obsługi mieszkańców miasta.
1 1941 stara przedwojenna nazwa przedsiębiorstwa przestała istnieć. Została ona zastąpiona nazwą "Miejskie Zakłady Komunikacyjne w Warszawie" (Städtische Verkehrsbetriebe Warschau).
20 sierpnia i 2 września 1942 roku odbudowane przedsiębiorstwo poniosło bardzo dotkliwą stratę. lotnicy pomylili obiekty kolejowe na terenie miasta i zbombardowali dokładnie warsztaty tramwajowe na Woli.
(liczba) sierpnia 1944 r. powstańcy razem z tramwajarzami wyprowadzili z zajezdni tramwaje, które posłużyły do zbudowania barykady, przecinającej połączenie wschód – zachód, o którą prowadzono ciężkie walki.
5 sierpnia 1944 r. na skrzyżowaniu ulic Wolskiej i Młynarskiej (w pobliżu zajezdni) i w pobliskich ogrodach Niemcy rozstrzelali około (liczba) mężczyzn, kobiet i dzieci, przede wszystkim z domów przy ul. Kraszewskiego.

II. Działalność konspiracyjna i sabotażowa
Tuż po kapitulacji Warszawy w początkach 1939 m. in. w Warsztatach tramwajowych na Woli, Centralnych Warsztatach Samochodów Miejskich (CWSM) przy Włościańskiej podjęto próbę zorganizowania pierwszych komórek konspiracyjnych do przeprowadzania małych akcji sabotażowo-dywersyjnych.
Dowódcami pierwszych komórek konspiracyjnych zostawali na ogół dawni majstrowie lub pracownicy nadzoru, dyspozytorzy, kontrolerzy. W listopadzie 1939 powstała pierwsza komórka w CWSM pod komendą obermajstra Antoniego .
Jednym z najbardziej czynnych ośrodków podziemnej walki z wrogiem był na terenie przedsiębiorstwa – Wydział Drogowo-Budowlany. Pierwsze prace konspiracyjne datują się już od 1940 roku. Pracownicy autobusowi prowadzili akcję sabotażu.
Działania sabotażowe utrudniały i wybitnie opóźniły przekazanie przez okupanta do Krakowa (liczba) autobusów „Chevrolet”.
Inne skutki działań sabotażowych to uniemożliwienie uruchomienia linii autobusowej na trasie Dworzec – Paluch, która miała dowozić pracowników naprawczych warsztatów samochodowych oraz żołnierzy „Wermachtu” do lotniska.

III. Walki w Powstaniu Warszawskim
W Powstaniu Warszawskim walczyła 2 kompania III Batalionu Organizacji PPS (w czasie Powstania 323 pluton), składająca się głównie z pracowników Wydziału Budowlano – Drogowego Tramwajów. Dowódcą kompanii był tramwajarz, związkowiec Jan Ostrowski ps. „Hart48”.
Wieczorem 1 sierpnia do oddziału OW PPS złożonego z tramwajarzy zajezdni dołączył oddział OW PPS kpt. „Wagi” i rankiem 2 sierpnia z pomocą ludności cywilnej i tramwajarzy zaczęto budować z przewróconych wozów tramwajowych, obciążonych piaskiem i złomem, silną zaporę, barykadę na rogu Młynarskiej i Wolskiej.
Od rana 2 sierpnia, oddział batalionu w składzie (liczba) żołnierzy oraz pluton AL broniły barykady na ul. Wolskiej i Młynarskiej, przed natarciem niemieckich czołgów.
W dniu 5 sierpnia o świcie oddziały OW PPS trzymały nadal barykadę na Wolskiej. Południowe ubezpieczenie całej linii obronnej od cmentarza do szpitala św. Stanisława na Wolskiej, stanowiła Milicja PPS.
6 sierpnia 1944 pod naporem sił niemieckich powstańcy wycofywali się w kierunku Śródmieścia i Starego Miasta. Pluton 323 brał później udział w walkach na Starym Mieście. Tego dnia Niemcy rozpoczęli rozstrzeliwanie ludności cywilnej na terenie fabryki „” przy Skierniewickiej.

IV. Informacje o wybranych pracownikach
Jan ps. „Hart” (ur. 1910 – zm 17 sierpnia 1944 w Warszawie). Tramwajarz, elektryk, wieloletni pracownik, na stanowisku majstra, w Głównych Warsztatów Tramwajów Miejskich na Woli. Na czele swojego plutonu walczył na Woli, następnie w ramach kompanii wolskiej dowodził plutonem na Muranowie w zgrupowaniu "Leśnik".
Józef (ur. 8 września 1909 w Pęckowie, zm. 15 lutego 1943 w Auschwitz). Lekkoatleta, olimpijczyk, 11-krotny mistrz Polski w biegach długodystansowych na dystansie 5000 i 10 000 metrów. Zawodnik Sokoła Poznań oraz dwóch warszawskich klubów sportowych Legii i Syreny Warszawa.
Stanisław . Rozpoczął pracę w tramwajach warszawskich na stanowisku konduktora w 1936 r., był instruktorem szkolenia bojowego w Organizacji Wojskowej PPS. W powstaniu warszawskim dowodził kompanią Milicji PPS, której żołnierzami byli pracownicy Zakładów Oczyszczania Miasta, wodociągów i innych środowisk pracowniczych, a dominowali w niej tramwajarze.
Herman . Absolwent Szkoły Inżynierskiej w Mittweidzie w Saksonii. Kierownik Elektrowni Tramwajów Miejskich przez całe dwudziestolecie, aż do Powstania Warszawskiego. Rozstrzelany przez Niemców w sierpniu 1944 r.
Stefan ps. "Orsza", "Piechurek" (ur. 14 grudnia 1897, zm. 27 czerwca 1987). Od 1917 r. był żołnierzem Polskiej Organizacji Wojskowej. W składzie Pułku Jazdy Tatarskiej odbył wszystkie kampanie wojny w latach 1918–1920 r. Po wybuchu II wojny światowej, jako porucznik rezerwy brał udział w obronie Warszawy w 1939 r. Następnie anonimowo zostaje zatrudniony jako kierownik stacji samochodowej na Woli. Awansowany do stopnia kapitana pełnił służbę w szeregach Armii Krajowej.

V. Wydarzenia w zajezdniach
Zabudowania zajezdni Praga przy ul. Kawęczyńskiej zostały zdobyte przez oddział porucznika Henryka „Rana” w sile 48 żołnierzy, którzy także wdarli się do zabudowań kolejowych na rogu Brzeskiej i Kijowskiej. Niestety słabe uzbrojenie powstańców, brak środków łączności dało o sobie szybko znać i zajezdnia przeszła w ręce Niemców następnego dnia, 2 sierpnia
Na terenie zajezdni Rakowiec przy ul. Opaczewskiej - znajdowało się w momencie wybuchu Powstania tylko około 25 pracowników i kilkunastu członków ich rodzin. Wszystkie wagony były w ruchu. W nocy z 1 na 2 sierpnia, gdy rozwijało się Powstanie, liczba osób obecnych przy zajezdni wzrosła do około 75. W sobotę 5-go sierpnia pojawił się na Szosie Krakowskiej pułk , którego oddziały zbliżały się tyralierą do zajezdni. Wkrótce ją otoczyli i ludzi znajdujących się w zajezdni popędzili ku ulicy Grójeckiej. Tam rozpoczęto przygotowania do masowego rozstrzelania.
Na terenie zajezdni Muranów przy ul. Sierakowskiej - 2 sierpnia znajdowało się około 300 osób w tym ponad 200 tramwajarzy, których liczba stale się zwiększała, gdyż dołączali się kolejni. 5 sierpnia załoga zajezdni liczyła ponad 500 osób. Zajezdnia, poza wiązaniem przez 11 dni sił niemieckich i ukraińskich nacierających na Dw. Gdański, pełniła również bardzo ważną rolę dla ludności cywilnej i powstańców
Elektrownię tramwajową na rogu Przyokopowej i Towarowej Niemcy zbombardowali 5 sierpnia. W ciągu dnia 6 sierpnia Niemcy wkroczyli na teren elektrowni i wszystkich, których tam zastali (oprócz grupy ukrywającej się w kanale ciepłowniczym) popędzili ulicą Wolską, gdzie przy fabryce mężczyzn rozstrzelali. Straciło tam życie około 40 osób.
Zajezdnia Mokotów przy Puławskiej 13/15. Dzień 1 sierpnia rozpoczął się normalnie i na miasto wyjechały wszystkie zaplanowane tramwaje. Z chwilą wybuchu powstania było około 40 osób z personelu MZK w tym kilka kobiet. Teren ten znajdował się we władaniu Niemców, którzy dość szybko oddali teren we władanie pierwszego oddziału powstańczego. Jednak w środę 2-go sierpnia zjawił się ponownie większy oddział niemiecki i wyprowadził z zajeDzzdni około 25 osób i popędził w stronę Oka. Jeszcze tego samego dnia 25 tramwajarzy wraz z innymi złapanymi przez Niemców powstańcami rozstrzelano.