Ludwik Wiechuła

Ludwik Wiechula

ur. 30 lipca 1920 r. w Katowicach zm. 7 czerwca 2000 r. w Hamilton (Kanada) – harcerz, oficer Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, cichociemny, ps. „Jeleń”

Okres przed wojną

Uczył się w szkole powszechnej w Bogucicach (obecnie Katowice), następnie w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. A. Mickiewicza w Katowicach, później w Gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie. W 1939 r. zdał egzamin dojrzałości. Wraz z bratem Henrykiem oraz bliźniakiem Bernardem działał w Związku Harcerstwa Polskiego, w 1938 r. obaj bracia bliźniacy otrzymali stopień podharcmistrza.

Okres wojny

4 września 1939 r. wraz z poszukiwanym przez gestapo ojcem, uczestnikiem trzech Powstań Śląskich oraz braćmi Henrykiem i Ludwikiem, w grupie powstańców śląskich ewakuował się z Katowic. 7 września w trakcie bombardowania utracili kontakt z ojcem, dotarł w rejon Lublina.
Początek okupacji niemieckiej był dla rodziny Wiechułów bardzo dramatyczny, najstarszy syn Henryk został zamordowany przez gestapo, a później umarł również ojciec.
Po agresji sowieckiej na Polskę powrócił do Katowic, pod pozorem studiów kleryckich we Włoszech otrzymał niemiecki paszport dla cudzoziemców, pociągiem wraz z bratem bliźniakiem dotarł do Włoch.
Po otrzymaniu paszportu polskiego w Mediolanie, 4 lutego 1940 r. przekroczył granicę włosko – francuską w Modane. 6 lutego wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych w Bressuire, przydzielony do 1 kompanii saperów 2 batalionu 2 Dywizji Strzelców Pieszych. Od 1 maja 1940 r. (wraz z bratem Ludwikiem) w Szkole Podchorążych Rezerwy Saperów w St. Gammes k. Angers.
Po upadku Francji 22 czerwca 1940 r. ewakuowany z Biaritz statkiem m/s „Batory”, 26 czerwca dotarł do Plymouth (Wielka Brytania), następnie od 28 czerwca w Crawford, przydzielony do służby wartowniczej (obserwacja przeciwdesantowa). Od 7 lipca 1940 r. przydzielony do 1 kompanii saperów 1 Brygady Strzelców. Od 15 grudnia w Szkole Podchorążych Saperów w Dundee, po jej ukończeniu (z szóstą lokatą) 3 maja 1941 r. awansowany na stopień kaprala podchorążego.
Ponownie przydzielony do 1 kompanii saperów 1 Brygady Strzelców, od 14 kwietnia 1943 r. dowódca rozpoznania 10 kompanii saperów.
Zgłosił się do służby w Kraju. Od 7 maja 1943 r. w 1 Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji, m.in. podczas 6 tygodniowego kursu komandosów w Szkocji, kursu walk ulicznych w Battersea (zbombardowana dzielnica Londyn), kursu spadochronowego w Leven oraz Ringway. Zaprzysiężony na rotę AK (wraz z bratem Bernardem) 4 sierpnia 1943 r. w Chicheley.
Ludwik na swój lot czeka aż do 8 kwietnia 1944 r. Zrzuca go polska załoga kpt. Michała Goszczyńskiego na placówkę odbiorczą „Mirt 1” koło wsi Ociesęki, u podnóża Gór Świętokrzyskich niedaleko Cisowa w nocy z 8 na 9 kwietnia 1944 r. Przyjął pseudonim „Jeleń” i został początkowo przydzielony do oddziału „Wybranieckich” jako instruktor minerski. Od 5 maja dołączył do zgrupowania A. Hedy „Szarego”, gdzie był oficerem sztabu i dowódca 2 kompanii. W oddziale tym „Jeleń” uczestniczył w wielu spektakularnych akcjach, m.in. zdobycia więzienia w Końskich (5.VI.) - wykonuje rozpoznanie i dowodzi główną grupą uderzeniową atakującą więzienie. Uwolniono wtedy 65 więźniów, zniszczono urządzenia telefoniczne na poczcie i na dworcu kolejowym, obrabowano jedno niemieckie przedsiębiorstwo i ostrzelano kwatery policji. Brał udział także w ataku na transport kolejowy w Wólce Plebańskiej (8.VII.).
W pierwszych dniach sierpnia 1944 r. w wyniku przeszeregowań „Jeleń” został dowódcą 5 kompanii w II batalionie 3 pp Leg. w składzie 2 DP AK. Spotykał tu swego brata Bernarda, który został jego podkomendnym. Po odwołaniu akcji „Burza”, obydwaj bracia w zgrupowaniu „Szarego” uczestniczyli w ciężkich walkach z Niemcami do końca listopada 1944 r. m.in. w bitwach pod Trawnikami, Rykoszynem, Szewcami i Niekłaniem. Po dekoncentracji 2 DP Leg. AK, bracia na początku grudnia 1944 r. zostali skierowani na melinę w okolicy Chlewisk z zadaniem ochrony radiostacji 3 pp.
„Jeleń” od 1 stycznia 1945 r. awansowany na porucznika przebywał w Kielcach, utrzymując kontakt z Komendą Okręgu. Aresztowany pod koniec stycznia w kotle zorganizowanym przez NKWD był więziony w więzieniu kieleckim przy ulicy Zamkowej.

Okres po wojnie

Po rozbiciu więzienia przez oddział „Szarego”, nocą 4/5 sierpnia 1945 r., został uwolniony w grupie ponad 300 więźniów.  W więzieniu znajdowali się także: pułkownik Antoni Żółkiewski „Lin” – dowódca 2 Dywizji AK, kapitan Michał Madziara „Siwy” – szef sztabu tej dywizji , por Konrad Suwalski „Mruk” – oficer 2 pułku piechoty AK, Stanisław Wiącek „Inspektor”. Obok dowódców siedzieli zwykli żołnierze jak np. Mirosław Żubrowski „Żak”.
Po uwolnieniu Ludwik w październiku opuścił Polskę. Drogą przez Katowice i Czechosłowację przybył w dniu 1 listopada 1945 r. do Londynu, gdzie został przyjęty do Polskich Sił Zbrojnych. Skierowany do I Korpusu Polskiego otrzymał przydział do kompanii oficerów rezerwy umożliwiający podjęcie studiów. W londyńskim Polish University College na Wydziale Lądowym otrzymał w 1949 r. dyplom inżyniera. Podjął pracę w British Reinforced Concrete Company, gdzie przepracował do 1954 r., po czym wyemigrował z rodziną do Kanady.
Na terenie Kanady  pracował na odpowiedzialnych stanowiskach w „Fundation Engineer of Canada”, a później w C.D. Howe Ltd. Specjalizuje się w konstrukcjach stalowych. Zakłada swoją własną firmę i jest partnerem przez cztery lata w D'Allemagne & Wiechuła Consulting Engineers. Od roku 1968 był głównym inżynierem w M. Backler & Assoc. Consulting Engineers. W Kanadzie, szczególnie w Montrealu jest wiele budynków, w których konstruowaniu brał udział. A oto niektóre: Westmount Square, Les Gaieties d'Anjou, Cavendish Mall, C.I.L. Blgd., Plaza Cote des Neiges, 550 Sherbrooke West, Dorchester & Beaver Hall Hill.
Fragmenty jego wojennych wspomnień: Jak kamień, Rozbicie więzienia w Końskich, Akcja "Mania” oraz Amnestia, są opublikowane w książce "Drogi cichociemnych" wyd. I, II, III, Veritas, Londyn, 1954, 1961, 1972 oraz Bellona 2010.
Przez wiele lat aktywnie udzielał się w montrealskim oddziale Stowarzyszenia Techników Polskich w Kanadzie. Bardzo aktywnie działał współpracował w Stowarzyszeniu Kombatantów Polskich. 
Utrzymywał łączność z cichociemnymi w Londynie. Pomagał wielu kolegom w Polsce.
Zmarł 26 września 1987 r. w Montrealu, gdzie został pochowany na miejscowym cmentarzu w Point Claire, w kwaterze „Field of Honour”.

Ordery i odznaczenia

  • Krzyż Walecznych – czterokrotnie

Życie rodzinne

  • Syn Franciszka, górnika, uczestnika trzech Powstań Śląskich oraz Elżbiety z domu Lewan. Brat bliźniak Cichociemnego Bernarda.
  • Żona Aleksandra Kocimowska ze Skarżyska, którą poznał w zgrupowaniu „Szarego”, a która po aresztowaniu przez gestapo i po powrocie z obozu w Bergen-Belsen do domu zdecydowała się na wyjazd do Anglii – ślub w 1948 roku.
  • Córki: Danuta (ur. 1950 r.) absolwentka Uniwersytetu w Montrealu w zakresie komputerów oraz Leonia (ur. 1953 r.), która ukończyła Wydział Historii na Uniwersytecie Concordia.

Zdjęcia i nagrania

Ludwik Wiechula

Poniżej udostępniono dwa nagrania, które były nadawane w Radiu Wolna Europa, pochodzą z https://www.polskieradio.pl/287/5693/Artykul/1701357,ppor-Ludwik-Wiechula-ps-Jelen-Ignac


Wspomnienia Ludwika Wiechuły z akcji wysadzenia przez patrol saperów odcinka torów kolejowych na linii Skarżysko-Kielce jesienią 1944 roku. (RWE, 3.12.1964)


Relacja Ludwika Wiechuły (czyta lektor) Rozbicie więzienia w Końskich(RWE, 1.10.1964)

Piśmiennictwo

  1. https://ompio.pl/wiezniowie/wiechula-ludwik/
  2. http://elitadywersji.org/bernard-wiechula-cichociemny/
  3. https://www.polskieradio.pl/287/5693/Artykul/1701357,ppor-Ludwik-Wiechula-ps-Jelen-Ignac
  4. https://zeszytykombatanckie.pl/cichociemni-ludwik-i-bernard-wiechulowie/
  5. http://www.polisheng.ca/arch/The%20New%20Link%20%20December%201987%20Mar%201988.pdf